Bài 3: Khơi thông nguồn lực - Đồng vốn phải thực sự tạo ra giá trị

Tăng trưởng 2 con số đòi hỏi nguồn lực rất lớn để phát triển hạ tầng, năng lượng, khoa học, công nghệ và những năng lực sản xuất mới. Theo ước tính, tổng nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026 - 2030 lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với quy mô vốn huy động trong giai đoạn 2021 - 2025 (khoảng 17,4 triệu tỷ đồng).

Con số này cho thấy áp lực huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển trong 5 năm tới là rất lớn. Nhưng vấn đề không chỉ là huy động được bao nhiêu vốn, mà quan trọng hơn là nguồn vốn ấy được phân bổ vào đâu, sử dụng như thế nào và tạo ra giá trị gì cho nền kinh tế.

Bởi nguồn lực dù lớn đến đâu cũng có giới hạn.

Những năm qua, thu ngân sách nhà nước liên tục tăng, phản ánh nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong phát triển kinh tế, cùng với kết quả hoàn thiện chính sách, tăng cường quản lý thu, chống thất thu ngân sách.

Tuy nhiên, nguồn thu tăng không có nghĩa có thể tùy ý mở rộng chi tiêu. Ngân sách còn phải bảo đảm nhiều nhiệm vụ quan trọng, từ quốc phòng, an ninh, giáo dục, y tế, an sinh xã hội đến nghĩa vụ trả nợ. Trong khi đó, nhu cầu vốn đầu tư phát triển ngày càng lớn, đòi hỏi phải huy động hiệu quả các nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài.

Nói một cách đơn giản, đồng tiền làm ra không dễ, nên càng phải được đặt vào đúng chỗ!

Một đồng vốn đầu tư vào tuyến giao thông có khả năng kết nối các trung tâm sản xuất, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng thị trường có thể tạo ra giá trị lan tỏa cho nhiều ngành kinh tế. Ngược lại, nếu nguồn lực bị phân tán vào những dự án kéo dài, thiếu kết nối hoặc không phát huy hiệu quả, nền kinh tế không chỉ mất tiền, mà còn đánh mất cơ hội phát triển.

Đó chính là lý do sử dụng hiệu quả nguồn lực trở thành một trong bốn nguyên tắc cốt lõi được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV.

Theo đó, phải tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, ưu tiên các dự án trọng điểm, thúc đẩy hợp tác công - tư (PPP); việc phân bổ, sử dụng vốn phải dựa trên hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả và lãng phí.

Điều đáng chú ý là nguyên tắc này không dừng ở định hướng chung, mà đã được Trung ương cụ thể hóa thành những yêu cầu rõ ràng về phân bổ nguồn lực, kỷ luật đầu tư và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Khi nhu cầu vốn ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn lực, mà phải nâng cao hiệu quả của từng đồng vốn đầu tư, bảo đảm nguồn lực thực sự trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng nhanh, thực chất và bền vững.

TS Cấn Văn Lực chia sẻ tại Hội thảo “Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng”.

Chọn đúng dự án, sử dụng đúng nguồn lực

Tại Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng yêu cầu kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 phải giảm tối thiểu 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước, ưu tiên các công trình quan trọng, có khả năng kết nối vùng và tạo sức lan tỏa lớn.

Tại sao phải giảm số dự án trong khi Đất nước đang cần đẩy mạnh đầu tư?

Bởi nhiều dự án chưa chắc đã mang lại hiệu quả cao. Khi vốn bị phân tán, một công trình có thể phải chờ nhiều năm mới được bố trí đủ nguồn lực để hoàn thành. Trong thời gian đó, chi phí gia tăng, công trình chậm đưa vào sử dụng, còn lợi ích kinh tế - xã hội chưa được tạo ra.

Vì vậy, yêu cầu giảm số lượng dự án không có nghĩa giảm quyết tâm đầu tư, mà là thay đổi cách đầu tư: lựa chọn kỹ hơn, tập trung vốn hơn và bảo đảm những công trình được triển khai có thể sớm hoàn thành, phát huy hiệu quả.

Đây là sự chuyển biến quan trọng trong tư duy lãnh đạo, chỉ đạo phát triển của Đảng và Nhà nước: không chỉ coi trọng quy mô vốn và số lượng công trình, mà phải lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm căn cứ quyết định phân bổ nguồn lực.

Tuy nhiên, thực hiện yêu cầu này không đơn giản chỉ là thu gọn danh mục dự án.

