 |
| Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán. Ảnh: VPQH |
Hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) bày tỏ cơ bản đồng tình với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán lần này, đồng thời tập trung góp ý về quy định tại Điều 6a liên quan đến cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.
Theo đại biểu, trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh doanh mới đang thay đổi nhanh chóng hoạt động cung cấp dịch vụ chứng khoán, cơ chế thử nghiệm phù hợp có thể tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, đồng thời giúp cơ quan quản lý đánh giá rủi ro trước khi cho phép triển khai rộng rãi.
Đại biểu lưu ý, chứng khoán là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tài sản, quyền lợi của nhà đầu tư và sự an toàn của thị trường. Vì vậy, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được thiết kế chặt chẽ, vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm nguyên tắc quản lý thị trường và bảo vệ người tham gia thử nghiệm cũng như các nhà đầu tư nói chung.
Về tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu Nguyễn Phương Thủy cho rằng, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa Luật Chứng khoán với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cũng như pháp luật về công nghiệp công nghệ số.
Theo đại biểu, khoản 6 Điều 21 của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã giao Chính phủ căn cứ yêu cầu quản lý thực tiễn của từng ngành, lĩnh vực để ban hành văn bản quy định chi tiết những nội dung cần thiết, xử lý các vấn đề phát sinh khác với luật, pháp lệnh, nghị quyết. Do đó, đại biểu cho rằng, nếu bổ sung quy định riêng, cơ quan soạn thảo nên xác định những nội dung có tính khác biệt so với cơ chế chung đã được pháp luật quy định.
 |
| Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) bày tỏ cơ bản đồng tình với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán lần này. Ảnh: VPQH |
Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh là làm rõ thẩm quyền cho phép thử nghiệm những nội dung chưa được pháp luật quy định hoặc khác với quy định hiện hành.
Theo đại biểu, điểm cốt lõi của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát là cho phép triển khai công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong điều kiện thực tiễn, với những giới hạn nhất định về phạm vi, không gian và thời gian, kể cả trường hợp chưa có quy định pháp luật hoặc có nội dung khác với quy định hiện hành. Đại biểu đề nghị phân định rõ thẩm quyền cấp phép tham gia thử nghiệm với thẩm quyền cho phép áp dụng khác quy định của pháp luật.
Chẳng hạn, nếu doanh nghiệp đề xuất sử dụng trí tuệ nhân tạo để thực hiện một hoạt động đầu tư chứng khoán mà pháp luật hiện hành chưa quy định hoặc chưa cho phép theo cách thức đó, cần xác định rõ cơ quan nào có thẩm quyền chấp thuận.
Đại biểu đề nghị hoàn thiện Điều 6a và dự thảo nghị định theo hướng xác định rõ phạm vi được phép thử nghiệm khác với quy định hiện hành, thẩm quyền và trình tự quyết định, đồng thời làm rõ việc thực hiện cơ chế theo khoản 6 Điều 21 của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bảo vệ quyền lợi khách hàng trong quá trình thử nghiệm
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Dương Khắc Mai (Đại biểu Quốc hội Lâm Đồng) đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, giải trình nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội.
Đồng tình với chủ trương tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán, đại biểu cho rằng cần xác lập các nguyên tắc bảo vệ tối thiểu ngay trong Luật.
Theo đại biểu, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tiền, tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư. Vì vậy, người tham gia thử nghiệm phải tự nguyện, được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo về phạm vi, mức độ rủi ro. Tài sản của khách hàng cần được tách biệt; dữ liệu cá nhân và dữ liệu giao dịch phải được bảo vệ; đồng thời cần có cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và xử lý tài sản, hợp đồng khi thử nghiệm tạm dừng hoặc kết thúc.
Đại biểu cho rằng Chính phủ có thể quy định hạn mức người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời hạn thử nghiệm theo từng giải pháp, nhưng phải trong khuôn khổ các nguyên tắc, tiêu chí dừng và trách nhiệm đã được luật xác định.
