Bộ trưởng Bộ Tài chính: Tiếp tục làm việc với MSCI về nâng hạng chứng khoán

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu nêu tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 28/10. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội

Nâng hạng phải gắn với phát triển thị trường vốn

Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Theo đó, cơ quan quản lý đang tiếp tục làm việc với MSCI để tổ chức này đánh giá, xếp hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo Bộ trưởng, thế giới hiện có ba tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán uy tín là FTSE Russell, MSCI và S&P Dow Jones. Việc Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp là kết quả của quá trình cải cách, đồng thời là nền tảng để thị trường đáp ứng những chuẩn mực cao hơn.

Bộ trưởng cho rằng, khi thị trường được nâng hạng, các quỹ đầu tư quốc tế sẽ quan tâm nhiều hơn Khi được nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ thu hút sự quan tâm nhiều hơn của các quỹ đầu tư quốc tế, nhờ tính công khai, minh bạch và chuẩn mực vận hành được cải thiện. Dù vậy, nâng hạng cần được đặt trong yêu cầu phát triển thị trường vốn nói chung, thay vì chỉ chạy theo các tiêu chí phân loại.

Nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao nên nhu cầu vốn ngày càng lớn. Thị trường chứng khoán phải trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, giảm bớt gánh nặng cho tín dụng ngân hàng. Muốn vậy, thị trường phải công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn quốc tế.

“Quan trọng nhất của việc xây dựng luật này chính là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường”, Bộ trưởng nói.

Bộ trưởng cũng cho biết, cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và các bên tham gia thị trường, nhưng không có nghĩa là hạ chuẩn. Quy định mới phải thúc đẩy phát triển, giữ an toàn hệ thống và bảo vệ tốt hơn nhà đầu tư, nhất là nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Lần sửa Luật này tập trung hoàn thiện quy định về chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), điều kiện hoạt động của ngân hàng lưu ký, ngân hàng thanh toán và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với sản phẩm, dịch vụ tài chính mới. Mục tiêu là nâng chất lượng hàng hóa, tăng hiệu quả vận hành và củng cố nền tảng pháp lý của thị trường.

Ngoài hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và nâng cao năng lực quản lý, giám sát. Quy mô thị trường ngày càng lớn, nên cơ quan quản lý cần từng bước làm chủ công nghệ và chủ động nâng cấp hệ thống giao dịch, giám sát.

Cải cách hạ tầng mở cơ hội vào danh sách theo dõi của MSCI

Theo phân loại của MSCI, Việt Nam hiện vẫn là thị trường cận biên và chưa có tên trong danh sách theo dõi nâng hạng (Watch List). Báo cáo đánh giá khả năng tiếp cận thị trường năm 2026 của tổ chức này cho thấy Việt Nam đã đáp ứng 10 trên 18 tiêu chí. 8 tiêu chí còn lại chủ yếu liên quan tới giới hạn sở hữu nước ngoài, thị trường ngoại hối, công bố thông tin và hạ tầng giao dịch như thanh toán bù trừ, cho vay chứng khoán, bán khống.

Lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo MSCI. Ảnh có hỗ trợ của AI

Nhiều điểm nghẽn trong số này đang được xử lý. Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, đơn vị đang tập trung hoàn thiện cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) với pháp nhân độc lập và nghiên cứu mô hình tài khoản tổng (omnibus account). Khi đi vào vận hành, hai cơ chế này sẽ giúp giảm rủi ro thanh toán, xử lý giao dịch hiệu quả hơn và tạo thuận lợi cho các định chế đầu tư nước ngoài.

Đây cũng là yếu tố được giới phân tích đặc biệt chú ý. Theo VNDIRECT Research, hệ thống thanh toán bù trừ vận hành hiệu quả là điều kiện có ảnh hưởng lớn tới triển vọng nâng hạng. Hai điều kiện quan trọng khác là cải thiện giới hạn sở hữu nước ngoài và mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Nhiều tổ chức phân tích kỳ vọng các cải cách đang triển khai sẽ tạo chuyển biến ở những kỳ đánh giá tới của MSCI.

KBSV cho rằng Việt Nam có cơ hội được đưa vào Watch List nếu các cải cách trọng yếu được triển khai hiệu quả. Công ty này lưu ý chưa đạt đủ mọi tiêu chí không có nghĩa là không thể được nâng hạng, bởi một số thị trường mới nổi hiện vẫn còn tiêu chí phải cải thiện. Điều quan trọng là xử lý các hạn chế mang tính hệ thống để củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

Với giới hạn sở hữu nước ngoài, các chuyên gia đề xuất vừa mở rộng khả năng tiếp cận, vừa tăng nguồn hàng cho thị trường. Ông Quân Trọng Thành, Giám đốc Phân tích Maybank Investment Bank Vietnam, cho rằng ngoài việc tháo gỡ room ngoại, Việt Nam nên đẩy mạnh thoái vốn nhà nước, nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) và mở rộng quy mô hàng hóa.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), gợi ý nghiên cứu mô hình chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) mà Thái Lan đang áp dụng. Tuy vậy, theo ông, việc áp dụng mô hình này cần tính tới quyền cổ đông và yêu cầu của MSCI.

SSI Research và BSC Research lưu ý thị trường ngoại hối là nội dung cần tiếp tục xử lý. Mirae Asset Việt Nam (MASVN) cũng cho rằng triển vọng nâng hạng gắn với việc hoàn thiện các điều kiện về thanh toán, giao dịch và tiếp cận thị trường.

Theo các chuyên gia, MSCI đánh giá dựa trên cách thị trường vận hành thực tế, mức độ thuận lợi khi giao dịch và phản hồi của nhà đầu tư tổ chức quốc tế. Vì vậy, đưa các quy định mới vào thực tiễn, từ Luật Chứng khoán sửa đổi đến cơ chế CCP, sẽ là yếu tố quyết định để Việt Nam tiến gần hơn tới tiêu chuẩn của MSCI.