Kết quả giám sát mới đây của Bộ Tài chính cho thấy, việc khắc phục đầu tư dàn trải vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Theo tổng hợp báo cáo của 34 địa phương, giai đoạn 2021 - 2025 có 94.529 dự án. Đến giai đoạn 2026 - 2030, các địa phương đã xác định danh mục với hơn 27,6 nghìn dự án.

Đáng chú ý, tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn của các địa phương có số liệu tăng từ khoảng 2,619 triệu tỷ đồng lên 4,628 triệu tỷ đồng. Nguồn vốn lớn hơn, danh mục dự án được thu gọn, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào chất lượng lựa chọn và khả năng triển khai công trình.

Bộ Tài chính nhận định, giảm số lượng dự án hoặc tăng vốn cho công trình lớn chưa tự động đồng nghĩa với nâng cao hiệu quả. Nếu dự án chưa đủ điều kiện triển khai, thứ tự ưu tiên chưa rõ hoặc thiếu cơ sở đánh giá tác động kinh tế - xã hội, nguồn lực vẫn có nguy cơ bị phân tán, chậm đưa vào sử dụng.

Bởi vậy, Bộ Tài chính đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát danh mục, lựa chọn dự án dựa trên tính cấp thiết, khả năng cân đối vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội; ưu tiên những công trình trọng điểm, liên vùng, có khả năng hoàn thành trong kỳ kế hoạch.

Yêu cầu này cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn đối với cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu.

Kết luận số 18-KL/TW xác định rõ các cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu phải cụ thể hóa mục tiêu phát triển vào chương trình, kế hoạch công tác; tăng cường đôn đốc, kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Đối với đầu tư công, Trung ương nhấn mạnh tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời yêu cầu phân cấp, phân quyền phải gắn với kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Như vậy, lựa chọn đúng dự án không chỉ là bài toán kỹ thuật của cơ quan phân bổ vốn, mà còn phản ánh năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện của cấp ủy, chính quyền địa phương.

Chủ trương đã rõ, nguồn lực đã được xác định. Nhưng đồng vốn có thực sự tạo ra giá trị hay không còn phải được kiểm chứng khi công trình đi vào cuộc sống.

Hiệu quả đầu tư phải được đo bằng giá trị thực tế

Đến hết quý III/2026, giải ngân vốn đầu tư công cả nước đạt gần 643.000 tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn khoảng 202.600 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Tiến độ giải ngân được cải thiện là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, giải ngân nhanh mới phản ánh việc đưa vốn vào thực hiện dự án. Hiệu quả cuối cùng phải được đánh giá bằng những giá trị mà công trình tạo ra sau khi hoàn thành.

Ngày 1/10/2026, tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành chính thức thông xe toàn tuyến, kết nối khu vực phía Tây TP. Hồ Chí Minh với Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ.

Tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành đã thông xe toàn tuyến ngày 1/10/2026.

Gần 58 km đường cao tốc có thể giúp một số hành trình rút ngắn hơn một giờ di chuyển so với trước đây.

Với người dân, đó là thời gian đi lại được tiết kiệm. Với doanh nghiệp vận tải, thời gian rút ngắn có thể giúp giảm chi phí nhiên liệu, sử dụng phương tiện hiệu quả hơn và giao hàng nhanh hơn. Với doanh nghiệp sản xuất, tuyến đường mở thêm lựa chọn vận chuyển nguyên liệu, hàng hóa giữa các khu công nghiệp, cảng biển và thị trường tiêu thụ.

Khi giao thông thuận lợi, chi phí logistics có điều kiện giảm, hàng hóa tiếp cận thị trường nhanh hơn, doanh nghiệp cũng có thêm cơ sở để mở rộng đầu tư.

Giá trị của tuyến cao tốc vì thế không chỉ nằm ở chiều dài hay tổng mức vốn xây dựng, mà còn ở khả năng kết nối và những lợi ích kinh tế có thể tạo ra trong quá trình khai thác.

Tuy nhiên, Bến Lức - Long Thành cũng cho thấy bài học về tính đồng bộ trong đầu tư. Dự án trải qua thời gian triển khai kéo dài; những đoạn tuyến hoàn thành trước đó chưa thể phát huy đầy đủ hiệu quả khi kết nối toàn tuyến chưa được hoàn thiện.

Bài học ấy cũng đặt ra với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, một trong những công trình hạ tầng chiến lược của đất nước.

Khi đi vào khai thác, sân bay được kỳ vọng mở rộng năng lực vận tải hàng không, phát triển logistics, thương mại, du lịch và dịch vụ, tạo động lực tăng trưởng cho vùng kinh tế phía Nam.

