Khung pháp lý vận hành và phát triển thị trường tài sản mã hóa: Thực tiễn quốc tế và kinh nghiệm cho Việt Nam

TS.Phạm Thị Lan Anh

Phó vụ trưởng Vụ Địa bàn III, Ủy ban Kiểm tra Trung ương

Email: [email protected]

TS.Nguyễn Thanh Huyền

Tạp chí Kinh tế - Tài chính, Bộ Tài chính

Email: [email protected]

MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, blockchain và tài sản mã hóa (TSMH) đang tạo ra những mô hình kinh doanh và phương thức giao dịch mới, mở ra cơ hội cho đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, tính xuyên biên giới, phụ thuộc vào công nghệ và những rủi ro về gian lận, thao túng thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và an toàn tài chính đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng khung pháp lý phù hợp cho thị trường TSMH.

Yêu cầu này được thể hiện trong các chủ trương của Đảng. Nghị quyết số 52-NQ/TW (2019) định hướng xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với môi trường kinh doanh số và khung thể chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Nghị quyết số 27-NQ/TW (2022) nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ rào cản và phát huy các nguồn lực phát triển. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/ TW (2024) yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời, chỉ đạo nghiên cứu sandbox để thành lập sàn giao dịch tài sản số cho thấy yêu cầu cấp thiết về cơ chế pháp lý đối với lĩnh vực này. Các Nghị quyết số 59-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW năm 2025 tiếp tục định hướng xây dựng pháp luật theo hướng vừa bảo đảm quản lý nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo và phát triển.

Trong khi nhiều quốc gia đã từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý TSMH, Việt Nam vẫn đang trong quá trình hình thành và hoàn thiện khung pháp lý. Sự khác biệt trong cách tiếp cận quốc tế đặt ra nhu cầu nghiên cứu, so sánh và lựa chọn những kinh nghiệm phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Vì vậy, trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu hướng tới nhận diện những khoảng trống pháp lý, đánh giá các mô hình quản lý và đề xuất hàm ý hoàn thiện pháp luật về vận hành, giám sát, bảo vệ nhà đầu tư và quản trị rủi ro, góp phần xây dựng thị trường TSMH minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

Phân loại tài sản

Liên minh châu Âu (EU) áp dụng cách tiếp cận toàn diện theo Quy định (EU) 2023/1114 về Thị trường tài sản mã hóa (MiCA). Theo đó, TSMH là sự thể hiện kỹ thuật số của một giá trị hoặc quyền, có khả năng được chuyển giao và lưu trữ điện tử bằng công nghệ sổ cái phân tán hoặc công nghệ tương tự (European Parliament & Council of the European Union, 2023). MiCA phân loại TSMH thành 3 nhóm chính: mã thông báo tiền điện tử (EMT), mã thông báo tham chiếu tài sản (ART) và các TSMH khác, bao gồm mã thông báo tiện ích. Hồng Kông áp dụng cách tiếp cận linh hoạt hơn, chú trọng bản chất pháp lý và kinh tế của tài sản cơ sở. Theo Ủy ban Chứng khoán và Hợp đồng tương lai Hồng Kông (SFC), các mã thông báo chứng khoán có thể được xem là chứng khoán theo Pháp lệnh Chứng khoán và Hợp đồng tương lai (SFO) và chịu sự điều chỉnh của pháp luật chứng khoán (SFC, 2019). SFC cũng áp dụng cách tiếp cận “look-through”, xem xét bản chất của hoạt động và tài sản cơ sở thay vì chỉ dựa trên hình thức kỹ thuật số (SFC, 2025). Singapore chủ yếu phân loại tài sản kỹ thuật số dựa trên chức năng và bản chất pháp lý. Theo Luật Dịch vụ thanh toán năm 2019, mã thông báo thanh toán kỹ thuật số (DPT) là một dạng giá trị kỹ thuật số có thể được sử dụng như phương tiện trao đổi, đồng thời có khả năng được chuyển giao, lưu trữ hoặc giao dịch điện tử (Republic of Singapore, 2019). Từ thực tiễn cho thấy, EU thiên về phân loại pháp lý cụ thể; Hong Kong dựa trên bản chất tài sản và nguyên tắc “look-through”; còn Singapore tiếp cận theo chức năng và hoạt động. Đây là cơ sở tham khảo cho Việt Nam trong xây dựng khái niệm, phạm vi và tiêu chí phân loại TSMH theo hướng rõ ràng nhưng linh hoạt.

