 |
| TP. Hồ Chí Minh đưa hàng loạt xe buýt 2 tầng phục vụ hành khách trải nghiệm đô thị. Ảnh: T. Giang |
“Tài sản kinh tế” mới từ trải nghiệm đô thị
Trước các động lực tăng trưởng truyền thống như đất đai, lao động giá rẻ và gia công dần suy giảm dư địa, nhiều đô thị lớn trên thế giới đang chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng sống và khả năng tạo ra các trải nghiệm đô thị và dịch vụ giá trị cao. Với TP. Hồ Chí Minh, đây không chỉ là xu hướng phát triển mới, mà còn có thể trở thành một “không gian tăng trưởng” giàu tiềm năng trong giai đoạn tới.
Nếu trước đây, năng lực của một đô thị chủ yếu được đánh giá qua quy mô GDP, mật độ đầu tư hay tốc độ đô thị hóa, thì hiện nay, các yếu tố như môi trường sống, hệ sinh thái dịch vụ, không gian văn hóa, mức độ tiện ích và trải nghiệm tiêu dùng đang ngày càng trở thành thước đo quan trọng của năng lực cạnh tranh đô thị.
TP. Hồ Chí Minh được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển mô hình kinh tế trải nghiệm đô thị. Với quy mô dân số lớn, sức mua cao, tốc độ tiếp nhận xu hướng mới nhanh cùng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng, Thành phố đang hình thành nhiều mô hình tiêu dùng và dịch vụ mới như phố đi bộ, kinh tế đêm, du lịch đường sông, tổ hợp thương mại - giải trí - nghỉ dưỡng hay các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Đáng chú ý, xu hướng kết hợp giữa y tế, nghỉ dưỡng và bất động sản đô thị đang mở ra phân khúc dịch vụ giá trị gia tăng lớn. Các mô hình nghỉ dưỡng tích hợp chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dưỡng lão chất lượng cao không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn hướng tới thu hút khách quốc tế và nhóm cư dân có khả năng chi trả cao.
Theo TS. Nguyễn Thế Khang, phụ trách Bộ môn Tài chính công, Trường Đại học Tài chính - Marketing, hiệu quả đầu tư vào lĩnh vực này cần được xem xét cả trên phương diện tài chính và giá trị xã hội, trong đó có việc nâng cao chất lượng sống của người cao tuổi và giảm áp lực chăm sóc đối với gia đình. Những lĩnh vực có thể thu hút vốn trong giai đoạn đầu gồm chăm sóc sức khỏe và chăm sóc tại nhà, công nghệ hỗ trợ người cao tuổi, cùng các dịch vụ sinh hoạt, nghỉ dưỡng và nhà ở phù hợp. Trong đó, chăm sóc sức khỏe tại nhà có thể là hướng đầu tư sớm do gắn với nhu cầu thiết yếu, thường xuyên.
Trong các mô hình đầu tư phục vụ người cao tuổi, đô thị hưu trí và cơ sở dưỡng lão tích hợp là hướng phát triển đáng chú ý. Theo TS. Nguyễn Thế Khang, mô hình này kết hợp nhà ở, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, phục hồi chức năng và các dịch vụ sinh hoạt, tạo thành hệ sinh thái đáp ứng nhiều nhu cầu trong cùng một khu vực.
Ưu điểm của mô hình là khả năng hình thành nhiều nguồn thu từ lưu trú, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ tiện ích. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải bỏ ra nguồn vốn lớn cho đất đai, hạ tầng, trang thiết bị y tế và nhân lực chuyên môn. Chi phí vận hành kéo dài, trong khi khả năng chi trả của khách hàng khác nhau, cũng khiến việc dự báo dòng tiền và thời gian hoàn vốn trở nên khó khăn.
TS. Nguyễn Thế Khang cho rằng, cần xem đây là khoản đầu tư dài hạn vào hạ tầng dịch vụ xã hội, thay vì chỉ tiếp cận như một dự án bất động sản thông thường. Hiệu quả tài chính phải được đánh giá trên toàn bộ vòng đời dự án, gắn với khả năng duy trì công suất khai thác và kiểm soát chi phí vận hành.