Nhưng một sân bay hiện đại sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả nếu giao thông kết nối chưa đồng bộ, hoạt động vận chuyển hàng hóa còn bất tiện hoặc các dịch vụ hỗ trợ chưa đáp ứng nhu cầu.

Chính vì vậy, tại cuộc kiểm tra dự án đầu tháng 10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu đẩy nhanh tiến độ nhưng không vì tiến độ mà ảnh hưởng đến chất lượng công trình, đồng thời bảo đảm các tuyến giao thông kết nối được triển khai đồng bộ, an toàn.

Những công trình này cho thấy yêu cầu đầu tư có trọng tâm, trọng điểm không chỉ dừng lại ở khâu lựa chọn dự án. Việc bố trí vốn phải đủ, đúng thời điểm; quá trình triển khai phải bảo đảm tiến độ, chất lượng; công trình sau khi hoàn thành phải có khả năng vận hành và khai thác hiệu quả.

Một dự án quy mô lớn chưa chắc đã tạo ra tác động lớn nếu thiếu kết nối, thiếu phương án khai thác hoặc không đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đó cũng là lý do Trung ương yêu cầu hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ vốn đầu tư công. Hiệu quả phải được nhìn nhận không chỉ trong phạm vi từng dự án, mà còn ở tác động đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Một công trình chỉ thực sự phát huy giá trị khi đồng vốn đầu tư được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, giảm chi phí cho doanh nghiệp và mang lại lợi ích cụ thể cho xã hội.

Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng lớn, sử dụng hiệu quả ngân sách mới chỉ là một phần của bài toán. Nguồn lực xã hội và vốn quốc tế cũng cần được khơi thông, đưa vào những dự án có khả năng tạo sức bật cho nền kinh tế.

Ông Nguyễn Quang Thuân chia sẻ với Tạp chí Kinh tế - Tài chính về vai trò của vốn đầu tư công.

Hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực xã hội

Ngân sách nhà nước dù được củng cố vẫn không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư phát triển, nhất là khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới. Điều này đòi hỏi phải huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, trong đó phát huy mạnh mẽ vai trò của khu vực tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài, tận dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi và thúc đẩy đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP).

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương thông tin, theo ước tính, vốn đầu tư từ khu vực nhà nước trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 12,5 triệu tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư công chiếm khoảng 8,3 - 8,5 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, vốn đầu tư ngoài nhà nước dự kiến tăng từ khoảng 9,8 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2021 - 2025 lên khoảng 20,4 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030. Vốn đầu tư của khu vực FDI cũng được kỳ vọng tăng gấp đôi, từ khoảng 2,8 triệu tỷ đồng lên 5,6 triệu tỷ đồng.

Những con số này cho thấy, để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn, nền kinh tế không thể chỉ dựa vào nguồn lực nhà nước mà cần mở rộng khả năng huy động vốn từ khu vực tư nhân và các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, huy động được vốn mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là phải tạo điều kiện để dòng vốn thực sự đi vào sản xuất, kinh doanh và các dự án phát triển.

Bởi trên thực tế, không phải cứ có nhà tài trợ sẵn sàng cho vay hoặc doanh nghiệp muốn đầu tư là dòng vốn có thể lập tức được đưa vào nền kinh tế.

Khi những điểm nghẽn này chưa được tháo gỡ, nguồn vốn dù đã cam kết vẫn có thể nằm trên giấy, công trình chậm hoàn thành và cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Như vậy, bài toán đặt ra không chỉ là tìm thêm nguồn vốn, mà còn phải tháo gỡ những rào cản về thể chế, thủ tục và cơ chế thực hiện để khơi thông dòng vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đây cũng chính là lý do, cùng với yêu cầu khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả và lãng phí, Trung ương đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và khơi thông các nguồn lực cho phát triển.

Đối với vốn ODA, yêu cầu quan trọng là tháo gỡ thủ tục, nhưng phải bảo đảm hiệu quả và an toàn nợ công.

Tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 441/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, nguồn vốn được ưu tiên cho các công trình hạ tầng trọng điểm, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi xanh và những dự án có khả năng nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời, Chính phủ ban hành Nghị định số 119/2026/NĐ-CP nhằm hoàn thiện cơ chế cấp phát, cho vay lại, đơn giản hóa một số thủ tục và tăng tính chủ động cho các cơ quan, địa phương.

Những điều chỉnh này hướng đến việc rút ngắn thời gian chuẩn bị, phê duyệt và triển khai dự án, khắc phục tình trạng nguồn vốn đã được cam kết nhưng chậm đưa vào thực tế.

