 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. |
Đẩy mạnh hải quan số, đơn giản hóa thủ tục
Chiều 15/7, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.
Theo Bộ trưởng, Luật Hải quan đã được ban hành và thực hiện trong 12 năm, qua 5 lần sửa đổi, bổ sung. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự bùng nổ của thương mại điện tử, yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tiếp tục sửa đổi Luật là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi sang hải quan số, hải quan thông minh.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Theo đó, chứng từ trong bộ hồ sơ hải quan được chuyển từ hình thức chứng từ điện tử sang thông điệp dữ liệu điện tử, tạo nền tảng triển khai hải quan số. Dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với đại lý làm thủ tục hải quan và điều kiện đối với nhân viên đại lý làm thủ tục hải quan.
Để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng kéo dài thời hạn lưu giữ hàng hóa gửi kho ngoại quan và hàng hóa đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ, đồng thời bãi bỏ thủ tục xin gia hạn. Việc này vừa giảm nghĩa vụ báo cáo của doanh nghiệp, vừa tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý.
Liên quan đến phân cấp, phân quyền, dự thảo sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết thêm các nội dung tại 8 điều của Luật; đồng thời bổ sung thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết, hướng dẫn một số nội dung tại 7 điều.
Bên cạnh các nội dung sửa đổi, dự thảo Luật còn bổ sung nhiều quy định mới như khái niệm kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ trong quản lý hải quan và địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Thương mại điện tử.
Để phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và thực tiễn quản lý, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung 15 điều liên quan đến chức danh, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ theo mô hình tổ chức bộ máy mới sau sắp xếp; đồng thời điều chỉnh khái niệm kho ngoại quan, người khai hải quan cho thống nhất với Luật Thương mại điện tử và Luật Quản lý thuế.
Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong quy hoạch, thiết kế, xây dựng liên quan đến khu thương mại tự do; quy định rõ thời điểm xác định thời hạn khai bổ sung hồ sơ hải quan trước khi hàng hóa dừng đưa qua khu vực giám sát. Trường hợp khai bổ sung quá thời hạn hoặc theo yêu cầu của cơ quan hải quan sẽ bị xử phạt theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi, cảng chịu trách nhiệm tiêu hủy hàng hóa tồn đọng gây ô nhiễm môi trường; trao quyền cho cơ quan hải quan chủ động tạm dừng hàng hóa quá cảnh khi có căn cứ rõ ràng nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; bổ sung nguyên tắc kiểm tra sau thông quan, hợp nhất thủ tục kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan và doanh nghiệp, đồng thời kéo dài thời hạn kiểm tra từ 10 ngày làm việc lên tối đa 20 ngày.
Hoàn thiện quy định để bảo đảm minh bạch, khả thi
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng các cơ quan của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan cũng như phạm vi sửa đổi của dự án Luật.
Theo cơ quan thẩm tra, định hướng sửa đổi các quy định về thủ tục hành chính theo hướng lấy cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số làm trọng tâm là phù hợp. Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát để cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục, hoàn thiện cơ chế quản lý hải quan đối với thương mại điện tử và các quy định về tuyến đường vận chuyển, kiểm tra sau thông quan theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp. |
Đối với nội dung phân cấp, phân quyền, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành nhưng đề nghị tiếp tục rà soát các quy định giao Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý.
Về kiểm định hải quan, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đồng tình với việc bổ sung quy định mới nhưng đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi, căn cứ, phương pháp, trình tự kiểm định; phân định với hoạt động đánh giá chuyên ngành; quy định đầy đủ quyền khiếu nại, giá trị pháp lý của kết quả kiểm định và cơ chế xử lý khi có kết quả đánh giá khác nhau.
Đối với đại lý làm thủ tục hải quan, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh để bảo đảm phù hợp với Luật Đầu tư.
Về hồ sơ hải quan và phối hợp kiểm tra chuyên ngành, Thường trực Ủy ban thống nhất với quy định về kết nối, chia sẻ dữ liệu thông qua Cơ chế một cửa quốc gia, đồng thời đề nghị tiếp tục nghiên cứu đổi mới mô hình kiểm tra chuyên ngành theo hướng cơ quan hải quan là đầu mối thống nhất tiếp nhận, điều phối và thực hiện kiểm tra chuyên ngành. Theo cơ quan thẩm tra, có thể triển khai thí điểm tại một số địa bàn trước khi nhân rộng nhằm góp phần đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.
Đối với quy định xử lý hàng hóa tồn đọng, Thường trực Ủy ban cơ bản đồng tình với việc bổ sung cơ chế xử lý hàng hóa gây ô nhiễm môi trường nhằm giảm áp lực lưu giữ tại cảng, kho, bãi. Tuy nhiên, Chính phủ cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi trong việc chủ trì xử lý hàng hóa tồn đọng để bảo đảm đồng bộ với các quy định khác của dự thảo Luật.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục làm rõ thời điểm áp dụng các quy định về tiếp nhận, xử lý hồ sơ hải quan điện tử nhằm bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thời điểm Luật có hiệu lực.
