Xác định vị trí thống lĩnh thị trường từ ngưỡng thị phần 10% kèm sức mạnh thị trường đáng kể

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng thông tin về các nội dung đại biểu quan tâm. Ảnh: VPQH

Tiếp tục duy trì hạn mức khuyến mại

Sáng ngày 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chia sẻ về độc quyền nhà nước và hoạt động khuyến mại.

Đối với vấn đề độc quyền nhà nước, Bộ trưởng cho biết, dự thảo quy định theo hướng làm rõ thời hạn và công khai danh mục trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư. Các lĩnh vực độc quyền thương mại nhà nước được quy định trong pháp luật chuyên ngành.

Riêng danh mục độc quyền nhà nước thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng là những nội dung thuộc danh mục cơ mật. Theo quy định pháp luật, các bộ trưởng Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quyết định chi tiết những nội dung liên quan; do thuộc danh mục cơ mật nên các thông tin này không được công bố trên các cổng thông tin công khai.

Về hoạt động khuyến mại, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ đề nghị tiếp tục duy trì hạn mức khuyến mại theo các quy định liên quan tại Điều 92, Điều 96 và Điều 100 Luật Thương mại. Mục tiêu là bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời cho phép linh hoạt đối với các chương trình khuyến mại tập trung.

Đối với phiếu mua hàng voucher, do tính chất phức tạp và đa dạng về pháp lý, cơ quan soạn thảo cho rằng cần tiếp tục đánh giá tác động trước khi đưa vào Luật. Nội dung này được thực hiện theo Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Doanh nghiệp có thị phần từ 10% có thể xác định thống lĩnh thị trường

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là hoàn thiện quy định kiểm soát cạnh tranh trong môi trường số, nhất là việc xác định vị trí thống lĩnh thị trường và sức mạnh thị trường đáng kể.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, các quy định sửa đổi tại Điều 24 và Điều 26 Luật Cạnh tranh đã được hoàn thiện theo hướng làm rõ tiêu chí xác định vị trí thống lĩnh thị trường và sức mạnh thị trường đáng kể.

Cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, xác định doanh nghiệp có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể vẫn có thể được xác định là có vị trí thống lĩnh thị trường. Bộ trưởng nhấn mạnh, đây là 2 điều kiện cần xem xét đồng thời; ngưỡng thị phần được xây dựng trên cơ sở thực tiễn và kinh nghiệm quốc tế, trong đó có kinh nghiệm của Hàn Quốc.

Việc đánh giá sức mạnh thị trường không chỉ dựa trên thị phần mà còn xem xét các yếu tố đặc thù của môi trường số như dữ liệu người tiêu dùng, hiệu ứng mạng lưới, chi phí chuyển đổi và hệ sinh thái.

Bộ trưởng phân tích, có những doanh nghiệp tuy thị phần không lớn nhưng sở hữu dữ liệu, công nghệ hoặc lợi thế cạnh tranh đáng kể, qua đó vẫn có thể chi phối thị trường hoặc ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia. Vì vậy, nếu doanh nghiệp có thị phần từ 10% trở lên đồng thời có sức mạnh thị trường đáng kể thì vẫn có thể thống lĩnh.

Dự thảo cũng làm rõ các hành vi thiết kế giao diện số gây nhầm lẫn theo Điều 45 Luật Cạnh tranh, đồng thời bổ sung Điều 49a về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.

Theo đó, thời hiệu xử phạt được đề xuất là 5 năm đối với các hành vi vi phạm phức tạp, cần nhiều thời gian để tiến hành các hoạt động tố tụng, điều tra; đối với các vi phạm còn lại, thời hiệu là 1 năm. Bộ trưởng cho biết, hoạt động tố tụng để điều tra các hành vi vi phạm này thông thường có thể kéo dài 2 năm.

Phân cấp cấp C/O, cắt giảm thủ tục trong quản lý ngoại thương

Về phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quản lý ngoại thương, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo tiếp tục xác định Bộ Công Thương là cơ quan quản lý nhà nước thống nhất, vận hành hệ thống chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) điện tử tập trung, đồng thời ban hành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn và quy trình thực hiện.

Trong khi đó, UBND cấp tỉnh trực tiếp cấp, kiểm tra, xác minh C/O, gắn với hướng dẫn, kiểm tra và hậu kiểm ở Trung ương. Theo Bộ trưởng, cả khâu tiền kiểm và hậu kiểm đều đã được thiết kế rõ trong dự thảo.

Dự thảo cũng sửa đổi Điều 44 theo hướng bãi bỏ các thủ tục xin phép gây cản trở hoặc phát sinh chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Việc cấp phép ngoại lệ đối với hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu được phân cấp cho địa phương, đồng thời giảm khâu xin ý kiến các bộ, ngành.

Quang cảnh phiên thảo luận. Ảnh: VPQH

Liên quan đến thông tin về hoạt động cấp C/O được đại biểu nêu, Bộ trưởng cho biết, các thông tin này đã được cập nhật, công bố trên hệ thống Ecosys hiện đang được Bộ Công Thương sử dụng để quản lý hoạt động cấp C/O.

Giải trình thêm về hoạt động tạm nhập, tái xuất, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, thực tiễn phát sinh nhiều trường hợp có mục đích hoàn toàn hợp pháp, chẳng hạn phục vụ đo kiểm, biểu diễn, thi đấu hoặc khám, chữa bệnh vì mục đích nhân đạo.

Do các mục đích tạm nhập, tái xuất có thể đa dạng và biến động theo thực tế, việc liệt kê cụ thể toàn bộ các trường hợp ngay trong dự thảo có thể không bao quát hết. Vì vậy, cơ quan soạn thảo đề xuất giao quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt khi triển khai.

Người tiêu dùng được chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu cá nhân

Về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho hay, dự thảo sửa đổi theo hướng yêu cầu doanh nghiệp phải có phương thức để người tiêu dùng chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu cá nhân theo từng mục đích riêng biệt.

Theo đó, doanh nghiệp không được ép buộc người tiêu dùng chấp nhận gộp tất cả các nội dung sử dụng dữ liệu. Quy định này nhằm bảo đảm người tiêu dùng có quyền lựa chọn rõ ràng đối với việc cung cấp và sử dụng thông tin cá nhân theo yêu cầu của nhà cung cấp.

Đối với hoạt động hỗ trợ thương lượng, các quy định sửa đổi được thiết kế theo hướng phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, các cơ quan quản lý.

Cụ thể, vụ việc trong phạm vi 1 xã thuộc trách nhiệm của UBND cấp xã; vụ việc liên quan đến nhiều xã thuộc trách nhiệm của UBND cấp tỉnh; còn vụ việc trong phạm vi nhiều tỉnh thuộc trách nhiệm của các bộ quản lý theo phân công của Luật, trong đó có Bộ Công Thương và các bộ liên quan.

Bộ trưởng cho biết, Bộ Công Thương đang đưa tổng đài tiếp nhận thông tin vào hoạt động, đồng thời tiếp tục phát triển các nền tảng số để tiếp nhận yêu cầu, tạo thuận lợi cho người dân và hạn chế việc phải đi lại. Đây cũng là hướng giải pháp được thiết kế trong Luật; các nội dung liên quan hiện đã được quy định rõ trong Luật Thương mại điện tử.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, việc sửa đổi 4 luật lần này tập trung vào 3 mục tiêu lớn: Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ; tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn trong sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

“Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính cùng các cơ quan liên quan của Quốc hội, nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu để hoàn thiện dự thảo, trình Quốc hội xem xét, quyết định”, Bộ trưởng khẳng định.