Cấp phép chủ thể tham gia thị trường

Liên minh Châu Âu (EU), Hong Kong và Singapore đều thiết lập cơ chế gia nhập thị trường gắn với yêu cầu về năng lực tài chính, quản trị, công nghệ và bảo vệ khách hàng, nhưng có sự khác biệt về phương thức tiếp cận. EU áp dụng cơ chế cấp phép thống nhất đối với nhà cung cấp dịch vụ TSMH (CASP) theo MiCA, qua đó hài hòa các điều kiện về tư cách pháp lý, vốn, quản trị, nhân sự và bảo vệ khách hàng (European Parliament & Council of the European Union, 2023). Hong Kong áp dụng cấp phép tập trung đối với nền tảng giao dịch tài sản ảo (VATP), đồng thời yêu cầu tuân thủ các tiêu chuẩn về lưu ký, KYC, AML/CFT, quản trị rủi ro, an ninh mạng và phòng ngừa thao túng thị trường (SFC, 2023). Singapore tiếp cận theo chức năng dịch vụ, yêu cầu các nhà cung cấp DPT được cấp phép theo Luật Dịch vụ thanh toán 2019 và chịu sự giám sát của MAS, với trọng tâm là quản trị rủi ro, an toàn hệ thống và bảo vệ khách hàng (Republic of Singapore, 2019; MAS, 2024, 2026). Sự khác biệt này cho thấy EU ưu tiên hài hòa hóa điều kiện cấp phép, Hong Kong nhấn mạnh kiểm soát trực tiếp nền tảng, còn Singapore quản lý theo chức năng và mức độ rủi ro của dịch vụ. Việt Nam cân nhắc xây dựng cơ chế cấp phép phù hợp, kết hợp điều kiện gia nhập thị trường, năng lực tài chính và quản trị, yêu cầu công nghệ với cơ chế giám sát liên tục sau cấp phép.

Vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa

Các mô hình pháp lý quốc tế đều đặt trọng tâm vào bảo đảm tính minh bạch, an toàn và toàn vẹn của thị trường, song có sự khác biệt về phương thức quản lý. EU thông qua MiCA thiết lập các yêu cầu về niêm yết, giao dịch công bằng và có trật tự, phòng ngừa thao túng, đánh giá TSMH trước khi giao dịch, công bố thông tin và lưu trữ dữ liệu lệnh (European Parliament & Council of the European Union, 2023). Hong Kong áp dụng cơ chế quản lý trực tiếp đối với các nền tảng giao dịch tài sản ảo (VATP), tập trung vào quản trị, an ninh mạng, lưu ký tài sản, KYC, quản trị rủi ro và giám sát giao dịch; đồng thời từng bước mở rộng kết nối thanh khoản với các nền tảng nước ngoài gắn với yêu cầu chia sẻ dữ liệu và giám sát (SFC, 2025). Singapore chủ yếu quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ mã thông báo thanh toán kỹ thuật số (DPT), nhấn mạnh an toàn công nghệ, quản trị rủi ro và khả năng vận hành liên tục (MAS, 2024). Có thể thấy, EU nổi bật về minh bạch và toàn vẹn thị trường, Hong Kong về quản lý trực tiếp nền tảng, còn Singapore về quản trị rủi ro công nghệ. Việt Nam có thể nghiên cứu trong xây dựng quy tắc niêm yết, minh bạch giao dịch, quản lý sổ lệnh, phòng ngừa thao túng và bảo đảm an toàn hệ thống.

