 |
| Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) đề nghị bổ sung 3 nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Ảnh: VPQH |
Làm rõ các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên nền tảng số
Góp ý vào dự thảo Luật Cạnh tranh, đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, việc bổ sung quy định kiểm soát hành vi giúp sức cho các hành vi hạn chế cạnh tranh hoặc cạnh tranh không lành mạnh là cần thiết, phù hợp với thực tiễn phát triển của kinh tế nền tảng.
Theo đại biểu, nhiều hành vi vi phạm có quy mô lớn, tinh vi và phức tạp hiện nay khó có thể thực hiện nếu thiếu sự hậu thuẫn về hạ tầng công nghệ hoặc nguồn vốn từ bên thứ ba.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị rà soát kỹ thuật lập pháp tại điểm c khoản 2 Điều 8, bởi một số cụm từ trong dự thảo có thể gây khó khăn khi áp dụng. Cụ thể, đại biểu cho rằng không cần thiết phải sử dụng từ “cố ý” ở đầu quy định về hành vi giúp sức, bởi bản chất pháp lý của hành vi này đã hàm chứa yếu tố cố ý.
Đồng thời, cụm từ “khi biết việc giúp sức có liên quan” có thể tạo rào cản về chứng cứ trong quá trình xác minh, xử lý vi phạm.
Từ đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng: “giúp sức bằng cách hỗ trợ về vật chất, kỹ thuật, công nghệ, tài chính, thông tin hoặc điều kiện cần thiết khác để doanh nghiệp thực hiện hành vi hạn chế cạnh tranh bị cấm hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm”.
Theo đại biểu Nguyễn Minh Đức, cách quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ hơn để cơ quan chức năng xác minh đầy đủ vai trò của các bên liên quan, xử lý đúng người, đúng hành vi và không bỏ lọt hành vi tiếp tay cho vi phạm.
Đáng chú ý, đối với khoản 6c Điều 45 về hành vi thiết kế lừa đảo, đại biểu cho rằng cần làm rõ hơn cấu thành pháp lý để tránh khó khăn trong thực thi. Những biểu hiện như tạo ra sự khan hiếm giả hoặc làm mờ nút hủy giao dịch, theo đại biểu, về bản chất đã có yếu tố lừa dối khách hàng.
Đại biểu nhấn mạnh: “Cần quy định rõ hành vi làm sai lệch ý chí tự nguyện của khách hàng tự thân nó đã là hành vi cạnh tranh không lành mạnh và cần bị nghiêm cấm”.
Bên cạnh đó, từ thực tiễn phát triển của các mô hình kinh doanh trên nền tảng số, đại biểu Nguyễn Minh Đức đề nghị bổ sung 3 nhóm hành vi cạnh tranh không lành mạnh vào Điều 45.
Thứ nhất là hành vi tự ưu đãi không công bằng. Theo đại biểu, các nền tảng số lớn có thể lợi dụng vị thế thống lĩnh hạ tầng để ưu tiên hiển thị sản phẩm, dịch vụ của chính mình hoặc các đơn vị liên kết, làm méo mó kết quả tìm kiếm, hạn chế khả năng tiếp cận khách hàng của doanh nghiệp cạnh tranh.
Thứ hai là các chiến dịch đánh giá giả mạo có tổ chức. Đại biểu đề cập việc sử dụng hệ thống tự động, mạng lưới tài khoản ảo để hạ uy tín đối thủ hoặc tạo độ tín nhiệm giả cho sản phẩm của mình, qua đó làm sai lệch quyết định giao dịch của người tiêu dùng và ảnh hưởng đến uy tín thương mại của doanh nghiệp khác.
