 |
| Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu tại Hội thảo. |
Phát biểu tại Hội thảo “Kết nối cơ hội đơn hàng - Nâng năng lực cung ứng và giải pháp vốn cho doanh nghiệp” vào ngày 27/10/2026, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, doanh nghiệp Việt Nam đang có thêm cơ hội mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, những hạn chế về vốn, công nghệ và năng lực sản xuất vẫn khiến nhiều doanh nghiệp khó tận dụng cơ hội.
Dẫn Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của VCCI, ông Nghĩa cho biết, 60,2% doanh nghiệp trong nước gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng; riêng ngành công nghiệp chế tạo, tỷ lệ này lên tới 64,4%. Đáng chú ý, hơn 75% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, trong khi hơn 93% khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm, cao hơn mức trung bình toàn cầu là 68,3%.
Theo ông Nghĩa, thiếu đơn hàng khiến doanh nghiệp khó duy trì công suất và giá thành hợp lý, còn thiếu vốn lại hạn chế khả năng đổi mới công nghệ, đầu tư máy móc, thiết bị và nâng cấp năng lực cung ứng.
Cũng về vấn đề này, ông Trịnh Quốc Vinh, Phó trưởng Ban Hợp tác quốc tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) cho biết, công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò quan trọng trong nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, các chính sách ưu đãi tín dụng, hỗ trợ lãi suất và nguồn lực phát triển công nghiệp hỗ trợ chưa phát huy hết hiệu quả do thủ tục giải ngân phức tạp, khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa khó tiếp cận vốn dài hạn để đầu tư máy móc, công nghệ cao.
Từ phía ngân hàng, bà Bùi Thu Trang, Trưởng phòng Ban Quản lý khách hàng doanh nghiệp BIDV chỉ ra 4 khó khăn phổ biến trong tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa, gồm thiếu tài sản bảo đảm, vốn lưu động bị hạn chế do chu kỳ thanh toán kéo dài, rủi ro trong thực hiện đơn hàng xuất khẩu và thông tin tài chính chưa minh bạch.
Theo đại diện BIDV, doanh nghiệp sản xuất thường phải chi trả chi phí nguyên vật liệu, nhân công, điện năng và vận chuyển ngay từ khi triển khai hợp đồng, trong khi thời gian thu hồi tiền hàng có thể kéo dài từ 60 - 90 ngày sau khi giao hàng.
Để giải quyết nhu cầu vốn, doanh nghiệp có thể tiếp cận các hình thức tài trợ theo từng giai đoạn thực hiện đơn hàng, như cho vay đầu tư máy móc, nhà xưởng; cấp tín dụng theo hợp đồng đầu ra; tài trợ hàng tồn kho; chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu và bao thanh toán các khoản phải thu. Đồng thời, doanh nghiệp cần chuẩn hóa báo cáo tài chính, minh bạch dòng tiền, chuẩn bị hợp đồng đầu ra và phương án kinh doanh khả thi để nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng.
Những khó khăn trên được phản ánh trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đang thúc đẩy các tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh những tháng cuối năm. Nhiều ngân hàng đã công bố các chương trình tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các lĩnh vực ưu tiên.
Tuy nhiên, từ chính sách giảm lãi suất đến chi phí vốn thực tế của doanh nghiệp vẫn còn khoảng cách, đặc biệt đối với những khoản vay đã phát sinh và nhu cầu vốn trung, dài hạn phục vụ đầu tư sản xuất.
 |
| Ông Nguyễn Trung Kiên, Tổng Giám đốc CNCTech trình bày tại Hội thảo. |
Ông Nguyễn Trung Kiên, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn CNCTech cho biết, khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh trực tiếp với các nhà cung ứng đến từ Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác, trong khi chi phí vốn trong nước vẫn ở mức cao so với một số đối thủ.
“Hiện tại, lãi suất chúng tôi vay trong các gói khác nhau trải dài khá rộng, từ 8% đến 10%, 12%, 14%. Có thể nói là rất cao so với mặt bằng chung của nhiều thị trường quốc tế”, ông Kiên chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Trung Kiên, khoảng 60% đơn hàng của CNCTech phục vụ xuất khẩu, chủ yếu sang Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Tình hình đơn hàng gần đây đã cải thiện, song để đáp ứng yêu cầu của đối tác quốc tế, doanh nghiệp phải liên tục đầu tư máy móc, nâng cao năng lực nhân sự, cải tiến quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng. Vì vậy, huy động vốn phục vụ sản xuất và xuất khẩu đang là một trong những ưu tiên hàng đầu.
Đề cập đến các chương trình giảm lãi suất mới được công bố, ông Nguyễn Trung Kiên cho biết, doanh nghiệp đã nhận được thông tin từ ngân hàng và đang bắt đầu thực hiện các thủ tục liên quan. Tuy nhiên, việc xác định khoản vay nào được áp dụng, điều kiện cụ thể và hồ sơ ra sao vẫn cần làm việc thêm với ngân hàng.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ Mới Hanel PT, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp Bắc Ninh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho rằng, lãi suất cao đang ảnh hưởng đáng kể đến các doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hanel PT có nguồn thu ngoại tệ và được một số ngân hàng tài trợ vốn với mức lãi suất ưu đãi nên áp lực chi phí vốn hiện không quá lớn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp khác đang gặp khó khăn khi vừa phải đầu tư công nghệ, vừa chịu chi phí vay vốn cao.
Theo bà Trần Thị Thu Trang, đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ mới, nghiên cứu, thiết kế và ứng dụng trí tuệ nhân tạo đều cần nguồn lực tài chính lớn. Để bảo đảm tiến độ giao hàng trong những thời điểm chuỗi cung ứng biến động, Hanel PT từng phải tăng lượng hàng tồn kho lên 200 - 300%, thậm chí mua trước một số linh kiện có giá trị lớn, chấp nhận phát sinh thêm chi phí lãi vay.
Đánh giá về động thái giảm lãi suất hiện nay, bà Trang cho rằng đây là tín hiệu tích cực, kịp thời, thể hiện sự quan tâm đến khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào phạm vi và thời gian áp dụng. Bởi nếu chỉ giảm từ nay đến cuối năm với khoản vay mới thì không thực sự mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp, nhất là với những doanh nghiệp đang có dư nợ lớn để đầu tư máy móc, thiết bị và duy trì sản xuất.
Vì vậy, lãnh đạo Hanel PT mong muốn, các ngân hàng xem xét giảm lãi suất đối với cả những khoản vay hiện hữu, đồng thời duy trì chính sách hỗ trợ trong thời gian đủ dài để doanh nghiệp chủ động kế hoạch tài chính.
Dù nhìn nhận các ngân hàng cũng phải cân đối chi phí vốn và khả năng tài chính, bà Trang cho rằng, cần tăng cường chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp sản xuất, tạo điều kiện giảm chi phí vay vốn, duy trì hoạt động và mở rộng đầu tư.
