 |
| PGS.TS. Nguyễn Ngọc Sơn, Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng |
Phóng viên: Thưa đại biểu, Chính phủ đã trình Quốc hội Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Đại biểu đánh giá thế nào về các nội dung sửa đổi, đặc biệt là việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc trên nền tảng số?
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn: Tôi cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án Luật. Những điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và cải cách thủ tục hành chính là cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện chính sách.
Đối với việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, tôi đồng tình với chủ trương từng bước mở rộng diện bao phủ, hướng tới bảo hiểm xã hội toàn dân theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW. Lực lượng lao động trên nền tảng số như tài xế công nghệ, người giao hàng... đang tăng nhanh nhưng gần như đứng ngoài lưới an sinh; khi ốm đau, tai nạn hay về già, họ không có chỗ dựa. Đây là khoảng trống cần được lấp đầy.
Dự thảo hiện giao Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với nhóm lao động này và một số đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên.
Để chính sách triển khai khả thi trong thực tiễn, tôi cho rằng cần làm rõ tiêu chí khung về đối tượng, căn cứ xác định thu nhập làm căn cứ đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng. Đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ đóng góp của người lao động và doanh nghiệp, do đó cần được quy định rõ ràng, có cơ sở pháp lý và bảo đảm tính khả thi.
Bên cạnh đó, cần đánh giá kỹ tác động, lấy ý kiến những người trực tiếp chịu ảnh hưởng và chuẩn bị đầy đủ điều kiện thực hiện, trong đó có việc hoàn thiện pháp luật về lao động, việc làm và xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ quan thuế và các nền tảng số. Thời điểm áp dụng cũng cần được cân nhắc thận trọng; có thể xem xét phương án không sớm hơn năm 2028.
Phóng viên: Dự thảo Luật cũng đề xuất điều chỉnh danh mục đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Theo đại biểu, cần làm gì để vừa nâng cao hiệu quả đầu tư, vừa bảo đảm an toàn và quyền lợi lâu dài của người lao động?
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn: Quỹ bảo hiểm xã hội là nguồn tài chính có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bảo đảm chi trả các chế độ cho người tham gia, nhất là lương hưu trong dài hạn. Vì vậy, tôi ủng hộ chủ trương khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn và bảo toàn quỹ phải được đặt lên hàng đầu.
Theo Báo cáo thẩm tra, đến ngày 30/4/2026, số dư đầu tư của quỹ đạt hơn 1,5 triệu tỷ đồng, trong đó hơn 82% đầu tư vào trái phiếu Chính phủ và gần 18%, tương đương khoảng 272 nghìn tỷ đồng, gửi tại 4 ngân hàng thương mại. Năm 2025, lãi suất đầu tư bình quân đạt 3,72%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,31%. Những số liệu này cho thấy cần tiếp tục quan tâm nâng cao hiệu quả đầu tư, bảo đảm tốt hơn khả năng duy trì giá trị thực của quỹ.
Tôi ghi nhận việc Chính phủ tiếp thu Kết luận số 276/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chỉnh lý quy định theo hướng chỉ cho phép gửi tiền tại ngân hàng có vốn Nhà nước và/hoặc doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, đồng thời không gửi tiền tại ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt.
 |
| Chính phủ đề xuất mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Ảnh minh hoạ có sự hỗ trợ của AI |
Để cơ chế đầu tư thực sự chặt chẽ, tôi cho rằng Luật nên thể hiện rõ 4 nguyên tắc: An toàn là điều kiện tiên quyết; bảo toàn quỹ là giới hạn không được vượt qua; hiệu quả là yêu cầu bắt buộc; minh bạch và trách nhiệm là cơ chế bảo đảm thực hiện.
Cùng với đó, cần quy định cụ thể hơn trách nhiệm của Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội và cơ quan bảo hiểm xã hội trong việc quyết định danh mục, cơ cấu và phương thức đầu tư, gắn trách nhiệm cá nhân với nhiệm vụ được giao. Khi giao Chính phủ quy định tiêu chí lựa chọn ngân hàng, Luật cũng cần xác định các yêu cầu tối thiểu về tỷ lệ an toàn vốn, kết quả xếp hạng và giới hạn tỷ trọng tiền gửi tại từng ngân hàng nhằm phân tán rủi ro.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường công khai, minh bạch. Theo tôi, cần định kỳ công khai kết quả đầu tư, lãi suất đạt được so với chỉ số giá tiêu dùng và danh sách tổ chức nhận tiền gửi theo quy định phù hợp, tạo điều kiện để người tham gia giám sát. Mục tiêu không chỉ là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn củng cố niềm tin của người lao động đối với việc quản lý, sử dụng Quỹ.
Phóng viên: Bên cạnh 2 nội dung nêu trên, đại biểu đánh giá như thế nào về nhiều nội dung đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh giao dịch điện tử và bổ sung trách nhiệm bồi thường khi chậm giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội trong Dự thảo Luật lần này?
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn: Tôi đánh giá cao các nội dung cải cách thủ tục hành chính trong dự thảo như: sổ bảo hiểm xã hội được cấp bằng bản điện tử, bản giấy chỉ cấp khi người tham gia yêu cầu; chi trả lương hưu, trợ cấp qua tài khoản người thụ hưởng với hình thức linh hoạt hơn; bỏ yêu cầu chứng thực văn bản ủy quyền, giảm chi phí cho người hưởng.
Đặc biệt, việc bổ sung trách nhiệm bồi thường khi người sử dụng lao động nộp hồ sơ quá hạn hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội giải quyết chậm gây thiệt hại cho người thụ hưởng là hướng hoàn thiện tích cực, đáp ứng phản ánh của cử tri.
Để các quy định này phát huy hiệu quả, trước hết cần phân định rõ nội dung nào có thể giao Chính phủ quy định và nội dung nào phải được giữ trong Luật. Tôi đồng tình với việc đơn giản hóa các quy định về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục; còn những nội dung xác lập quyền, nghĩa vụ, thời hạn giải quyết, thời điểm phát sinh quyền hưởng và trách nhiệm bồi thường cần xem xét quy định ổn định ở cấp luật. Thời hạn giải quyết chế độ chính là cam kết quan trọng đối với người dân.
Đối với trách nhiệm bồi thường, dự thảo nên làm rõ hơn cách xác định thiệt hại và cơ chế thực hiện để người dân có thể bảo vệ quyền lợi của mình thuận lợi hơn. Chẳng hạn, có thể nghiên cứu phương án xác định khoản bồi thường gắn với tiền lãi trên số tiền chậm chi trả, phù hợp với quy định pháp luật. Đồng thời, việc yêu cầu người lao động giải trình bằng văn bản khi nộp hồ sơ quá hạn cần được thiết kế theo hướng phục vụ xử lý hồ sơ, không trở thành điều kiện làm mất hoặc chậm quyền hưởng chính đáng của họ.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh giao dịch điện tử và chi trả không dùng tiền mặt phải đi đôi với việc bảo đảm khả năng tiếp cận cho mọi nhóm dân cư. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật và người dân ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo chưa có điều kiện sử dụng ứng dụng số, cần duy trì các phương thức hỗ trợ phù hợp.
Nhìn chung, tôi cho rằng, những chính sách mới cần được đánh giá tác động kỹ lưỡng và gắn với việc hoàn thiện chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội. Qua đó, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa bảo đảm quyền lợi của người lao động và tạo sự đồng thuận trong xã hội.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đại biểu!