Thứ ba là hành vi khóa chặt dữ liệu, tức cố ý thiết lập rào cản kỹ thuật khiến người dùng hoặc doanh nghiệp khó trích xuất, chuyển dịch dữ liệu sang nền tảng đối thủ. Hành vi này có thể buộc khách hàng tiếp tục sử dụng dịch vụ, đồng thời cản trở doanh nghiệp mới gia nhập và mở rộng thị trường.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung các hành vi trên cùng với hậu quả pháp lý tương ứng, nhằm tăng tính bao quát và khả năng thực thi của pháp luật cạnh tranh trong môi trường số.
Khẳng định vai trò của pháp luật cạnh tranh, đại biểu Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh: “Cạnh tranh là động lực phát triển của phát triển, một khung pháp lý về cạnh tranh chặt chẽ, đồng bộ, chuẩn mực với kỹ thuật lập pháp và bắt kịp thực tiễn công nghệ là bệ đỡ vững chắc để bảo vệ các doanh nghiệp chân chính, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng trong kỷ nguyên số”.
Ngăn lạm dụng sức mạnh thị trường nhưng không cản trở đổi mới sáng tạo
Cũng góp ý về Luật Cạnh tranh, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đại biểu Quốc hội Lạng Sơn) tập trung vào việc xác định sức mạnh thị trường và xử lý hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong kinh tế số.
Đại biểu ghi nhận dự thảo đã bổ sung các yếu tố để xác định sức mạnh thị trường đáng kể của doanh nghiệp, như khả năng kiểm soát dữ liệu, hiệu ứng mạng lưới, rào cản chuyển đổi của người sử dụng và lợi thế từ hệ sinh thái số. Dự thảo cũng bổ sung các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường liên quan đến hoạt động trên môi trường số.
 |
| Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đại biểu Quốc hội Lạng Sơn) tập trung thảo luận về xác định sức mạnh thị trường và xử lý hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong kinh tế số. Ảnh: VPQH |
Theo đại biểu, đây là những sửa đổi cần thiết, phù hợp với sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải bảo đảm các quy định được áp dụng thống nhất và hiệu quả.
Trong môi trường số, khả năng chi phối thị trường không chỉ thể hiện qua thị phần hoặc doanh thu, mà còn qua việc kiểm soát dữ liệu, khả năng tiếp cận khách hàng và mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp vào một nền tảng. Mặt khác, những lợi thế này cũng có thể xuất phát từ hoạt động đầu tư phát triển công nghệ và cạnh tranh hợp pháp.
Đại biểu cảnh báo, nếu không có phương pháp đánh giá phù hợp, có thể dẫn đến 2 hệ quả: Bỏ lọt hành vi lạm dụng sức mạnh thị trường hoặc tạo ra rủi ro pháp lý đối với hoạt động đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị làm rõ nguyên tắc và phương pháp đánh giá sức mạnh thị trường đáng kể theo Điều 26, gắn với việc xác định hành vi và tác động hạn chế cạnh tranh theo Điều 27. Mục tiêu là phân biệt rõ lợi thế cạnh tranh hợp pháp với hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, tạo cơ sở áp dụng pháp luật khách quan và thống nhất.
Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đồng tình với việc hoàn thiện các quy định về hỗ trợ thương lượng, tiếp nhận yêu cầu của người tiêu dùng và phân định trách nhiệm giữa chính quyền cấp tỉnh, cấp xã.
Đại biểu cho rằng sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và các hình thức giao dịch trực tuyến khiến tranh chấp tiêu dùng không còn giới hạn trong phạm vi một địa phương. Người mua, người bán và chủ nền tảng có thể ở nhiều địa bàn khác nhau, khiến việc xác minh thông tin, thu thập chứng cứ và phối hợp xử lý trở nên phức tạp.
Từ thực tế đó, đại biểu đặt vấn đề làm thế nào để người tiêu dùng chỉ cần tìm đến một cơ quan đầu mối, thay vì phải liên hệ nhiều cơ quan quản lý nhà nước để được hỗ trợ. Đại biểu đề nghị tiếp tục làm rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm tiếp nhận và cơ quan đầu mối thường trực, bảo đảm người tiêu dùng được hướng dẫn, hỗ trợ trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.