Giám sát và bảo vệ nhà đầu tư

Cả 3 đều thiết lập cơ chế giám sát đối với chủ thể cung cấp dịch vụ TSMH, song có sự khác biệt về trọng tâm quản lý. EU áp dụng cơ chế giám sát toàn diện theo MiCA, yêu cầu các chủ thể thiết lập hệ thống phát hiện, ngăn ngừa và báo cáo hành vi thao túng thị trường; lưu giữ dữ liệu lệnh tối thiểu 05 năm và cung cấp sổ lệnh cho cơ quan có thẩm quyền. CASP đồng thời phải bảo vệ tài sản khách hàng và bảo đảm minh bạch thông tin (European Parliament & Council of the European Union, 2023). Hong Kong thực hiện giám sát trực tiếp thông qua SFC, tập trung vào lưu ký tài sản, KYC, AML/CFT, quản trị rủi ro, an ninh mạng và giám sát giao dịch; đồng thời yêu cầu các nền tảng xây dựng hệ thống phát hiện giao dịch bất thường, phòng ngừa thao túng và công khai danh sách nền tảng được cấp phép (SFC, 2022, 2023). Singapore kết hợp giám sát chủ thể với quản trị rủi ro công nghệ và bảo vệ tài sản khách hàng, trong đó các nhà cung cấp dịch vụ DPT phải đáp ứng các yêu cầu của MAS về an toàn hệ thống và quản lý rủi ro (MAS, 2024, 2026. Như vậy, EU nổi bật về giám sát giao dịch và bảo đảm tính toàn vẹn thị trường, Hong Kong chú trọng giám sát trực tiếp nền tảng và an toàn tài sản, trong khi Singapore thiên về quản lý dựa trên rủi ro và công nghệ. Đây là những kinh nghiệm này là cơ sở để Việt Nam hoàn thiện cơ chế giám sát giao dịch, phòng ngừa thao túng, quản lý tài sản khách hàng và bảo vệ nhà đầu tư trên thị trường.

Quản trị rủi ro và phòng, chống rửa tiền (AML/CFT)

Theo Quy định (EU) 2023/1113, các CASP có trách nhiệm thu thập, lưu giữ và truyền tải thông tin về người khởi tạo và người thụ hưởng giao dịch, qua đó tăng cường khả năng truy xuất dòng tài sản và hỗ trợ phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố. Đối với giao dịch chuyển TSMH đến địa chỉ tự lưu trữ có giá trị trên 1.000 EUR, CASP phải thực hiện các biện pháp xác minh quyền sở hữu hoặc kiểm soát địa chỉ và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp trên cơ sở mức độ rủi ro (European Parliament & Council of the European Union, 2023). Hong Kong chú trọng kiểm soát rủi ro thông qua yêu cầu nhận biết khách hàng (KYC), đánh giá và giám sát giao dịch, báo cáo giao dịch đáng ngờ, đồng thời tăng cường kiểm soát nguy cơ phân tầng giao dịch (layering) và che giấu nguồn gốc tài sản (Securities and Futures Commission, 2023, 2025). Singapore kết hợp yêu cầu AML/CFT với quản trị rủi ro công nghệ và hoạt động, bao gồm KYC, giám sát giao dịch, lưu giữ hồ sơ và báo cáo giao dịch đáng ngờ đối với các nhà cung cấp dịch vụ mã thông báo thanh toán kỹ thuật số (DPT) (MAS, 2024). Nhìn chung, EU nổi bật về khả năng truy xuất giao dịch và Quy tắc truyền tải thông tin giao dịch, Hong Kong tập trung vào KYC và kiểm soát các phương thức che giấu nguồn gốc tài sản, trong khi Singapore kết hợp AML/CFT với quản trị rủi ro công nghệ và hoạt động. Cần chú trọng khi xây dựng cơ sở để Việt Nam hoàn thiện cơ chế đánh giá rủi ro, KYC, giám sát và báo cáo giao dịch đáng ngờ, truy xuất dòng tài sản và kiểm soát giao dịch xuyên biên giới.

PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CỦA VIỆT NAM

Phân loại tài sản

Việt Nam đã có bước tiến quan trọng trong việc xác lập cơ sở pháp lý đối với TSMH. Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, lần đầu tiên quy định tài sản số là một loại tài sản được thể hiện dưới dạng dữ liệu số. Luật quy định TSMH được xác định là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao (Quốc hội, 2025). Bên cạnh đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP quy định TSMH trong phạm vi thí điểm không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và các tài sản tài chính khác theo pháp luật về dân sự, tài chính. TSMH phải được phát hành dựa trên tài sản cơ sở là tài sản thực, không bao gồm chứng khoán và tiền pháp định (Chính phủ, 2025). Như vậy, Việt Nam đã bước đầu xác lập khái niệm và phạm vi pháp lý của TSMH, nhưng hệ thống phân loại vẫn chưa chi tiết theo tính chất và mức độ rủi ro như mô hình MiCA của EU. Đây là vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện để xác định cơ chế quản lý phù hợp đối với từng nhóm tài sản.