Hướng tới trung tâm chăm sóc sức khỏe khu vực
Ngày 8/10/2026, UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 6655/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Theo Đề án, đến năm 2038, số người cao tuổi của Thành phố sẽ đạt khoảng 3 triệu người và có thể tăng lên hơn 4,6 triệu người vào năm 2048. Hiện, toàn Thành phố có 15 bệnh viện cấp thành phố thành lập khoa Lão khoa, 6 bệnh viện tổ chức khoa Lão khoa kết hợp và 11 bệnh viện bố trí khoa Lão khoa liên kết với chuyên khoa khác. Tỷ lệ người cao tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế đạt 98%.
 |
| Nhiều dịch vụ, sản phẩm chăm sóc người cao tuổi đang được các doanh nghiệp quan tâm đầu tư. Ảnh: Thu Hòa |
Thành phố sẽ phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi; phát triển cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo nhiều loại hình; củng cố năng lực hệ thống y tế và phát triển chuyên ngành Lão khoa; chuyển đổi số, dữ liệu và ứng dụng công nghệ trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; truyền thông, huy động cộng đồng và phát huy vai trò của các đoàn thể nhân dân; huy động nguồn lực xã hội, nghiên cứu và mở rộng hợp tác quốc tế.
Theo các chuyên gia, TP. Hồ Chí Minh có lợi thế để phát triển hệ sinh thái tích hợp giữa y tế - công nghệ - du lịch - tài chính - quy hoạch đô thị.
TS. Đoàn Hữu Minh, thuộc Chương trình Tăng trưởng Bao trùm và An sinh xã hội, UNFPA Việt Nam cho rằng, đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh cần hình thành hệ sinh thái “kinh tế bạc” đồng bộ, tập trung vào dịch vụ y tế lão khoa chất lượng cao và hệ thống dưỡng lão đa chức năng hiện đại; tầm nhìn đến năm 2045 trở thành trung tâm công nghệ lão khoa và dịch vụ chăm sóc người cao tuổi hàng đầu Việt Nam và Đông Nam Á.
Trong xu hướng này, nhiều mô hình hợp tác giữa y tế và bất động sản nghỉ dưỡng đã bắt đầu hình thành. Ngày 13/3/2026, NovaGroup và Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh ký kết hợp tác phát triển hệ thống phòng khám đa khoa tại các dự án du lịch - đô thị của doanh nghiệp.
Theo thỏa thuận, phía bệnh viện sẽ xây dựng quy trình chuyên môn, hỗ trợ hội chẩn và đào tạo nhân sự; doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và vận hành hệ thống khám ngoại trú, tầm soát sức khỏe, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Mô hình này được kỳ vọng phục vụ không chỉ cư dân mà cả du khách nghỉ dưỡng dài ngày, mở ra hướng phát triển mới cho dịch vụ giá trị cao gắn với trải nghiệm đô thị tại TP. Hồ Chí Minh.
Theo TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, tính đến thời điểm cuối năm 2025, TP. Hồ Chí Minh có khoảng 1,57 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 11% dân số. Thành phố bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2017 và dự báo trở thành đô thị có dân số già vào khoảng năm 2038. Theo đó, thách thức không chỉ nằm ở số lượng người cao tuổi tăng lên, mà còn ở đặc điểm sức khỏe và nhu cầu chăm sóc. Nhiều người đồng thời mắc bệnh mạn tính, có nguy cơ suy giảm vận động, suy dinh dưỡng, sa sút trí tuệ hoặc mất khả năng tự chăm sóc. Những tình trạng này đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình và các cơ sở trợ giúp xã hội.
Nhiều chuyên gia cho rằng, phân khúc chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, phục hồi chức năng, dưỡng lão và chăm sóc dài hạn sẽ trở thành lĩnh vực có dư địa tăng trưởng rất lớn trong tương lai.
Sau nhiều năm tăng trưởng dựa vào công nghiệp, xuất khẩu và mở rộng đầu tư, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu phải tái định vị mô hình phát triển để duy trì vai trò đầu tàu kinh tế cả nước. Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, những không gian kinh tế mới như “kinh tế bạc”, kinh tế đêm, dịch vụ giá trị cao, công nghệ và trải nghiệm đô thị đang mở ra cơ hội tạo thêm động lực tăng trưởng bền vững.
Để biến tiềm năng thành hiện thực, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai hiệu quả Luật Phát triển đô thị, với đồng bộ về thể chế, quy hoạch, hạ tầng và cơ chế điều phối. Khi những “mỏ vàng” phát triển kinh tế còn bỏ ngỏ được khai phá đúng cách, Thành phố mang tên Bác không chỉ có thêm dư địa tăng trưởng mà còn định hình một mô hình đô thị dịch vụ - sáng tạo - chất lượng cao mang tầm khu vực trong những thập niên tới.