Tuy nhiên, khó khăn vẫn còn không ít. Theo Bộ Tài chính, đến giữa tháng 6/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn nước ngoài mới đạt 9,99% kế hoạch.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 27/CT-TTg ngày 25/6/2026, yêu cầu tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giải ngân và gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ, hiệu quả sử dụng vốn. Đặc biệt, kiên quyết không đề xuất những dự án chưa thực sự cần thiết, hiệu quả thấp hoặc vượt quá khả năng hấp thụ vốn.

Đây là yêu cầu quan trọng bởi vốn ODA, nhất là các khoản vay, vẫn gắn với nghĩa vụ trả nợ trong tương lai. Vì vậy, việc huy động phải được tính toán trên cơ sở nhu cầu thực tế, khả năng triển khai và hiệu quả kinh tế – xã hội, thay vì chỉ quan tâm đến điều kiện vay ưu đãi.

Tuyến đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội là một ví dụ về việc chuyển hóa nguồn vốn quốc tế thành hạ tầng phục vụ người dân.

Dự án sử dụng vốn ODA cùng nguồn vốn đối ứng trong nước. Sau hai năm khai thác thương mại đoạn trên cao, tính đến tháng 8/2026, tuyến đã phục vụ gần 14,2 triệu lượt hành khách.

Với người dân, lợi ích bước đầu là có thêm phương thức đi lại an toàn, ổn định, thuận tiện. Với thành phố, tuyến đường sắt góp phần phát triển giao thông công cộng, từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Tuy nhiên, khi đoạn ngầm của Tuyến đường sắt đô thị Nhổn - Ga Hà Nội vẫn đang thi công, hiệu quả kết nối toàn tuyến chưa thể phát huy đầy đủ. Điều này cho thấy tầm quan trọng của tiến độ, tính đồng bộ và năng lực tổ chức thực hiện trong sử dụng vốn vay nước ngoài.

Đối với PPP, yêu cầu đặt ra là tạo cơ chế phù hợp để thu hút doanh nghiệp cùng tham gia đầu tư phát triển.

Đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP) có ý nghĩa đặc biệt đối với những công trình hạ tầng quy mô lớn, chi phí xây dựng cao, thời gian thu hồi vốn dài, nhất là tại những địa bàn khó khăn mà khu vực tư nhân khó có thể tự đảm đương toàn bộ nguồn vốn.

Để nâng cao tính khả thi và sức hấp dẫn của các dự án PPP, Chính phủ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, trong đó có Nghị định số 377/2026/NĐ-CP ngày 1/10/2026, sửa đổi, bổ sung một số quy định về đầu tư theo phương thức PPP nhằm tăng tính đồng bộ, minh bạch, tháo gỡ vướng mắc và tạo thuận lợi cho hợp tác giữa Nhà nước với doanh nghiệp.

Đáng chú ý, phạm vi hợp tác công - tư từng bước được mở rộng sang các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay vì chỉ tập trung vào những công trình giao thông truyền thống. Điều này mở ra khả năng huy động thêm nguồn lực xã hội cho những lĩnh vực có vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng.

Trên thực tế, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh là một trong những dự án tiêu biểu cho việc kết hợp nguồn lực nhà nước và tư nhân để phát triển hạ tầng chiến lược. Dự án có chiều dài hơn 121 km, tổng mức đầu tư hai giai đoạn khoảng 26.184 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước khoảng 17.987 tỷ đồng và vốn nhà đầu tư huy động khoảng 8.197 tỷ đồng.

Tuyến đường đi qua địa hình miền núi phức tạp, chi phí xây dựng lớn, trong khi khả năng thu hồi vốn không thuận lợi như những tuyến cao tốc tại các vùng kinh tế phát triển. Sự tham gia của Nhà nước cùng doanh nghiệp đã góp phần hình thành phương án đầu tư khả thi cho công trình có ý nghĩa chiến lược trong kết nối vùng Đông Bắc. Khi hoàn thành, tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn thời gian vận chuyển, thúc đẩy giao thương, phát triển kinh tế cửa khẩu và mở thêm cơ hội phát triển cho các địa phương.

Phối cảnh cầu Trần Hưng Đạo - công trình mang tên danh tướng huyền thoại trong lịch sử Việt Nam.