Cấp phép chủ thể tham gia

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP đã thiết lập cơ chế cấp phép đối với tổ chức cung cấp dịch vụ TSMH. Theo đó, tổ chức cung cấp dịch vụ phải là doanh nghiệp Việt Nam được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hozặc công ty cổ phần; riêng tổ chức cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch phải có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Đồng thời, tối thiểu 65% vốn điều lệ phải do tổ chức góp vốn và trên 35% phải do ít nhất hai tổ chức thuộc các nhóm như ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, công ty bảo hiểm hoặc doanh nghiệp công nghệ góp vốn (Chính phủ, 2025). Bên cạnh yêu cầu về vốn và cơ cấu sở hữu, tổ chức cung cấp dịch vụ phải đáp ứng các yêu cầu về nhân sự, cơ sở vật chất, công nghệ, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, lưu ký tài sản khách hàng, giao dịch - thanh toán và giám sát giao dịch. Cơ chế này cho thấy Việt Nam đã chuyển từ trạng thái chưa có cơ chế cấp phép chuyên biệt sang mô hình cấp phép có điều kiện, đặt trọng tâm vào năng lực tài chính, công nghệ và quản trị của chủ thể tham gia thị trường (Chính phủ, 2025). Tuy nhiên, việc cấp phép hiện vẫn nằm trong khuôn khổ thí điểm, do đó cần tiếp tục hoàn thiện tiêu chí cấp phép theo từng loại hình dịch vụ, cũng như cơ chế giám sát và xử lý vi phạm sau cấp phép.

Vận hành sàn giao dịch

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP quy định thị trường giao dịch TSMH được tổ chức thông qua các tổ chức cung cấp dịch vụ TSMH được Bộ Tài chính cấp phép.

Nhà đầu tư trong nước đang sở hữu TSMH và nhà đầu tư nước ngoài có thể mở tài khoản tại các tổ chức này để lưu ký, mua và bán TSMH. Sau 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ đầu tiên được cấp phép, giao dịch của nhà đầu tư trong nước không thông qua tổ chức được cấp phép có thể bị xử lý theo quy định pháp luật (Chính phủ, 2025). Đối với hoạt động vận hành thị trường, tổ chức cung cấp dịch vụ phải xây dựng các quy trình về giao dịch, thanh toán, lưu ký, tự doanh, công bố thông tin, kiểm soát nội bộ, giám sát giao dịch và giải quyết khiếu nại; đồng thời phải bảo đảm an toàn hệ thống công nghệ và tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của tổ chức (Chính phủ, 2025). Tuy nhiên, so với các mô hình đã phát triển, quy định của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn thí điểm và cần tiếp tục làm rõ các vấn đề như tiêu chí niêm yết, cơ chế khớp lệnh, minh bạch sổ lệnh, công bố dữ liệu giao dịch, xử lý sự cố và kiểm soát thao túng thị trường.

Giám sát và bảo vệ nhà đầu tư

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP xác định việc thí điểm phải được thực hiện theo nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát, an toàn, minh bạch, hiệu quả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường (Chính phủ, 2025). Tổ chức cung cấp dịch vụ có trách nhiệm xác minh danh tính khách hàng, quản lý và lưu ký tài sản, bảo đảm tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của tổ chức, giám sát giao dịch và báo cáo cơ quan quản lý khi phát sinh các vấn đề có khả năng ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của nhà đầu tư. Đồng thời, tổ chức phát hành phải bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của thông tin cung cấp cho cơ quan quản lý, tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư (Chính phủ, 2025). Về chế tài, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/07/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về TSMH và thị trường TSMH. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/09/2026, qua đó bổ sung cơ sở pháp lý cho việc xử lý vi phạm trong lĩnh vực này (Chính phủ, 2026). Tuy nhiên, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư hiện vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, đặc biệt đối với xử lý mất khả năng thanh toán của nền tảng, cơ chế bồi thường, bảo hiểm tài sản khách hàng, xung đột lợi ích và giám sát hành vi thao túng thị trường.

