Bài 1: Tầm nhìn mở lối, hiện thực hóa khát vọng phát triển

Bước phát triển mới trong tư duy và tầm nhìn chiến lược của Đảng

Đó cũng là thời điểm ý nghĩa khi thế và lực của Việt Nam được bồi đắp sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng với nhiều kết quả có tính bước ngoặt, dấu ấn nổi bật.

Đảng ta được bồi đắp qua từng chặng đường cách mạng bằng bản lĩnh, trí tuệ, kinh nghiệm lãnh đạo và sức mạnh của nhân dân để từng bước hoàn thiện đường lối. Kế thừa những thành tựu, bài học kinh nghiệm của 96 năm xây dựng và trưởng thành của Đảng, tại Đại hội XIV, bằng tâm thế mới, bằng ý chí, khát vọng và trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, Đảng ta tiếp tục phát triển tư duy lý luận, hoạch định đường lối và xác lập những định hướng chiến lược mới, thông qua những quyết sách và định hướng lớn với nhiều điểm mới, đột phá để xây dựng, phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh mới.

Thực hiện mệnh lệnh của trách nhiệm trước lịch sử, khắc sâu mười chữ vàng “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”, Đảng ta đã giương cao ngọn cờ, quyết tâm dẫn dắt toàn dân tộc hiện thực hóa mục tiêu 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập Nước.

“Đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội", mục tiêu ấy là sự kết tinh của tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và khát vọng phát triển mãnh liệt của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta.

Được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn kết chặt chẽ giữa yêu cầu trước mắt với mục tiêu chiến lược lâu dài, mục tiêu ấy còn phản ánh bước phát triển mới trong tư duy lãnh đạo và quản trị quốc gia; và là lời cam kết của Đảng trước Nhân dân, trước lịch sử về sứ mệnh dẫn dắt dân tộc vươn tới tương lai phồn vinh, hạnh phúc.

Đại hội XIV đã thắp lên ngọn lửa niềm tin tất thắng, đặt lên vai toàn Đảng, toàn dân ta một trọng trách lịch sử vô cùng nặng nề nhưng cũng rất đỗi vẻ vang. Và Nghị quyết Đại hội XIV thực sự trở thành một cẩm nang hành động của Đảng và cả hệ thống chính trị, là “ngọn đuốc soi đường” trên con đường phát triển mới.

Khẩn trương, thần tốc, quyết liệt, cụ thể hóa chiến lược thành hành động

Tại phiên bế mạc Đại hội XIV, ngày 23/1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tinh thần xuyên suốt của nhiệm kỳ là “biến ý chí thành hành động, biến quyết sách thành kết quả cụ thể; nói là làm, làm ngay, làm đúng, làm quyết liệt, làm đến cùng và làm hiệu quả”. Đây là tư tưởng rất lớn của người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ ngay trong buổi chiều bế mạc Đại hội, khi Tổng Bí thư thay mặt Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 01-CT/TW về nghiên cứu, học tập, quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội. Đây là điểm đặc biệt chưa từng có tiền lệ, thể hiện sự chủ động, quyết tâm chính trị cao và yêu cầu đưa Nghị quyết vào triển khai ngay, không để độ trễ giữa hoạch định đường lối và tổ chức thực hiện, giữa quyết sách chính trị và kết quả trong thực tiễn.

Đáng chú ý, chỉ hai tuần sau khi Đại hội kết thúc, toàn bộ văn kiện Đại hội XIV đã được hoàn thiện, tạo tiền đề quan trọng để các nghị quyết, định hướng chiến lược của Đảng sớm được quán triệt sâu rộng và triển khai thống nhất.

Và lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ đại hội, Đại hội XIV ban hành Chương trình hành động - bước đột phá nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội với mục tiêu phải giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Chương trình hành động đã lượng hóa, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV bằng 12 nhóm nhiệm vụ chủ yếu, 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược mang tính “xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái”. Chương trình đã chỉ rõ “chủ thể, lộ trình, nguồn lực, đích đến” và đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu “lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi đến chốn - đo lường bằng kết quả” đối với mọi nhiệm vụ.

Đây là một điểm rất mới trong tư duy lãnh đạo của Đảng ta!

