Sửa Luật Hải quan theo tinh thần phục vụ, giảm chi phí tuân thủ

Chiều 5/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: VPQH

Hoàn thiện nền tảng pháp lý cho hải quan số, tạo thuận lợi thương mại

Thảo luận tại hội trường chiều 5/8 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, nhiều đại biểu Quốc hội đánh giá dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan đã bám sát yêu cầu chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh.

Đại biểu Tráng A Dương (đoàn Lào Cai) cho rằng, việc sửa đổi luật không chỉ khắc phục những hạn chế sau hơn 10 năm thi hành, mà còn tạo nền tảng pháp lý cho phát triển hải quan số, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với chính quyền địa phương, đặc biệt tại các địa phương có cửa khẩu; tăng cường chia sẻ dữ liệu, điều tiết lưu lượng hàng hóa, xử lý ùn tắc và kết nối hạ tầng để bảo đảm thông quan thông suốt.

Đồng thời, Chính phủ cần tiếp tục rà soát các văn bản hướng dẫn để bảo đảm thống nhất với pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử và quản lý chuyên ngành, qua đó tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) ghi nhận nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu. Ảnh: VPQH

Cùng quan điểm, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) ghi nhận nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu trong Báo cáo giải trình, tiếp thu bước đầu.

Đại biểu đánh giá cao việc chỉnh lý quy định về quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử theo hướng quản lý trên cơ sở dữ liệu, quản lý rủi ro, phân tầng giao dịch và giao Chính phủ quy định chi tiết về ngưỡng giá trị, hình thức khai đơn giản, khai gộp và thông quan tự động.

Theo đại biểu, khi xây dựng nghị định hướng dẫn, Chính phủ cần bảo đảm các quy định về ngưỡng trị giá và thủ tục đơn giản được thiết kế minh bạch, dễ thực hiện, phù hợp từng thời kỳ và không làm gia tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Đối với quy định về đại lý làm thủ tục hải quan, đại biểu cũng đồng tình với việc bãi bỏ cơ chế tiền kiểm, chuyển mạnh sang hậu kiểm, đánh giá tuân thủ và xử lý vi phạm; đồng thời đề nghị quy định rõ giới hạn thẩm quyền của cơ quan quản lý để tránh phát sinh trở lại các điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) đánh giá, việc bổ sung cơ chế quản lý tuân thủ song hành với quản lý rủi ro là bước tiến quan trọng, phù hợp thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, cần làm rõ tiêu chí phân loại mức độ tuân thủ, cơ chế minh bạch để doanh nghiệp biết quyền lợi và trách nhiệm của mình.

Đại biểu Yến Nhi cũng đề nghị khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý hải quan cần bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại của doanh nghiệp, đồng thời bảo vệ dữ liệu doanh nghiệp và dữ liệu cá nhân.

Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, bảo đảm tính khả thi khi triển khai

Tham gia thảo luận về dự án Luật, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) đồng tình với chủ trương tăng cường hậu kiểm, giảm tiền kiểm theo định hướng quản lý rủi ro. Theo đại biểu, hiệu quả của cơ chế này phụ thuộc rất lớn vào năng lực kết nối, khai thác và phân tích dữ liệu giữa các hệ thống như hải quan, thuế, ngân hàng và dữ liệu định danh trong thương mại điện tử xuyên biên giới.

Nhằm bảo đảm các quy định mới có thể triển khai hiệu quả sau khi luật được thông qua, đại biểu cho rằng, cần theo dõi riêng tiến độ hoàn thiện hạ tầng dữ liệu liên thông, nhất là cơ chế kết nối dữ liệu giữa cơ quan hải quan với các cơ quan liên quan, tránh tình trạng khi luật có hiệu lực nhưng hạ tầng chưa đồng bộ, có thể dẫn đến kéo dài thời gian kiểm tra sau thông quan.

Đại biểu kiến nghị bổ sung quy định giao Chính phủ báo cáo Quốc hội về tiến độ hoàn thành các hạng mục hạ tầng dữ liệu cốt lõi trước khi luật có hiệu lực; đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá độc lập, định kỳ mức độ sẵn sàng của hạ tầng dữ liệu.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) đồng tình với chủ trương tăng cường hậu kiểm, giảm tiền kiểm theo định hướng quản lý rủi ro. Ảnh: VPQH

Đại biểu Tráng A Dương cũng đề nghị bổ sung quy định về thời hạn kiểm định hải quan, trách nhiệm của cơ quan kiểm định và trình tự xử lý khi có yêu cầu đánh giá lại để bảo đảm tính minh bạch, hạn chế phát sinh chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Đối với hồ sơ hải quan điện tử, đại biểu đề nghị việc triển khai hải quan số phải bảo đảm khả năng tiếp cận bình đẳng giữa các vùng, miền. Theo đó, cần có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để không làm gia tăng khoảng cách số.

Trong khi đó, đại biểu Vũ Tuấn Anh (đoàn Phú Thọ) đề nghị nghiên cứu mở rộng đối tượng được làm đại lý thủ tục hải quan đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Đồng thời, rà soát các quy định về tổ chức bộ máy hải quan theo hướng luật chỉ quy định các nguyên tắc chung, còn những nội dung có tính biến động giao Chính phủ quy định để bảo đảm tính ổn định của Luật.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cảm ơn các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu. Ảnh: VPQH

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trân trọng cảm ơn các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu và khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội để tiếp thu tối đa các ý kiến, hoàn thiện dự án Luật với chất lượng tốt nhất trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp này.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, việc hoàn thiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng và Nhà nước, xây dựng nền hải quan theo tinh thần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, tạo điều kiện tối đa cho hoạt động thương mại qua biên giới, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hải quan số, hải quan thông minh, qua đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.