Quản trị rủi ro và AML/CFT

Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 xác định nội dung quản lý tài sản số bao gồm bảo đảm an toàn, an ninh mạng; phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; đồng thời đặt ra yêu cầu về điều kiện kinh doanh đối với hoạt động cung cấp dịch vụ TSMH (Quốc hội, 2025). Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP tiếp tục yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ xây dựng quy trình quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ, bảo mật thông tin, giám sát giao dịch... Tổ chức cung cấp dịch vụ phải thực hiện nhận biết khách hàng, theo dõi và giám sát liên tục giao dịch, cập nhật dấu hiệu đáng ngờ và thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định (Chính phủ, 2025). Đáng chú ý, đối với khách hàng thực hiện giao dịch không thường xuyên, Nghị quyết quy định việc nhận biết khách hàng được áp dụng khi giá trị giao dịch tương đương từ 1.000 USD trở lên. Tổ chức cung cấp dịch vụ đồng thời phải lưu giữ dữ liệu và hồ sơ liên quan đến giao dịch, khách hàng và hoạt động cung cấp dịch vụ theo thời hạn quy định (Chính phủ, 2025). Như vậy, Việt Nam đã hình thành nền tảng pháp lý ban đầu về quản trị rủi ro và AML/CFT, nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát giao dịch xuyên biên giới, ví tự quản, truy xuất nguồn gốc tài sản, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch.

Nhìn tổng thể, Việt Nam đã chuyển từ trạng thái thiếu khung pháp lý chuyên biệt sang giai đoạn luật hóa và thí điểm có kiểm soát. Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 tạo nền tảng pháp lý về tài sản số, trong khi Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP cụ thể hóa việc chào bán, phát hành, giao dịch và cung cấp dịch vụ TSMH. Tuy nhiên, do thị trường mới ở giai đoạn thí điểm, vẫn còn khoảng trống trong phân loại tài sản, vận hành thị trường, giám sát giao dịch, bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát rủi ro.

Nguồn: Tổng hợp

BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

Từ kinh nghiệm của EU, Hong Kong và Singapore, có thể rút ra một số bài học quan trọng đối với quá trình xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về thị trường TSMH tại Việt Nam.

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế phân loại TSMH theo hướng rõ ràng và linh hoạt. Việt Nam cần kết hợp tiêu chí về đặc tính, chức năng, tài sản cơ sở và mức độ rủi ro để xác định phạm vi điều chỉnh đối với từng loại tài sản, qua đó hạn chế khoảng trống pháp lý và tăng khả năng thích ứng với các sản phẩm mới.

Thứ hai, xây dựng cơ chế cấp phép và quản lý chủ thể dựa trên rủi ro. Điều kiện gia nhập thị trường cần gắn với năng lực tài chính, quản trị, nhân sự, công nghệ, an ninh mạng và bảo vệ khách hàng; đồng thời tăng cường giám sát sau cấp phép. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) có thể được áp dụng đối với các mô hình và công nghệ mới nhằm cân bằng giữa quản lý rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, hoàn thiện khuôn khổ vận hành sàn theo hướng minh bạch và bảo đảm toàn vẹn thị trường. Cần quy định rõ về niêm yết, khớp lệnh, công bố thông tin, quản lý sổ lệnh, lưu trữ dữ liệu và phòng ngừa thao túng thị trường; đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu giao dịch trong giám sát thị trường.

Thứ tư, tăng cường giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Cần hoàn thiện cơ chế phát hiện và xử lý gian lận, thao túng thị trường, xung đột lợi ích và lạm dụng tài sản khách hàng; đồng thời nâng cao yêu cầu minh bạch thông tin, tách biệt tài sản và công khai các chủ thể được cấp phép nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ năm, tăng cường quản trị rủi ro và phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố (AML/CFT). Việt Nam cần áp dụng phương pháp quản lý dựa trên rủi ro, kết hợp nhận biết khách hàng (KYC), giám sát giao dịch, báo cáo giao dịch đáng ngờ, truy xuất thông tin và kiểm soát giao dịch xuyên biên giới. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng Quy tắc truyền tải thông tin giao dịch nhằm nâng cao khả năng truy xuất dòng TSMH.

Cùng với đó, Việt Nam cần xây dựng một khung pháp lý theo hướng “quản lý dựa trên rủi ro nhưng không cản trở đổi mới”, trong đó kết hợp giữa phân loại tài sản rõ ràng, cấp phép có điều kiện, giám sát giao dịch, bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát AML/CFT. Khung pháp lý cần có tính thống nhất nhưng đủ linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và mô hình TSMH.

