Bộ Tài chính ưu tiên ngân sách cho Đồng bằng sông Cửu Long chống thiên tai

Dự báo xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục tăng cao.

Ba nguồn tiền dành cho miền Tây

Ngày 27/10/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 3117/QĐ-BTC về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 166/NQ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ, triển khai Kết luận số 26-KL/TW ngày 24/4/2026 của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2026 - 2035.

Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ được Chính phủ giao cho Bộ Tài chính, xác định rõ nội dung công việc, thời hạn, tiến độ, kết quả đầu ra, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các đơn vị thuộc Bộ. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách huy động nguồn lực, ưu tiên bố trí vốn ngân sách nhà nước và phối hợp triển khai các dự án phòng, chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Với vốn nhà nước, Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ làm đầu mối; phối hợp với Vụ Ngân sách nhà nước và Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại để tổng hợp nhu cầu vốn của các địa phương. Danh mục và mức vốn của từng dự án sẽ được rà soát trước khi đề xuất đưa vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch hằng năm hoặc các khoản vay, viện trợ.

Vụ Ngân sách nhà nước tổng hợp chung và trình cấp có thẩm quyền quyết định, đồng thời chịu trách nhiệm cân đối vốn ngân sách trung ương theo chu kỳ 5 năm và hằng năm, cùng kinh phí chi thường xuyên để thực hiện chương trình của Chính phủ.

Nguồn tiền thứ hai là vốn tư nhân. Kế hoạch yêu cầu hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư ngoài ngân sách, nhất là theo hình thức đối tác công tư (PPP). Ba lĩnh vực được nhắm tới gồm công trình chống sạt lở bờ sông, bờ biển; trồng và phục hồi rừng ngập mặn ven biển; xây mới, cải tạo hệ thống cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất.

Cục Quản lý đấu thầu được giao rà soát, sửa đổi cơ chế PPP. Vụ Pháp chế xem lại chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư và đề xuất sửa ngay khi phát sinh vướng mắc.

Nguồn thứ ba là tín chỉ các-bon. Vụ Pháp chế được Bộ Tài chính giao xây dựng cơ chế tài chính cho khoản thu từ bán tín chỉ các-bon và các nguồn hợp pháp khác. Cả ba nhiệm vụ về chính sách được hoàn thành trước tháng 12/2027.

Dự án liên vùng, di dời dân và cảnh báo sớm

Ở các dự án cụ thể, Bộ Tài chính không đứng ra làm chủ đầu tư. Việc chủ trì thuộc về Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng và các địa phương. Bộ Tài chính giữ vai trò thẩm định nhu cầu vốn và tìm cách cân đối nguồn lực để các dự án sớm triển khai.

Được chú trọng trước hết là những dự án có quy mô tổng thể, liên vùng và phục vụ nhiều mục tiêu. Các công trình này được thiết kế theo hướng thích ứng thông minh, ứng dụng khoa học công nghệ. Trong 10 năm tới, từ năm 2026 đến năm 2035, Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ sẽ theo sát nhóm dự án này và rà soát nhu cầu vốn mỗi khi cơ quan chủ trì đề xuất.

Nhóm thứ hai gắn trực tiếp với đời sống người dân. Đó là hạ tầng phục vụ di dời các hộ đang sống ở vùng thường xuyên ngập úng hoặc có nguy cơ sụt lún, sạt lở cao. Bộ Tài chính sẽ cùng các bộ, địa phương đánh giá nhu cầu và khả năng cân đối ngân sách, từ đó đề xuất mức vốn phù hợp. Nhiệm vụ này cũng được thực hiện xuyên suốt đến năm 2035.

Nhóm cuối cùng hướng tới hệ thống cảnh báo sớm. Thiết bị, công nghệ và mô hình dự báo sẽ được đầu tư để cảnh báo thiên tai chính xác và kịp thời hơn. Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, Bộ Tài chính phối hợp bố trí nguồn lực. Nhiệm vụ này có thời hạn ngắn hơn, cần hoàn thành trước năm 2030, sớm hơn 5 năm so với hai nhóm trên.

Có một phần việc Bộ Tài chính đã hoàn thành sớm, hồi tháng 6/2026, khi điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ đã bổ sung vào hai quy hoạch này các nội dung về sụt lún, sạt lở, ngập úng, hạn hán, xâm nhập mặn và lấn biển. Những nội dung đó nay đã được quy định tại Nghị quyết số 252/2025/QH15 của Quốc hội và Quyết định số 616/QĐ-TTg của Thủ tướng.

Với các phần việc còn lại, Bộ đặt lịch theo dõi cố định theo năm. Trước ngày 15/12 hằng năm, các đơn vị gửi kết quả thực hiện về Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ. Vụ tổng hợp và trình lãnh đạo Bộ trước ngày 25/12, để Bộ kịp báo cáo Chính phủ, Thủ tướng trước ngày 31/12. Báo cáo được gửi đồng thời cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi chung.

Sau 5 năm triển khai, Bộ Tài chính sẽ đánh giá tổng thể kết quả. Nếu tình hình thực tế thay đổi, các nhiệm vụ có thể được điều chỉnh, bổ sung. Văn phòng Bộ đưa các đầu việc này vào chương trình công tác hằng năm để đôn đốc.

Bộ Tài chính yêu cầu Thủ trưởng các đơn vị được yêu cầu bám sát địa phương để nắm kịp thời những khó khăn phát sinh, nhất là ở các dự án liên vùng có nhu cầu vốn lớn. Vướng mắc nào thuộc thẩm quyền thì xử lý ngay; Vướng mắc vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp trên xem xét, quyết định, tránh để dự án bị chậm.