TP. Hồ Chí Minh phát hành trái phiếu để huy động vốn cho các dự án đầu tư

Kỳ họp thứ sáu, khóa XI của HĐND TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Phạm Thọ

Mở rộng các kênh huy động vốn qua phát hành trái phiếu

Nghị quyết vừa được HĐND TP. Hồ Chí Minh thông qua tạo cơ sở để UBND Thành phố triển khai nhiều hình thức huy động vốn phục vụ đầu tư phát triển, gồm nhiều loại trái phiếu khác nhau cũng như các khoản vay từ tổ chức tài chính trong nước.

Điểm đáng chú ý là việc huy động vốn không chỉ giới hạn ở hình thức phát hành trái phiếu chính quyền địa phương như trước đây, mà mở rộng sang các sản phẩm trái phiếu gắn với dự án, công trình và mục tiêu phát triển đô thị. Qua đó, Thành phố có thêm lựa chọn trong thiết kế phương án huy động vốn, phù hợp với quy mô, tính chất và thời gian thực hiện của từng dự án.

Theo đó, UBND Thành phố được vay, phát hành trái phiếu để huy động vốn triển khai các dự án đầu tư theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, nguồn vốn này chỉ được sử dụng cho mục tiêu đầu tư phát triển, không sử dụng để chi thường xuyên.

Việc vay và phát hành trái phiếu phải bảo đảm tổng mức vay, dư nợ vay và nghĩa vụ trả nợ của ngân sách Thành phố nằm trong hạn mức được Quốc hội, Chính phủ và pháp luật quy định. Các khoản huy động vốn phải được đưa vào kế hoạch vay, trả nợ hằng năm và tổng mức vay của Thành phố trong giai đoạn 5 năm.

Đặc biệt, dự án sử dụng nguồn vốn vay phải thuộc danh mục đầu tư công trung hạn và hoàn thành đầy đủ thủ tục đầu tư theo quy định. Quy định này nhằm bảo đảm vốn huy động có địa chỉ sử dụng cụ thể, tránh tình trạng huy động vốn, nhưng dự án chưa đủ điều kiện triển khai hoặc không có khả năng hấp thụ vốn.

Đối với trái phiếu chính quyền địa phương, quy định yêu cầu UBND Thành phố phải xây dựng đề án phát hành theo 2 bước. Trước hết, căn cứ kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch vay và trả nợ 5 năm, dự toán ngân sách hằng năm, UBND Thành phố xây dựng đề án sơ bộ phát hành trái phiếu, trình HĐND Thành phố phê duyệt chủ trương cùng thời điểm thông qua kế hoạch vay, trả nợ và dự toán ngân sách.

Trên cơ sở chủ trương đã được HĐND thông qua, UBND Thành phố tiếp tục xây dựng đề án phát hành trái phiếu chính thức để trình HĐND Thành phố phê duyệt. Nội dung đề án và phương thức phát hành được thực hiện theo Nghị định 93/2018/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý nợ của chính quyền địa phương cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan.

Quy trình phát hành cũng được quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính công khai và minh bạch. Theo đó, chậm nhất 5 ngày làm việc trước ngày dự kiến đấu thầu hoặc 10 ngày làm việc trước ngày phát hành theo phương thức bảo lãnh, UBND Thành phố phải công bố thông tin cơ bản về đợt phát hành trên các trang thông tin điện tử liên quan.

Trước ngày phát hành tối thiểu 10 ngày làm việc, Thành phố gửi văn bản đề nghị Bộ Tài chính thông báo khung lãi suất phát hành. Nội dung đề nghị phải thể hiện thời gian dự kiến phát hành, khối lượng, kỳ hạn, hình thức, phương thức phát hành và nhu cầu mua trái phiếu dự kiến của nhà đầu tư.

Căn cứ khung lãi suất do Bộ Tài chính thông báo và diễn biến thị trường tại thời điểm phát hành, UBND Thành phố quyết định mức lãi suất cụ thể. Sau khi kết thúc đợt phát hành, chậm nhất 7 ngày làm việc, Thành phố phải công bố kết quả, bao gồm khối lượng, kỳ hạn và lãi suất phát hành.

Đối với nguồn vốn vay từ các tổ chức tài chính trong nước, UBND Thành phố căn cứ dự toán ngân sách địa phương và tổng mức vay hằng năm được HĐND quyết định để xây dựng phương án vay. Khoản vay phải được thực hiện bằng đồng Việt Nam, lãi suất và các chi phí liên quan phù hợp với mặt bằng chung của thị trường tại thời điểm vay. Thời hạn vay tối thiểu là 3 năm trở lên.

