 |
| Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng phát biểu tại phiên thảo luận tổ chiều ngày 20/10. Ảnh: VPQH |
Cân nhắc việc bãi bỏ quy định trong Luật Thương mại
Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc việc bãi bỏ các quy định về quyền, nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa và hợp đồng cung ứng dịch vụ thương mại giữa các doanh nghiệp, cũng như các chế tài đặc thù trong lĩnh vực này.
Theo đại biểu, việc duy trì Bộ luật Dân sự làm nền tảng và Luật Thương mại điều chỉnh các quan hệ thương mại là mô hình được áp dụng tại nhiều quốc gia theo truyền thống pháp luật dân sự, trong đó có Pháp, Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Đại biểu cho rằng, Luật Dân sự điều chỉnh các quan hệ dân sự nói chung, trong khi Luật Thương mại có những quy định riêng về quyền, nghĩa vụ và địa vị pháp lý của doanh nhân, doanh nghiệp, thương nhân. Vì vậy, các quan hệ thương mại có những đặc thù cần được điều chỉnh phù hợp.
Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng, báo cáo chưa chỉ rõ những bất cập cụ thể trong thực tiễn hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khi áp dụng Luật Thương mại, cũng như chưa chứng minh được việc duy trì các quy định này gây bất lợi cho doanh nghiệp hoặc tác động tiêu cực đến nền kinh tế.
Đại biểu lưu ý, một số quy định về quyền, nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ thương mại hiện không được quy định trong Bộ luật Dân sự.
Đại biểu dẫn các điều 39, 40, 44, 57, 58, 59, 60 và 61 của Luật Thương mại, cho rằng đây là những quy định cụ thể đối với quan hệ kinh doanh giữa các doanh nghiệp. Nếu bãi bỏ mà không có quy định phù hợp thay thế, những vấn đề liên quan đến quyền, nghĩa vụ của các bên và tranh chấp có thể phát sinh, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh thương mại.
Đề cập đến yêu cầu bảo đảm tính thống nhất trong hội nhập pháp luật quốc tế, theo đại biểu, Việt Nam là thành viên Công ước Viên năm 1980 của Liên hợp quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG). Luật Thương mại của Việt Nam có cách tiếp cận phù hợp với công ước này trong điều chỉnh quan hệ mua bán hàng hóa quốc tế.
Đại biểu cho rằng, nếu bãi bỏ các quy định về quyền, nghĩa vụ của các bên và chế tài trong Luật Thương mại thì cần làm rõ cơ sở pháp lý để bảo đảm tính phù hợp với cách tiếp cận của CISG, bởi Bộ luật Dân sự không thể đơn thuần thay thế các quy định mang tính đặc thù của quan hệ mua bán hàng hóa quốc tế.
Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc kỹ việc bãi bỏ các quy định về quyền, nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng cung ứng dịch vụ thương mại giữa các doanh nghiệp và các chế tài đặc thù đã được áp dụng trong nhiều năm qua.
Không ảnh hưởng giải quyết tranh chấp
Trao đổi về nội dung đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, với vai trò là cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ Công Thương tiếp thu các ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Luật.
Về việc sửa đổi, bãi bỏ một số điều của Luật Thương mại, Bộ trưởng nhắc lại quá trình hình thành và vai trò của luật trong phát triển thị trường, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.
Theo Bộ trưởng, Luật Thương mại được ban hành từ năm 1997 và được thay thế bằng Luật Thương mại năm 2005. Trong quá trình thực hiện, luật đã góp phần hỗ trợ Việt Nam hội nhập, đặc biệt trong quá trình gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường thương mại trong nước.
Bộ trưởng dẫn số liệu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng từ mức dưới 480.000 tỷ đồng năm 2005 lên trên 7 triệu tỷ đồng năm 2025, tương đương gần 15 lần.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, sau khoảng 20 năm, hệ thống pháp luật đã có nhiều thay đổi. Một số nội dung từng được quy định trong Luật Thương mại đã được chuyển hóa vào các luật chuyên ngành, như Luật Đấu giá tài sản, Luật Đấu thầu, Luật Quảng cáo, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Bộ luật Dân sự năm 2015.
Bộ trưởng cho biết, theo dự thảo, nếu được Quốc hội thông qua, việc sửa đổi 4 luật sẽ dẫn đến bãi bỏ 6 khoản và 139 điều trong tổng số 324 điều được đề cập.
Theo Bộ trưởng, định hướng hiện nay là ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn, xử lý những vấn đề ách tắc, chồng chéo thông qua phân cấp, phân quyền và sửa đổi các quy định cần thiết.
Đối với băn khoăn của đại biểu Bùi Xuân Hải về khả năng ảnh hưởng đến hiệu lực thỏa thuận trọng tài hoặc phát sinh vướng mắc trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, Bộ trưởng khẳng định việc bãi bỏ các quy định không ảnh hưởng đến giao dịch và việc giải quyết tranh chấp thương mại.
Cụ thể, theo Bộ trưởng, các vấn đề về thỏa thuận trọng tài, thẩm quyền và trình tự giải quyết tranh chấp bằng trọng tài tiếp tục được điều chỉnh theo Luật Trọng tài thương mại.
Đối với các hợp đồng thuộc phạm vi điều chỉnh của CISG, các quy định của công ước tiếp tục được áp dụng. Những tập quán, thông lệ thương mại và Incoterms có liên quan cũng tiếp tục được áp dụng theo quy định, không phụ thuộc vào việc bãi bỏ các quy định tương ứng của Luật Thương mại.
Bộ trưởng cho biết thêm, đối với Luật Quản lý ngoại thương, các quy định về xác nhận và phân công trách nhiệm xác nhận xuất xứ hàng hóa cũng là nội dung được đại biểu quan tâm. Các quy định tại Điều 32, Điều 34, Điều 35 và nội dung liên quan tại khoản 3 Điều 7 đã đề cập việc phân công trách nhiệm cho các chủ thể liên quan.
“Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện những nội dung chưa được quy định rõ để bảo đảm đầy đủ, cụ thể hơn trong quá trình thực hiện pháp luật”, Bộ trưởng khẳng định.