Thứ hai, xây dựng cơ chế cấp phép và quản lý chủ thể dựa trên rủi ro. Điều kiện gia nhập thị trường cần gắn với năng lực tài chính, quản trị, nhân sự, công nghệ, an ninh mạng và bảo vệ khách hàng; đồng thời tăng cường giám sát sau cấp phép. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) có thể được áp dụng đối với các mô hình và công nghệ mới nhằm cân bằng giữa quản lý rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Thứ ba, hoàn thiện khuôn khổ vận hành sàn theo hướng minh bạch và bảo đảm toàn vẹn thị trường. Cần quy định rõ về niêm yết, khớp lệnh, công bố thông tin, quản lý sổ lệnh, lưu trữ dữ liệu và phòng ngừa thao túng thị trường; đồng thời tăng cường ứng dụng dữ liệu giao dịch trong giám sát thị trường.

Thứ tư, tăng cường giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Cần hoàn thiện cơ chế phát hiện và xử lý gian lận, thao túng thị trường, xung đột lợi ích và lạm dụng tài sản khách hàng; đồng thời nâng cao yêu cầu minh bạch thông tin, tách biệt tài sản và công khai các chủ thể được cấp phép nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ năm, tăng cường quản trị rủi ro và phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố (AML/CFT). Việt Nam cần áp dụng phương pháp quản lý dựa trên rủi ro, kết hợp nhận biết khách hàng (KYC), giám sát giao dịch, báo cáo giao dịch đáng ngờ, truy xuất thông tin và kiểm soát giao dịch xuyên biên giới. Đồng thời, nghiên cứu áp dụng Quy tắc truyền tải thông tin giao dịch nhằm nâng cao khả năng truy xuất dòng TSMH.

Cùng với đó, Việt Nam cần xây dựng một khung pháp lý theo hướng “quản lý dựa trên rủi ro nhưng không cản trở đổi mới”, trong đó kết hợp giữa phân loại tài sản rõ ràng, cấp phép có điều kiện, giám sát giao dịch, bảo vệ nhà đầu tư và kiểm soát AML/CFT. Khung pháp lý cần có tính thống nhất nhưng đủ linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ và mô hình TSMH.

Tài liệu tham khảo:

1. Chính phủ. (2025). Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP ngày 09 tháng 9 năm 2025 về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
2. Chính phủ. (2026). Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16 tháng 7 năm 2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính về tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
3. European Parliament & Council of the European Union. (2023a). Regulation (EU) 2023/1113 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on information accompanying transfers of funds and certain crypto-assets and amending Directive (EU) 2015/849. Official Journal of the European Union.
4. European Parliament & Council of the European Union. (2023b). Regulation (EU) 2023/1114 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on markets in crypto-assets. Official Journal of the European Union.
5. Monetary Authority of Singapore. (2024). Notice on technology risk management (PSN05).
6. Monetary Authority of Singapore. (2024). Notice PSN02: Prevention of money laundering and countering the financing of terrorism - Digital payment token service.
7. Monetary Authority of Singapore. (2026). Financial Institutions Directory: Digital Payment Token Service.
8. Republic of Singapore. (2019). Payment Services Act 2019. Singapore Statutes Online.
9. Quốc hội. (2025). Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 ngày 14 tháng 6 năm 2025. Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
10. Securities and Futures Commission. (2019, March 28). Statement on security token offerings.
11. Securities and Futures Commission. (2022). Terms and conditions for virtual asset trading platform operators.
12. Securities and Futures Commission. (2023a, May 31). Circular on implementation of new licensing regime for virtual asset trading platforms.
13. Securities and Futures Commission. (2023b, November 2). Circular on intermediaries engaging in tokenised securities-related activities.
14. Securities and Futures Commission. (2023c). Legal and regulatory requirements: Anti-money laundering and counter-financing of terrorism.
15. Securities and Futures Commission. (2023d). Regulatory requirements for virtual asset trading platform operators.
16. Securities and Futures Commission. (2023e). Virtual asset trading platform operators.
17. Securities and Futures Commission. (2025a). “A-S-P-I-Re” for a brighter future: SFC’s regulatory roadmap for Hong Kong’s virtual asset market.
18. Securities and Futures Commission. (2025b, January 16). Findings from inspections on deemed-to-be-licensed virtual asset trading platform applicants and expected standards of conduct for virtual asset trading platform operators.
19. Securities and Futures Commission. (2025c, November 3). Circular on shared liquidity by virtual asset trading platforms.
20. Securities and Futures Commission. (2025d, November 17). Anti-money laundering/counter-financing of terrorism: Detection and prevention of potential layering activities in money laundering.