Một nội dung quan trọng khác là trách nhiệm quản lý và thanh toán nghĩa vụ nợ. Nguồn vốn huy động phải được bố trí vào ngân sách Thành phố, quản lý và sử dụng đúng mục đích theo phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. UBND Thành phố có trách nhiệm bố trí ngân sách để thanh toán đầy đủ, đúng hạn nợ gốc, lãi, phí và các chi phí liên quan.

Định kỳ sau khi kết thúc năm ngân sách hoặc khi có yêu cầu đột xuất, UBND Thành phố phải báo cáo Bộ Tài chính và HĐND Thành phố về tình hình phát hành, sử dụng và thanh toán trái phiếu, vốn vay.

Đáng chú ý, Nghị quyết đặt ra yêu cầu UBND Thành phố phải rà soát kỹ khả năng cân đối ngân sách, nhu cầu huy động vốn, các nghĩa vụ nợ hiện hữu và dự kiến phát sinh trước mỗi đợt phát hành. Việc huy động phải gắn với nhu cầu vốn thực tế, tiến độ triển khai và khả năng hấp thụ vốn của dự án, bảo đảm an toàn tài chính ngân sách, tiết kiệm và hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Nhu cầu vốn lớn, hướng tới kết nối thị trường tài chính quốc tế

Báo cáo giải trình trước đó, UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc mở rộng các công cụ huy động vốn xuất phát từ yêu cầu tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát huy vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực.

Nhiều công trình, dự án cần nguồn vốn đầu tư lớn. Ảnh: Phạm Thọ

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 10-11% mỗi năm. Tổng vốn đầu tư xã hội bình quân 5 năm dự kiến đạt khoảng 35-40% GRDP.

Đây là mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng, đòi hỏi Thành phố phải đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng đô thị, tăng cường kết nối vùng và hình thành các động lực phát triển mới. Trong khi đó, nhu cầu vốn cho giao thông, chỉnh trang đô thị, môi trường, chống ngập, chuyển đổi số, năng lượng, logistics, hạ tầng xã hội và các công trình trọng điểm ngày càng lớn.

Theo UBND Thành phố, giai đoạn 2026-2030, TP. Hồ Chí Minh dự kiến vay tối đa 49.291 tỷ đồng để bù đắp bội chi ngân sách. Trong đó, khoản vay từ nguồn Chính phủ cho vay lại là 17.559 tỷ đồng và vay trong nước là 31.732 tỷ đồng, dự kiến chủ yếu thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương.

Đây là quy mô huy động đáng kể trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư phát triển đang gia tăng ở cả cấp quốc gia, địa phương và khu vực doanh nghiệp. Vì vậy, Thành phố cần mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn trung và dài hạn, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào ngân sách và tín dụng ngân hàng truyền thống.

Một cơ sở quan trọng khác được UBND Thành phố đề cập là danh mục các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) giai đoạn 2026-2031. Theo Tờ trình số 1571-TTr/ĐU ngày 15/6/2026 của Đảng ủy UBND Thành phố về định hướng, nguyên tắc và danh mục dự án trọng điểm kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP, Thành phố có 90 dự án với tổng mức đầu tư dự kiến 1.273.179 tỷ đồng.

Nhiều dự án trong danh mục này có quy mô lớn, đáp ứng điều kiện để nghiên cứu huy động vốn thông qua các hình thức trái phiếu dự án, trái phiếu công trình.

Đáng chú ý, UBND Thành phố đặt kỳ vọng hoạt động phát hành trái phiếu còn có thể kết nối với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Theo Nghị quyết số 222/2025/QH15, Trung tâm tài chính quốc tế được định hướng vận hành theo chuẩn mực quốc tế, cho phép phát triển các sản phẩm tài chính, thiết lập sàn và nền tảng giao dịch; đồng thời có cơ chế lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài đối với một số giao dịch đầu tư, kinh doanh có yếu tố nước ngoài trong phạm vi quy định.

UBND Thành phố nhận định việc phát hành trái phiếu tại Trung tâm tài chính quốc tế phù hợp với định hướng phát triển thị trường tài chính và mục tiêu nâng cao khả năng tiếp cận nhà đầu tư trong nước, quốc tế. Đây có thể là tiền đề để hình thành cơ chế phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình chuyên nghiệp, minh bạch hơn, đồng thời phát triển thêm các sản phẩm tài chính có tính thực tiễn cao.

Để việc phát hành trái phiếu đạt hiệu quả cao, HĐND Thành phố yêu cầu UBND Thành phố phải tính toán khả năng trả nợ, kiểm soát quy mô vay, lựa chọn kỳ hạn và lãi suất phù hợp; đồng thời bảo đảm các dự án được bố trí vốn có tiến độ thực hiện và hiệu quả kinh tế - xã hội rõ ràng.