Không chỉ tại những địa bàn miền núi, phương thức PPP còn được triển khai đối với các công trình giao thông trọng điểm tại những đô thị lớn. Điển hình là dự án đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo tại Hà Nội, chính thức khởi công ngày 9/10/2025. Với tổng mức đầu tư toàn dự án khoảng 15.967 tỷ đồng, đây là một trong những dự án hạ tầng giao thông có quy mô vốn lớn của Thủ đô, trong đó dự án thành phần xây dựng cầu được triển khai theo phương thức PPP, loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Cầu Trần Hưng Đạo có chiều dài tuyến khoảng 4,18 km, kết nối khu vực trung tâm Hà Nội với phía Bắc sông Hồng. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng góp phần giảm áp lực giao thông nội đô, tăng khả năng kết nối giữa hai bờ sông Hồng, thúc đẩy phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ và tạo thêm không gian phát triển cho Thủ đô.

Từ các dự án trọng điểm đang triển khai có thể thấy, PPP không đơn thuần là giải pháp bổ sung vốn cho ngân sách nhà nước, mà còn là phương thức kết hợp nguồn lực, năng lực quản trị và kinh nghiệm tổ chức thực hiện giữa khu vực công và khu vực tư để triển khai những công trình hạ tầng có sức lan tỏa lớn.

Tuy nhiên, huy động được vốn và khởi công dự án mới chỉ là bước đầu. Hiệu quả đầu tư chỉ thực sự được khẳng định khi công trình hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, được khai thác an toàn và phát huy giá trị kinh tế - xã hội.

Đây cũng chính là yêu cầu xuyên suốt của nguyên tắc thứ ba được Trung ương xác lập: thể chế phải tạo điều kiện khơi thông nguồn lực, nhưng không được buông lỏng quản lý; phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm; đẩy nhanh tiến độ đầu tư không có nghĩa là đánh đổi chất lượng và hiệu quả.

Tinh thần này tiếp tục được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV. Trong phát biểu bế mạc ngày 8/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu đưa nguồn lực đã huy động vào sản xuất, kinh doanh, tạo thêm việc làm và năng lực phát triển; tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao khả năng hấp thụ vốn, không để lãng phí vốn, đất đai, tài sản và cơ hội. Đặc biệt, đầu tư công phải phát huy vai trò dẫn dắt đầu tư xã hội, kết nối vùng, mở rộng năng lực sản xuất; giải ngân phải gắn với khối lượng, chất lượng thực tế.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 ngày 16/10/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục yêu cầu đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công gắn với chất lượng, hiệu quả công trình; xử lý các dự án tồn đọng, kéo dài, gây lãng phí, đồng thời tạo thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân mở rộng đầu tư, sản xuất và phát huy các nguồn lực xã hội.

Những chỉ đạo này càng có ý nghĩa khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đòi hỏi huy động và sử dụng nguồn vốn rất lớn. Trong bối cảnh đó, những lo ngại về thất thoát, lãng phí, hiệu quả đầu tư là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc. Tuy nhiên, lợi dụng sai phạm, chậm tiến độ tại một số dự án, có những luận điệu quy chụp đầu tư công chỉ phục vụ lợi ích nhóm, phủ nhận vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước hoặc xuyên tạc chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

Đầu tư công phải phát huy vai trò dẫn dắt đầu tư xã hội, kết nối vùng, mở rộng năng lực sản xuất. Ảnh Lê Toàn.

Thực tế, những công trình hạ tầng trọng điểm được triển khai hiệu quả đã góp phần cải thiện kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. Điều quan trọng là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường công khai, minh bạch, xử lý nghiêm sai phạm và chứng minh hiệu quả chính sách bằng những kết quả cụ thể, thay vì để các hạn chế kéo dài làm suy giảm niềm tin xã hội.

Bởi nguồn lực chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi được phân bổ đúng trọng tâm, sử dụng hiệu quả và tạo ra giá trị tương xứng. Đầu tư hiệu quả không chỉ giúp phát triển hạ tầng, nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần hạn chế lãng phí, kiểm soát nghĩa vụ nợ và củng cố an toàn tài chính quốc gia.

Quan trọng hơn, những thành quả ấy phải được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực đối với người dân: giao thông thuận tiện hơn, dịch vụ công tốt hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện phát triển, người lao động có thêm việc làm và thu nhập.

Đó chính là ý nghĩa của quyết sách sử dụng hiệu quả nguồn lực được Trung ương xác lập: không chỉ huy động được nhiều vốn, mà phải biến mỗi đồng vốn thành những giá trị phát triển thực chất.

Bởi thành công của một chủ trương đầu tư không chỉ được đo bằng số công trình khởi công hay lượng vốn đã giải ngân, mà bằng năng lực phát triển được tạo ra và những lợi ích lâu dài mang lại cho Đất nước, Nhân dân.

(Còn nữa)