Không chỉ huy động vốn, phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng

Đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) cho rằng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, điều quan trọng là chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng. Ảnh: VPQH

Tăng trưởng cao đi đôi với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Sáng ngày 31/10, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trưởng về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, thực hiện ngân sách nhà nước, đầu tư công.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) đánh giá cao những nỗ lực trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, với những kết quả đáng trân trọng trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, áp lực lạm phát, chi phí năng lượng và bất ổn thương mại quốc tế tiếp tục tác động đến nền kinh tế Việt Nam.

Theo đại biểu, mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới không chỉ đặt ra yêu cầu về tốc độ tăng trưởng, mà còn phải làm rõ nguồn gốc, chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng, cũng như khả năng chuyển hóa thành thu nhập, việc làm, năng lực cạnh tranh và chất lượng cuộc sống của người dân.

Theo Báo cáo thẩm tra, GDP 9 tháng năm 2026 tăng 9,01%. Để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, quý IV cần tăng khoảng 12,5%. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi phải đánh giá đầy đủ các điều kiện thực hiện.

Đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, mục tiêu tăng trưởng cao phải đi liền với dự tính đầy đủ về nguồn lực, năng lực hấp thụ vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Cần phân tích kỹ sự đóng góp của tiêu dùng trong nước, đầu tư công, đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, xuất khẩu và năng suất lao động để xác định động lực nào đang thực sự dẫn dắt tăng trưởng, động lực nào còn yếu và cần chính sách gì để khơi thông.

Đồng tình với yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, đại biểu Lê Văn Thế (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) cho rằng, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, điều quan trọng không chỉ là huy động thêm vốn mà phải chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, giá trị gia tăng và lợi ích cho người dân, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo phương án dự toán Chính phủ trình Quốc hội, chi đầu tư phát triển năm 2027 dự kiến khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, tăng gần 57% so với dự toán năm 2026. Cùng với vốn tín dụng, đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài, đây là nguồn lực lớn cho tăng trưởng.

Đại biểu đề nghị cụ thể hóa việc đánh giá hiệu quả sau đầu tư theo từng loại dự án, kể cả tác động đến việc làm và đời sống nhân dân. Theo đó, chuyển trọng tâm đánh giá đầu tư từ tỷ lệ giải ngân sang công trình đưa vào khai thác và năng lực sản xuất mới.

Đối với đầu tư nước ngoài, đại biểu đề nghị quan tâm mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ và chất lượng việc làm. Đối với khoa học công nghệ, cần đánh giá kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa và đóng góp thực tế cho năng suất.

Giảm chi phí vốn, thời gian để khơi thông nguồn lực doanh nghiệp

Đại biểu Lê Hữu Trí nhấn mạnh, muốn tăng trưởng nhanh và bền vững, nền kinh tế cần nguồn vốn dài hạn cho sản xuất, công nghệ, năng lượng, logistics và hạ tầng. Đại biểu đề nghị phát triển thực chất thị trường vốn, nâng cao tính minh bạch và kỷ luật của thị trường trái phiếu doanh nghiệp, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn; đồng thời kiểm soát chặt chất lượng tín dụng và rủi ro trong những lĩnh vực có mức độ liên thông cao như ngân hàng, trái phiếu và bất động sản.

Đại biểu cũng cho rằng cần tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân trong nước tiếp cận bình đẳng hơn với đất đai, vốn, công nghệ và cơ hội tham gia các dự án lớn; giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) đánh giá cao những nỗ lực trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Ảnh: VPQH

Cùng quan tâm đến chi phí của doanh nghiệp, đại biểu Lê Văn Thế cho rằng, doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí của đồng vốn mà còn chịu chi phí của thời gian.

“Lãi suất là chi phí nhìn thấy nhưng thời gian chờ quy hoạch, thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng và phối hợp giữa các cơ quan cũng là chi phí thực của doanh nghiệp”, đại biểu nhấn mạnh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị tiếp tục rút ngắn “những khoảng chờ” không cần thiết thuộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước, nhưng không đánh đổi việc tuân thủ pháp luật, chất lượng công trình, môi trường và quyền lợi hợp pháp của người dân, nhất là trong bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đại biểu đề nghị theo dõi tổng thời gian giải quyết các quy trình liên thông về đầu tư, đất đai, xây dựng; xác định rõ trách nhiệm phối hợp và khắc phục tình trạng bổ sung hồ sơ nhiều lần.

Về điều hành chính sách, đại biểu kiến nghị cơ quan quản lý điều hành đồng bộ chính sách tiền tệ và tài khóa, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay phù hợp với kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và an toàn hệ thống. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ trên cơ sở dòng tiền, dữ liệu và hiệu quả phương án kinh doanh đối với khách hàng đủ điều kiện, gắn với kiểm soát rủi ro.

Tăng giá trị gia tăng trong nước, nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt

Bên cạnh yêu cầu khơi thông nguồn vốn và giảm chi phí đầu vào, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng, cần chuyển mạnh từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước.

Theo Báo cáo thẩm tra, xuất khẩu 9 tháng năm 2026 tăng 24,5%, vốn FDI thực hiện đạt 21,1 tỷ USD, tăng 12,1%. Đây là những kết quả đáng ghi nhận, song cần đánh giá sâu hơn hiệu quả mà những kết quả này tạo ra đối với nền kinh tế trong nước.

Đại biểu đặt vấn đề: Xuất khẩu tăng nhanh là tín hiệu tích cực, nhưng phần giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam là bao nhiêu? Doanh nghiệp trong nước tham gia được đến đâu trong chuỗi cung ứng? Năng suất lao động, trình độ công nghệ và thu nhập của người lao động tăng như thế nào?

Theo đại biểu, nếu sản xuất và xuất khẩu tăng nhưng phần lớn nguyên liệu, linh kiện và công nghệ vẫn phụ thuộc vào bên ngoài, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu thực hiện những công đoạn có giá trị gia tăng thấp thì khả năng lan tỏa của tăng trưởng còn hạn chế. Khi thị trường thế giới biến động, chuỗi cung ứng bị gián đoạn hoặc đối tác thay đổi chính sách thương mại, nền kinh tế sẽ dễ bị tổn thương.

Đại biểu đề nghị có giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa hợp lý, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư bằng tổng số vốn đăng ký hoặc vốn giải ngân.

Đại biểu Lê Văn Thế cũng đề nghị hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tăng cường tiếp nhận và làm chủ công nghệ. Cùng với đó, tháo gỡ vướng mắc theo thẩm quyền trong ứng dụng, mua sắm và thử nghiệm có kiểm soát các giải pháp công nghệ mới, giúp kết quả nghiên cứu sớm đi vào sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu kiến nghị Chính phủ cụ thể hóa trong công tác theo dõi, điều hành năm 2027 một số chỉ số về chất lượng chuyển hóa nguồn lực, năng suất, năng lực sản xuất mới, giá trị gia tăng, mức độ tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước và kết quả thương mại hóa khoa học công nghệ.

Nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng nhanh phải gắn với hiệu quả sử dụng vốn và giảm chi phí thời gian, đại biểu Lê Văn Thế cho rằng, thành quả tăng trưởng cần được chuyển hóa thành việc làm có chất lượng, thu nhập tốt hơn và đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện.

Đại biểu Lê Hữu Trí cũng nhấn mạnh, tăng trưởng kinh tế cuối cùng phải giúp người dân có việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, cơ hội phát triển rộng hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn.