Lãi suất nhích tăng, dòng vốn vẫn hướng về doanh nghiệp

Định hướng điều hành là phân bổ tín dụng hợp lý vào các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Ảnh: ST

Cần tăng khả năng tiếp cận vốn

Nửa cuối năm 2026, bài toán chi phí vốn tiếp tục trở thành mối quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp khi mặt bằng lãi suất có dấu hiệu nhích lên sau thời gian dài duy trì ở mức thấp.

Tại nhiều cuộc đối thoại với doanh nghiệp gần đây, không ít doanh nghiệp phản ánh lãi suất vay đã tăng đáng kể so với đầu năm, trong khi điều kiện tiếp cận vốn vẫn còn khá chặt chẽ.

Theo ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó trong tiếp cận các nguồn lực, đặc biệt là tín dụng. Nhiều doanh nghiệp có đơn hàng nhưng không thể mở rộng sản xuất vì khó tiếp cận vốn, hoặc không tìm được nguồn nhân lực phù hợp

Không chỉ doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng, dệt may cũng phản ánh đang phải vay với lãi suất từ 10,4-15%/năm, buộc phải tính toán lại phương án đầu tư và quy mô hoạt động.

Theo kết quả điều tra xu hướng sản xuất - kinh doanh các doanh nghiệp ngành công nghiệp chế biến, chế tạo quý II/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), có 28,4% doanh nghiệp tham gia khảo sát phản ánh gặp khó khăn do lãi suất vay vốn cao (tăng 0,9 điểm phần trăm so với quý trước). Nổi bật ở một số ngành: ngành chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ, tre, nứa (trừ giường, tủ, bàn, ghế) 38,0%; ngành dệt 37,3%; ngành sản xuất kim loại 36,8%.

Vì thế, có tới 43,4% doanh nghiệp kiến nghị hệ thống ngân hàng tiếp tục giảm lãi suất cho vay, tập trung ở các ngành chế biến gỗ, sản xuất kim loại và nhiều địa phương có hoạt động sản xuất lớn.

Khảo sát tại nhóm ngân hàng thương mại nhà nước cũng cho thấy mặt bằng lãi suất cho vay bình quân đã có sự phân hóa. Vietcombank ghi nhận lãi suất cho vay bình quân tăng từ 6,4% trong tháng 2 lên 7,2% vào tháng 5. BIDV công bố lãi suất bình quân tháng 6 ở mức 7,6%; Agribank khoảng 8,63%, trong khi VietinBank duy trì quanh mức 6,1%.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân toàn hệ thống cũng tăng từ khoảng 7-9,3% đầu năm lên khoảng 8-10,1% trong tháng 5. Dù vậy, lãi suất cho vay ngắn hạn đối với 5 lĩnh vực ưu tiên vẫn được duy trì ở mức khoảng 4%/năm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.

Diễn biến tăng của lãi suất cho vay phản ánh áp lực chi phí vốn đầu vào của hệ thống ngân hàng khi tín dụng đang tăng nhanh hơn đáng kể so với huy động.

Theo Báo cáo tiền tệ - trái phiếu tháng 7 của VNDirect, đến cuối tháng 6/2026, tăng trưởng tín dụng đạt 7,41%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 5,02%, khiến chênh lệch giữa tín dụng và huy động nới rộng lên 2,4 điểm phần trăm. Lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân đạt khoảng 5,9%, tăng 56 điểm cơ bản so với cuối năm 2025; nhiều chương trình huy động ưu đãi vẫn duy trì mức 8,5-9%/năm tại một số ngân hàng thương mại cổ phần.

Giảm áp lực thanh khoản, mở rộng khả năng cung ứng vốn

Tuy nhiên, thay vì để mặt bằng lãi suất tăng mạnh, Ngân hàng Nhà nước đang lựa chọn giải pháp điều tiết thanh khoản nhằm giảm áp lực chi phí vốn cho các tổ chức tín dụng. Các chuyên gia VNDirect chỉ ra, cơ quan quản lý đã triển khai đồng thời nhiều công cụ như điều tiết thị trường mở (OMO), hoán đổi ngoại tệ (FX Swap), điều chỉnh quy định về tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%; đồng thời cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào cơ sở tính tỷ lệ dư nợ trên tổng tiền gửi (LDR).

