Chỉ khi nhà đầu tư hiểu đúng về tài sản mã hóa, thị trường mới phát triển bền vững

Trao đổi với báo chí, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, kiêm Trưởng ban Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa đã chia sẻ về tiến độ triển khai Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, các yêu cầu đối với doanh nghiệp tham gia thí điểm cũng như định hướng xây dựng một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, kiêm Trưởng ban Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa.

Phóng viên: Thưa ông, đến nay Bộ Tài chính đã tiếp nhận và xử lý các hồ sơ đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ, tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa như thế nào? Ông đánh giá ra sao về tiến độ triển khai cơ chế thí điểm và sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong thời gian qua?

Ông Bùi Hoàng Hải: Theo quy định của Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, đến nay Bộ Tài chính đã nhận được 8 bộ hồ sơ đăng ký triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.

Trên cơ sở các quy định của Nghị quyết, Bộ Tài chính đã tích cực triển khai và phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công an để xem xét các hồ sơ này. Đến thời điểm hiện nay, chúng tôi đã có thông báo cho 5 doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện để tiến hành các hoạt động góp vốn và chuẩn bị cơ sở vật chất để đưa các sàn giao dịch tài sản mã hóa vào vận hành.

Theo tôi được biết, các doanh nghiệp đăng ký tổ chức sàn giao dịch tài sản mã hóa hiện cũng đang tích cực thực hiện các hoạt động góp vốn, chuẩn bị hệ thống cơ sở hạ tầng, đồng thời tìm kiếm các đối tác có kinh nghiệm vận hành, có năng lực công nghệ để triển khai các sàn giao dịch theo các chuẩn mực quốc tế.

Phóng viên: Thưa ông, trong thời gian triển khai thí điểm, các doanh nghiệp tham gia tổ chức và vận hành thị trường giao dịch tài sản mã hóa sẽ phải đáp ứng những yêu cầu, tiêu chuẩn nào về công bố thông tin?

Ông Bùi Hoàng Hải: Các quy định về tiêu chuẩn công bố thông tin đã được nêu trong Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Về cơ bản, theo các khuyến nghị của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO) cũng như các tổ chức quốc tế, chúng tôi yêu cầu các sàn giao dịch thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin theo nguyên tắc: Chúng tôi yêu cầu các sàn giao dịch thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin theo nguyên tắc "cùng hoạt động, cùng rủi ro thì áp dụng các tiêu chuẩn quản lý tương đương (Same activity, same risk, same regulation) về công bố thông tin.

Như vậy, các đơn vị vận hành sàn giao dịch, đơn vị lưu ký và bảo quản tài sản sẽ phải tuân thủ các quy định về công bố thông tin tương tự như các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên thị trường chứng khoán. Điều đó có nghĩa là các doanh nghiệp vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa phải đáp ứng các tiêu chuẩn thực hiện công bố thông tin như các công ty niêm yết. Ví dụ, doanh nghiệp phải thực hiện công bố thông tin định kỳ, công bố thông tin bất thường và công bố thông tin theo yêu cầu.

Hiện nay, trên cơ sở Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Bộ Tài chính đang tích cực triển khai các văn bản hướng dẫn. Chúng tôi đã hoàn thành việc soạn thảo thông tư hướng dẫn về công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Trong thời gian tới, sau khi thực hiện các quy trình lấy ý kiến tham vấn của các bên liên quan và lấy ý kiến cộng đồng, chúng tôi sẽ trình Bộ Tài chính xem xét ban hành quyết định trong thời gian sớm nhất.

Phóng viên: Thưa ông, một trong những yếu tố quan trọng đối với việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa là cơ chế giám sát nhằm bảo đảm hoạt động an toàn, minh bạch và hiệu quả. Ông có thể cho biết cơ chế giám sát sẽ được thiết lập và vận hành như thế nào? Những cơ quan, đơn vị nào sẽ tham gia phối hợp trong công tác giám sát, đặc biệt là hoạt động quản trị rủi ro?

Ông Bùi Hoàng Hải: Về cơ bản, cơ chế giám sát đối với thị trường tài sản mã hóa sẽ tương tự cơ chế đang được áp dụng trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, đây là một thị trường mới, giàu tiềm năng nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Vì vậy, so với thị trường chứng khoán, cơ chế giám sát sẽ có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan quản lý.

