Sửa Luật Chứng khoán: Mục tiêu quan trọng nhất là đảm bảo quyền lợi nhà đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu quan tâm. Ảnh: VPQH

Huy động nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Phát biểu trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, quá trình thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội.

Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng trân trọng cảm ơn những ý kiến xác đáng, khoa học và trách nhiệm của các đại biểu; đồng thời khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến phù hợp, hoàn thiện dự thảo luật và giải trình thấu đáo những vấn đề đại biểu quan tâm.

Theo Bộ trưởng, nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật là đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, đặc biệt trong bối cảnh đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

“Thị trường chứng khoán cũng là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế”, Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho biết nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế có thể vào khoảng 40% GDP.

Để đáp ứng yêu cầu này, thị trường chứng khoán cần được phát triển theo hướng “công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn mực quốc tế”. “Và quan trọng nhất của việc xây dựng Luật chính là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Làm rõ ý kiến đại biểu về việc cần quy định cụ thể hơn vai trò của Nhà nước trong bảo vệ nhà đầu tư, Bộ trưởng cho biết, nội dung này được thể hiện xuyên suốt trong các quy định của dự thảo Luật, đặc biệt là việc bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Chia sẻ thêm, Bộ trưởng cho biết, với sự cố gắng không ngừng, Việt Nam đã được tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán FTSE Russell nâng hạng từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Theo Bộ trưởng, trên thế giới hiện nay có 3 tổ chức xếp hạng thị trường có uy tín nhất gồm: FTSE Russell, MSCI và S&P Dow Jones.

Bộ trưởng cho hay, hiện Bộ Tài chính đang tiếp tục làm việc với MSCI về xếp hạng cho thị trường chứng khoán. “Khi chúng ta được nâng hạng thì đồng nghĩa với chúng ta sẽ được các quỹ đầu tư quốc tế quan tâm tới thị trường chứng khoán công khai minh bạch và đạt chuẩn”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, xuyên suốt quá trình soạn thảo dự thảo Luật là cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho thị trường phát triển, nhưng không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn. Việc sửa đổi, bổ sung các thủ tục phải vừa đáp ứng yêu cầu phát triển mới, vừa bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng

Giải trình về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn làm rõ quy định liên quan đến ý kiến kiểm toán đối với báo cáo tài chính của tổ chức phát hành.

Theo Bộ trưởng, Luật quy định rất rõ báo cáo của tổ chức kiểm toán độc lập được phép hành nghề phải xác nhận ý kiến chấp nhận toàn phần hoặc ý kiến chấp nhận có ngoại trừ, với điều kiện phần ngoại trừ không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán.

Bộ trưởng thông tin thêm, cơ quan kiểm toán độc lập khi phát hành báo cáo kiểm toán có 4 loại ý kiến. Loại cao nhất là ý kiến chấp nhận toàn bộ. Thứ hai là ý kiến chấp thuận từng phần, thứ ba là ý kiến phản đối và nặng nhất là từ chối đưa ra ý kiến.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, mục tiêu quan trọng nhất là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư. Ảnh: VPQH

Bộ trưởng cho biết, trước đây điều kiện chào bán yêu cầu ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần. Quy định sửa đổi mở rộng khả năng chấp nhận ý kiến kiểm toán có ngoại trừ từng phần, nhưng không ảnh hưởng đến tiêu chuẩn niêm yết và phải được kiểm toán xác nhận.

Đối với mối quan hệ giữa ngân hàng lưu ký và ngân hàng thanh toán, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật tiếp tục hoàn thiện các điều kiện hoạt động theo hướng bảo đảm an toàn, đồng thời tuân thủ các quy định của Luật Các tổ chức tín dụng và yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước.

Việc bổ sung các điều kiện đối với ngân hàng thanh toán, ngân hàng lưu ký cũng nhằm tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan liên quan, qua đó góp phần bảo đảm thị trường vận hành công khai, minh bạch và hiệu quả nhất.

Cơ chế thử nghiệm phải đặc thù, bảo đảm cơ sở hạ tầng thị trường

Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế thử nghiệm đối với sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới trên thị trường chứng khoán.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo thống nhất với các ý kiến đại biểu về việc cần rà soát kỹ quy định này, bảo đảm không nhắc lại những nội dung đã được quy định trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.

Theo đó, dự thảo Luật Chứng khoán chỉ nên quy định những nội dung đặc thù gắn với điều kiện của thị trường chứng khoán, trong khi các vấn đề chung thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng nhấn mạnh, việc triển khai cơ chế thử nghiệm nhằm tạo điều kiện cho các sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới mà pháp luật chưa quy định, nhưng phải đặt yêu cầu an toàn lên hàng đầu.

Đề cập đến cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ của Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá cao sự quan tâm, ủng hộ của các đại biểu Quốc hội đối với việc tăng cường nguồn lực cho các cơ quan quản lý, giám sát thị trường, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Theo Bộ trưởng, khi thị trường chứng khoán Việt Nam mới đi vào hoạt động, hệ thống giao dịch sử dụng phần mềm được hỗ trợ từ Thái Lan. Sau nhiều năm, Việt Nam chuyển sang sử dụng phần mềm mua từ Hàn Quốc và hệ thống hiện đang vận hành tương đối ổn định.

Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển về quy mô và điều kiện của thị trường, Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ, chủ động nâng cấp và sửa chữa hệ thống, thay vì phụ thuộc vào các giải pháp có sẵn.

“Để phát triển được thị trường thì chúng ta phải tiến tới là phải làm chủ công nghệ để chúng ta có thể nâng cấp, sửa chữa, đáp ứng quy mô và điều kiện của thị trường và đặc biệt là yêu cầu về công khai minh bạch”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo đó, đầu tư công nghệ thông tin không chỉ phục vụ hoạt động giao dịch mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý, kiểm tra, giám sát, bảo đảm thị trường vận hành thông suốt và minh bạch.

Giữ chân nhân lực chất lượng cao, tiếp tục nghiên cứu mô hình sở giao dịch

Bên cạnh hạ tầng công nghệ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng đề cập đến yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành Chứng khoán, đặc biệt là đội ngũ thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ chế, giám sát và bảo đảm thị trường vận hành an toàn, hiệu quả.

Theo Bộ trưởng, việc cạnh tranh nhân lực giữa khu vực quản lý nhà nước với các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và các tổ chức đầu tư diễn ra rất gay gắt. Trong khi đó, nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực chứng khoán tương đối khan hiếm, còn các doanh nghiệp trên thị trường có khả năng đưa ra mức thu nhập hấp dẫn để thu hút người lao động.

Bộ trưởng dẫn lại thực tế trong giai đoạn thị trường sôi động khoảng năm 2010-2012, có thời điểm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có hơn 300 người nhưng khoảng 180 người xin nghỉ việc để chuyển sang làm việc tại các công ty chứng khoán.

Từ thực tế này, Bộ trưởng cho rằng cần quan tâm đến cơ chế phù hợp để thu hút, giữ chân đội ngũ cán bộ, công chức có chuyên môn, kinh nghiệm, đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển thị trường chứng khoán.

Về mô hình tổ chức Sở Giao dịch Chứng khoán, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đang tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hoạt động của mô hình hiện nay, gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và 2 sở thành viên là Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

Theo định hướng đang được nghiên cứu, Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh có thể tập trung vào hoạt động niêm yết và giao dịch cổ phiếu; trong khi Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được nghiên cứu để tổ chức giao dịch trái phiếu và các sản phẩm phái sinh.

Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý việc sắp xếp mô hình phải bảo đảm hoạt động của thị trường thông suốt, thúc đẩy phát triển và giảm khâu trung gian.