Theo báo cáo của VNDirect, những giải pháp này giúp giảm áp lực thanh khoản, mở rộng khả năng cung ứng vốn và tạo điều kiện để mặt bằng lãi suất có thể hạ nhiệt khi thanh khoản hệ thống được cải thiện trong những tháng cuối năm.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng nhanh, định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước không chỉ là giữ ổn định mặt bằng lãi suất mà còn phân bổ tín dụng hợp lý vào các lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng.

Song song với đó, hàng loạt chương trình tín dụng ưu đãi tiếp tục được triển khai như gói 185.000 tỷ đồng cho lĩnh vực nông, lâm, thủy sản; gói 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội và gói 500.000 tỷ đồng dành cho hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số với mức lãi suất thấp hơn thị trường từ 1-2 điểm phần trăm tùy chương trình.

Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định, các chương trình ưu đãi không đồng nghĩa với việc nới lỏng điều kiện cấp tín dụng. Doanh nghiệp vẫn phải chứng minh phương án sản xuất, kinh doanh khả thi và khả năng trả nợ, đồng thời ngành ngân hàng đang hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện dữ liệu tài chính, minh bạch dòng tiền để mở rộng khả năng tiếp cận vốn.

Theo kết quả điều tra xu hướng tín dụng của các tổ chức tín dụng tháng 6/2026 của Ngân hàng Nhà nước, trong 6 tháng cuối năm, các tổ chức tín dụng kỳ vọng triển vọng tăng trưởng kinh tế, sự thay đổi nhu cầu đầu tư vào sản xuất, kinh doanh và xu hướng thay đổi lãi suất cho vay sẽ ảnh hưởng tích cực đến nhu cầu tín dụng của khách hàng doanh nghiệp trong 6 tháng cuối năm và cả năm 2026.

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô và lãi suất, chất lượng phục vụ của tổ chức tín dụng, cải tiến sản phẩm cho vay, cơ hội đầu tư mới và sự thay đổi trong hoạt động xuất, nhập khẩu từ việc ký kết, triển khai các thỏa thuận thương mại song phương hoặc đa phương cũng được kỳ vọng góp phần thúc đẩy nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp.

Đối với khách hàng cá nhân, ngoài triển vọng kinh tế và diễn biến lãi suất, chính sách thuế, ưu đãi và chính sách quản lý mới đối với thị trường bất động sản được dự báo tác động nhiều đến nhu cầu vay vốn trong 6 tháng cuối năm và cả năm 2026.

Ngoài ra, kết quả điều tra cũng cho thấy, khả năng đáp ứng vốn của hệ thống ngân hàng tiếp tục được duy trì ở mức cao. Trong 6 tháng đầu năm 2026, có 90% tổ chức tín dụng cho biết đã đáp ứng từ 75% nhu cầu vay vốn tổng thể của khách hàng trở lên. Tỷ lệ này cao hơn mức 86,5% của 6 tháng cuối năm 2025 và 89,9% của 6 tháng đầu năm 2025. Đối với nhóm ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống, tỷ lệ đáp ứng từ 75% nhu cầu vay vốn trở lên tiếp tục đạt 100%.

Trong 6 tháng cuối năm, các tổ chức tín dụng dự kiến giữ không đổi tiêu chuẩn tín dụng đối với khách hàng cá nhân và thắt chặt nhẹ đối với khách hàng doanh nghiệp. Tiêu chuẩn tín dụng dự kiến được nới lỏng nhẹ đối với hầu hết lĩnh vực, ngành nghề ưu tiên, nhưng tiếp tục thắt chặt nhẹ đối với đầu tư chứng khoán, bất động sản, tài chính, ngân hàng và bảo hiểm, du lịch, xây dựng.