Cũng chưa có kỳ Đại hội nào, tinh thần và định hướng của Văn kiện được cụ thể hóa với nhịp độ mạnh mẽ như Đại hội XIV. Ngay sau Đại hội, các Hội nghị Trung ương được triển khai nhanh chóng, chuyển hóa Nghị quyết Đại hội bằng những quyết sách đột phá, đồng bộ với tốc độ và quyết tâm cao, biến tư duy chiến lược thành hành động thực tiễn, tạo chuyển động mới cho đất nước.

Nếu Đại hội XIV xác lập tầm nhìn chiến lược cho chặng đường phát triển mới, thì các Hội nghị Trung ương ngay sau Đại hội đã cho thấy một chuyển biến căn bản trong phương thức lãnh đạo: quyết nghị đến đâu, thể chế hóa và hành động đến đó.

Hội nghị Trung ương lần thứ nhất đã kiện toàn các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, xác lập đội ngũ và bộ máy cho nhiệm kỳ mới, từ đó thiết lập một nhịp độ lãnh đạo, chỉ đạo và cụ thể hóa Nghị quyết với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, rút ngắn khoảng cách từ quyết sách đến hành động.

Từ bước kiện toàn tại Hội nghị Trung ương lần thứ nhất, mạch hành động của nhiệm kỳ XIV nhanh chóng được nối dài bằng Hội nghị Trung ương lần thứ hai - nơi đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ, những định hướng chiến lược của Đại hội bắt đầu được chuyển hóa thành nghị quyết, cơ chế và những quyết sách cụ thể, mang tính nền tảng, mở đường cho hành trình phát triển mới.

Sau thời gian rất ngắn, chỉ 2 tháng sau khi Đại hội Đảng diễn ra, Hội nghị Trung ương lần thứ hai đã biến tinh thần, khát vọng, quyết tâm và phương hướng lớn của Đại hội XIV thành cơ chế vận hành, thành khuôn khổ tổ chức, thành nguyên tắc hành động, thành năng lực cầm quyền thực chất của Đảng trong toàn bộ nhiệm kỳ.

Đặc biệt, Ban chấp hành Trung ương Đảng đã thống nhất rất cao đối với những vấn đề lớn, hệ trọng của Đảng và đất nước với 5 nhóm nội dung công việc về: công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; mục tiêu tăng trưởng kinh tế “hai con số”; phát huy thế mạnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí tiêu cực; và bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Đây là những vấn đề hệ trọng, xác lập nền tảng để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta thực hiện thắng lợi mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra. Trong đó, vấn đề được đặt lên hàng đầu là công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng trong giai đoạn mới.

Những vấn đề được bàn và quyết nghị tại Hội nghị Trung ương 2 chính là những “hành lang pháp lý”, những “quy tắc vận hành”, những “nguyên tắc kỷ luật” , những “chuẩn mực hành động” để đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống, tạo nền tảng vững chắc hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm của dân tộc.

“Đây đều là những nội dung rất rộng, rất khó, đều là những việc phải làm, cần làm ngay, không thể chậm trễ” như Tổng Bí thư Tô Lâm nói.

Ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, khác với Hội nghị Trung ương 2 của các nhiệm kỳ trước đây, Hội nghị Trung ương 2 không chỉ thông qua cơ chế vận hành của Đảng trong nhiệm kỳ mới như Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư khóa XIV, Chương trình làm việc của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV…, mà còn ban hành nhiều nghị quyết, quy định, kết luận khác để nhanh chóng Nghị quyết Đại hội vào thực tiễn cuộc sống.

Đó là Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng; Nghị quyết về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hay cho ý kiến về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030; Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; Kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm giai đoạn 2026 - 2030…

Nếu như Đại hội XIV của Đảng đã xác định đường lối và những định hướng chiến lược mới, Hội nghị Trung ương 2 của Đảng đã đặt nền tảng tổ chức và quy tắc vận hành cho nhiệm kỳ thì Hội nghị Trung ương 3 đã chuyển những định hướng của Đảng thành quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo năng lực phát triển mới.

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, thống nhất cao nhiều nội dung, quyết định nhiều chủ trương lớn về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Các quyết sách thông qua tại Hội nghị Trương ương 3 cùng hướng tới tạo ra 4 bước chuyển chiến lược. Thứ nhất, là nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và bộ máy Nhà nước. Thứ hai, là quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả nguồn lực quốc gia. Thứ ba, là xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người. Thứ tư, là chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước.

