Tăng cường lực lượng hải quan kiểm soát hàng nhập lậu, gian lận xuất xứ, bảo vệ hàng Việt

Công chức hải quan kiểm tra hàng hóa tại Trung tâm Logistics Kim Thành. Ảnh: H.Nụ

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2069/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026 - 2030.

Hải quan tăng cường kiểm soát hàng nhập lậu, gian lận xuất xứ

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình là tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhập lậu, gian lận xuất xứ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo đó, Chương trình yêu cầu tăng cường lực lượng quản lý thị trường, hải quan và các lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu và gian lận xuất xứ trên cả kênh phân phối truyền thống và thương mại điện tử.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát hiện các hành vi vi phạm, nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát thị trường.

Cùng với công tác kiểm tra, xử lý vi phạm, Chương trình đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nhãn hàng hóa và truy xuất nguồn gốc.

Nâng cao năng lực sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, trình tự và căn cứ theo quy định của pháp luật và cam kết quốc tế.

Đặc biệt, Chương trình yêu cầu xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành, thiết lập đường dây nóng tiếp nhận, xử lý nhanh các phản ánh của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Song song với đó, tăng cường truyền thông, cảnh báo và hướng dẫn người tiêu dùng kỹ năng nhận diện hàng thật, hàng hóa được xác nhận đáp ứng tiêu chí của Chương trình trong môi trường mua sắm đa kênh.

Đối với công tác hoàn thiện thể chế, chính sách, Chương trình đặt ra yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thương mại trong nước, tiêu chuẩn chất lượng, phân phối, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và bảo vệ người tiêu dùng.

Trong đó, chú trọng hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý thị trường theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, kiểm soát, nhất là trên môi trường thương mại điện tử; kịp thời tháo gỡ những rào cản về thể chế, chính sách.

Bên cạnh nhiệm vụ kiểm soát thị trường, Chương trình đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể nhằm thúc đẩy tiêu dùng hàng Việt và phát triển thị trường nội địa trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, Chương trình đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng, công bố bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” trên cơ sở các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và quy định chuyên ngành, tiệm cận thông lệ quốc tế.

Cùng với đó, triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa phù hợp với quy định pháp luật, tiêu chuẩn quốc gia áp dụng và quy định chuyên ngành; bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia và các cơ sở dữ liệu có liên quan.

Phát triển điểm bán hàng Việt tại cửa khẩu, cảng biển, sân bay

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Chương trình xác định nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó chú trọng phát triển hệ thống phân phối hiện đại, thương mại điện tử, kích cầu tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Đáng chú ý, Chương trình đặt ra nhiệm vụ phát triển xuất khẩu tại chỗ thông qua các hoạt động du lịch, dịch vụ; xây dựng các điểm trưng bày, giới thiệu và bán hàng Việt tại cửa khẩu, cảng biển, sân bay, khu du lịch.

Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong du lịch mua sắm, tận dụng các nền tảng thương mại điện tử để đáp ứng nhu cầu mua sắm hàng Việt của khách du lịch.

Về phát triển kênh phân phối, Chương trình yêu cầu xây dựng và vận hành các “Gian hàng Việt Nam” chuyên ngành trên các sàn thương mại điện tử; thiết lập nhãn nhận diện thống nhất trên môi trường số.

Thúc đẩy mô hình bán lẻ đa kênh tích hợp, phát triển chuỗi cung ứng hàng Việt, đổi mới phương thức phân phối; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh đưa hàng Việt lên các sàn thương mại điện tử và các kênh livestream thương mại.

Bên cạnh đó, khuyến khích tiêu dùng, sử dụng hàng hóa có xuất xứ Việt Nam trong khu vực công; hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến hệ thống phân phối và thị trường tiêu thụ; tăng cường kết nối cung cầu theo từng nhóm sản phẩm chủ lực, gắn kết các địa phương sản xuất với những trung tâm tiêu dùng lớn.

Đối với việc xây dựng hệ sinh thái hàng Việt, Chương trình yêu cầu ban hành bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” thống nhất trên toàn quốc.

Danh sách doanh nghiệp, sản phẩm đáp ứng tiêu chí nhận diện sẽ được công bố, duy trì trên Nền tảng số hàng Việt Nam phục vụ Chương trình và kết nối với các sàn thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ, giúp người tiêu dùng tra cứu, xác minh và đánh giá sản phẩm ngay tại điểm mua.

Bộ nhận diện được triển khai đồng bộ trên bao bì sản phẩm, điểm bán, gian hàng thương mại điện tử, ấn phẩm và các sự kiện truyền thông.

Chương trình cũng yêu cầu triển khai chiến dịch truyền thông quốc gia với thông điệp “Hàng Việt vì người Việt”; xây dựng chuyên trang trên các cơ quan báo chí, hệ thống tài khoản mạng xã hội chính thức; tăng cường giới thiệu sản phẩm, thương hiệu, doanh nghiệp Việt Nam thông qua video ngắn, livestream, infographic và những câu chuyện sản phẩm.

Đồng thời, tổ chức “Ngày hội hàng Việt vì người Việt” thường niên tại các đô thị lớn và các sự kiện lưu động tại địa phương.

Về kích cầu tiêu dùng, Chương trình đặt ra nhiệm vụ tổ chức các đợt khuyến mại tập trung quy mô lớn theo mùa vụ, dịp lễ, Tết, ngày mua sắm trực tuyến, phối hợp giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và các sàn thương mại điện tử; bảo đảm hoạt động khuyến mại thực chất, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Khuyến khích tiêu dùng xanh, tiêu dùng bền vững; ưu tiên các sản phẩm Việt Nam đạt nhãn sinh thái, nhãn năng lượng, sản phẩm tái chế, thân thiện với môi trường.

Đối với doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh, Chương trình chú trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực kinh doanh, marketing, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử và chuyển đổi số; hỗ trợ tiếp cận thông tin thị trường, xu hướng tiêu dùng, phân tích cạnh tranh và dự báo nhu cầu.

Đặc biệt, triển khai chương trình xây dựng thương hiệu tiên phong theo cơ chế “Nhà nước hỗ trợ - Hiệp hội chủ trì - Doanh nghiệp bứt phá”; thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp nội địa, khuyến khích doanh nghiệp FDI ưu tiên mua hàng từ các nhà cung ứng Việt Nam đáp ứng tiêu chí.

Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, hợp tác xã, chủ thể OCOP ứng dụng chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và tham gia các sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với các giải pháp trên, Chương trình đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng thương mại, đặc biệt tại vùng nông thôn, vùng đặc biệt khó khăn; xây dựng Nền tảng số hàng Việt Nam theo hướng liên thông, xác thực dữ liệu và kết nối với các cơ sở dữ liệu nhà nước, nền tảng thương mại hiện có.

Thông qua việc đồng bộ các giải pháp phát triển sản xuất, phân phối, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới xây dựng hệ sinh thái hàng Việt có sức cạnh tranh thực chất, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và phát huy vai trò của thị trường nội địa đối với tăng trưởng kinh tế.