Ở cấp độ đầu tiên, các đơn vị vận hành sàn giao dịch có trách nhiệm trực tiếp thực hiện hoạt động giám sát giao dịch nhằm phát hiện sớm các hành vi vi phạm, như thao túng thị trường hoặc các hành vi liên quan đến phòng, chống rửa tiền.

Ở cấp độ tiếp theo, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước để giám sát hoạt động của các sàn giao dịch này.

Hiện nay, chúng tôi cũng đang xây dựng cơ chế phối hợp trong công tác giám sát. Trách nhiệm và nghĩa vụ của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an đã được quy định khá cụ thể trong Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Trên cơ sở các quy định đó, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước xây dựng quy chế trao đổi thông tin và phối hợp giám sát giữa các cơ quan quản lý.

Phóng viên: Thưa ông, như ông vừa đề cập, đây là một thị trường mới với những sản phẩm mới đối với nhà đầu tư. Vậy các doanh nghiệp tham gia thí điểm cần chuẩn bị những gì để tạo dựng niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm thị trường vận hành hiệu quả?

Ông Bùi Hoàng Hải: Như tôi đã đề cập, đây là một thị trường rất mới, giàu tiềm năng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong giai đoạn đầu, các nhà đầu tư có thể sẽ rất hào hứng tham gia thị trường này. Tuy nhiên, để nhà đầu tư gắn bó lâu dài với thị trường và để thị trường vận hành hiệu quả, qua đó đáp ứng kỳ vọng trở thành một kênh huy động vốn mới cho nền kinh tế và cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, điều quan trọng là phải xây dựng được niềm tin của nhà đầu tư.

Tôi cho rằng giai đoạn thí điểm là thời điểm đặc biệt quan trọng để tạo dựng niềm tin đó. Có nhiều yếu tố góp phần xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư. Trước hết, các sàn giao dịch và đơn vị vận hành cần xây dựng cơ chế kiểm soát, cơ chế quản lý phù hợp, đồng thời áp dụng những công nghệ tiên tiến và an toàn để bảo vệ tài sản của nhà đầu tư. Tài sản mã hóa có những đặc điểm rất khác so với các loại tài sản truyền thống. Nếu không có cơ chế kiểm soát và bảo vệ tài sản một cách chặt chẽ thì nguy cơ mất mát tài sản của nhà đầu tư hoàn toàn có thể xảy ra.

Thứ hai, các đơn vị vận hành cần tuân thủ nguyên tắc đặt quyền lợi của nhà đầu tư lên hàng đầu. Trong mọi trường hợp, các sàn giao dịch cần hoạt động theo các chuẩn mực đạo đức chung của thị trường tài chính, trong đó quyền lợi của nhà đầu tư phải được ưu tiên trước lợi ích của doanh nghiệp.

Thứ ba, một yếu tố rất quan trọng để tạo dựng niềm tin là nâng cao kiến thức cho nhà đầu tư. Trong thời gian đầu, nhà đầu tư có thể tham gia thị trường với sự hào hứng lớn, nhưng để gắn bó lâu dài, họ cần hiểu rõ về thị trường cũng như các sản phẩm tài sản mã hóa.

Vì vậy, các đơn vị vận hành cần chủ động phối hợp với cơ quan quản lý để đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức và đào tạo cho nhà đầu tư. Chỉ khi nhà đầu tư có sự hiểu biết đầy đủ và đúng đắn về thị trường này thì thị trường mới có thể phát triển bền vững và thu hút được sự tham gia lâu dài của nhà đầu tư.

Phóng viên: Thưa ông, các bước triển khai tiếp theo và lộ trình thực hiện thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời gian tới sẽ diễn ra như thế nào?

Ông Bùi Hoàng Hải: Đến thời điểm hiện nay, Bộ Tài chính đang phối hợp với Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước thông báo cho các doanh nghiệp được lựa chọn triển khai thí điểm để chuẩn bị vốn và nền tảng công nghệ. Thời điểm các sàn giao dịch chính thức đi vào vận hành phụ thuộc chủ yếu vào mức độ chuẩn bị của các doanh nghiệp.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!