Bốn bước chuyển chiến lược trên đã tạo nên một chỉnh thể thống nhất: Tổ chức và con người tạo năng lực hành động; Không gian và thể chế khơi thông nguồn lực; Mô hình phát triển chuyển nguồn lực thành năng suất, của cải và chất lượng sống; Năng lực phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và bảo vệ vững chắc đất nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Nội dung Hội nghị Trung ương 3 là bước cụ thể hóa quan trọng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, gắn nhiệm vụ năm 2026 với mục tiêu cả nhiệm kỳ, đến năm 2030, năm 2045. Các quyết sách cùng hướng tới nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, khả năng quản trị, phát triển, bảo vệ đất nước; làm cho bộ máy của hệ thống chính trị vận hành hiệu quả hơn, nguồn lực được khơi thông, đời sống nhân dân được nâng cao, đất nước phát triển.

Tiếp nối những quyết sách từ đầu nhiệm kỳ, Hội nghị Trung ướng 4 tiếp tục ban hành những quyết sách quan trọng, gắn xây dựng Đảng với quản trị quốc gia và phát triển đất nước, củng cố những điều kiện mang tính quyết định việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng.

Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đứng trước thời cơ lớn nhưng cũng đối diện với không ít thách thức. Hội nghị Trung ương 4 đã khẳng định tầm vóc chiến lược khi kết nối chặt chẽ giữa yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại, tạo ra chuyển biến thực chất trong tư duy lãnh đạo, phương thức cầm quyền và năng lực hành động của cả hệ thống chính trị.

Điểm đặc biệt của Hội nghị Trung ương 4 là tư duy nhìn xa, đặt những vấn đề của hiện tại trong chiều dài lịch sử và tầm nhìn phát triển tương lai.

Từ việc thông qua đề cương tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam đồng thời lại định hướng lãnh đạo để phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo; nhìn lại 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đến nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng, Hội nghị Trung ương 4 đã quyết định thực hiện tổng kết để nhìn lại, nghiên cứu để phát triển và đổi mới để tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng. Đây không chỉ là sự tổng kết một chặng đường, mà còn là bước đi chiến lược, chuẩn bị về lý luận và tổ chức cho hành trình phát triển lâu dài của đất nước.

Bên cạnh đó, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV xác định đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, cho thấy tư duy của Đảng đang chuyển mạnh từ yêu cầu ‘lãnh đạo đúng’ sang ‘lãnh đạo hiệu quả”.

Theo nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Đức Hà, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV thông qua đề cương tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam là để đồng thời lại định hướng lãnh đạo để phát triển đất nước trong 100 năm tiếp theo; thông qua đề cương chi tiết về tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh 91 là để chuẩn bị cho Đại hội XV - thời điểm Đảng ta tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh; thảo luận thông qua đề cương nghiên cứu tổng kết thực tiễn 20 năm Thi hành Điều lệ Đảng là để đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng ở Đại hội XV.

Tất cả điều đó thể hiện rõ nét tầm nhìn, tư duy chiến lược dài hạn của Đảng, vừa tổng kết để kế thừa những giá trị đã được thực tiễn kiểm nghiệm, vừa nhìn về phía trước để chủ động chuẩn bị những nền tảng cần thiết cho Đại hội XV, xa hơn là dấu mốc 100 năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam và chặng đường phát triển mới của đất nước.

Có thể nói, từ Hội nghị Trung ương 2 đến Hội nghị Trung ương 4, hệ thống chủ trương, quyết sách chiến lược đã từng bước được định hình và cụ thể hóa trên nhiều lĩnh vực, từ xây dựng, chỉnh đốn Đảng đến đổi mới mô hình phát triển, hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, tạo nền tảng và động lực đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Giá trị cốt lõi của chuỗi quyết sách được thông qua tại các Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã tạo lập sự kết nối xuyên suốt từ Nghị quyết Đại hội XIV đến thực tiễn, hình thành một “mạch dẫn” đưa tinh thần Nghị quyết Đại hội từng bước chuyển hóa thành những định hướng, cơ chế và hành động cụ thể thành năng lực kiến tạo quốc gia.

(Còn tiếp)