Đặc biệt, cụm từ “tự chịu trách nhiệm” cần được hiểu là nhà đầu tư chấp nhận những rủi ro thông thường sau khi đã được cung cấp đầy đủ thông tin. Cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm cũng không áp dụng đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc bỏ qua nguy cơ đã biết mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi thử nghiệm không đạt kết quả, phải có phương án chuyển giao tài sản, dữ liệu, hợp đồng và giải quyết quyền lợi còn tồn đọng của khách hàng.
 |
| Đại biểu Dương Khắc Mai (Đại biểu Quốc hội Lâm Đồng) đánh giá cao việc cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, giải trình nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội. Ảnh: VPQH |
Từ những phân tích trên, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị bổ sung nguyên tắc vào Điều 6a của Luật Chứng khoán theo hướng việc tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phải dựa trên sự tự nguyện, sau khi người tham gia được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo rủi ro; giấy chứng nhận thử nghiệm phải xác định phạm vi, đối tượng, thời hạn, hạn mức và tiêu chí tạm dừng.
Tổ chức thử nghiệm phải tách biệt tài sản của khách hàng, bảo vệ dữ liệu, có phương án xử lý hợp đồng, tài sản, dữ liệu và khiếu nại khi kết thúc hoặc tạm dừng thử nghiệm. Việc tự chịu rủi ro không loại trừ trách nhiệm bồi thường do lỗi, vi phạm, gian lận hoặc sự cố thuộc trách nhiệm của tổ chức.
Theo đại biểu, cách tiếp cận này sẽ giúp xác lập giới hạn pháp lý ngay trong luật, đồng thời cho phép Chính phủ điều chỉnh các thông số kỹ thuật theo mức độ rủi ro của từng mô hình, bảo đảm việc miễn, loại trừ trách nhiệm phù hợp với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà không làm mất quyền được bảo vệ của khách hàng.
Hiện đại hóa hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán, đồng thời đề nghị quan tâm hơn đến chính sách đầu tư hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin và phát triển nguồn nhân lực cho thị trường chứng khoán.
Góp ý về khoản 3 Điều 6, đại biểu cho rằng cần làm rõ nội dung hỗ trợ nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán, bên cạnh chính sách đầu tư hiện đại hóa hạ tầng, công nghệ thông tin; khuyến khích, đãi ngộ, phát triển và thu hút nhân lực; tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Theo đại biểu, việc đầu tư hạ tầng công nghệ hiện đại có ý nghĩa quan trọng để bảo đảm thị trường hoạt động liên tục, an toàn và minh bạch. Thực tế vận hành thị trường chứng khoán Việt Nam cho thấy đã có những thời điểm hệ thống không thể giao dịch, ảnh hưởng đến tâm lý của nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.
Trong khi đó, số lượng tài khoản cá nhân và tổ chức giao dịch trên thị trường hiện đã vượt 14 triệu. Quy mô này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với năng lực vận hành hệ thống, bảo đảm giao dịch thông suốt và an toàn. Đại biểu nêu định hướng có thể nghiên cứu mở rộng thời gian giao dịch, tiến tới giao dịch không nghỉ trưa, đồng thời tăng cường khả năng kết nối giữa các thị trường để đáp ứng xu hướng giao dịch liên tục.
Cùng với hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là yếu tố then chốt. Đại biểu nhấn mạnh nhu cầu nhân lực trong quản lý nhà nước, đặc biệt ở các khâu vận hành, giám sát, thanh tra, kiểm tra lệnh giao dịch. Đây là những vị trí cần năng lực chuyên môn cao để phát hiện các hành vi cấu kết, lũng đoạn và thao túng thị trường.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hoặc có quy định chi tiết hơn về các chính sách phát triển, thu hút và hỗ trợ nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán.
Những ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy sự đồng thuận với yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chứng khoán, đồng thời nhấn mạnh việc thiết kế chính sách cần đi đôi với kiểm soát rủi ro, bảo vệ nhà đầu tư, nâng cao năng lực hạ tầng và nhân lực. Đây là những yếu tố quan trọng để thị trường chứng khoán phát triển an toàn, minh bạch, phát huy tốt hơn vai trò huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
