 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: VPQH |
Tiếp tục cải cách thủ tục, đẩy mạnh phân quyền
Sáng ngày 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.
Theo Bộ trưởng, sau 12 năm thực hiện, Luật Hải quan năm 2014 đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý rủi ro. Những đổi mới này góp phần rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, chuyển đổi số, các mô hình giao thương mới và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều quy định của Luật Hải quan đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn và chưa bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Bên cạnh đó, việc triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng Chính phủ số và phát triển kinh tế số cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với hoạt động hải quan.
Bộ trưởng khẳng định, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan nhằm xây dựng ngành Hải quan số, hiện đại, minh bạch; tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường năng lực phòng, chống gian lận thương mại.
 |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Dự thảo Luật gồm 2 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Hải quan hiện hành theo 4 nhóm chính sách lớn.
Trước hết, Dự thảo Luật tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan thông qua việc sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ; đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Đây được xem là nền tảng pháp lý để hình thành mô hình hải quan số, hải quan thông minh.
Nhóm chính sách thứ hai tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực quản lý nhà nước. Dự thảo giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và đổi mới mô hình tổ chức của ngành hải quan.
Trong bối cảnh mới, Dự thảo Luật bổ sung nhiều quy định về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; đồng thời hoàn thiện quy định về kho bãi hải quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và phát triển các dịch vụ thương mại gắn với trung tâm logistics cũng như các mô hình kinh tế mới.
Ngoài ra, Dự thảo Luật cũng sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; rà soát các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền của cơ quan có liên quan; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính và các luật có liên quan, bãi bỏ những quy định không còn phù hợp hoặc đã được điều chỉnh tại các luật khác.
Theo Dự thảo, Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 để các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có thời gian chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc triển khai.
Tăng cường giám sát, đẩy mạnh hậu kiểm
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động hải quan.
Theo cơ quan thẩm tra, nội dung Dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, quy định của Hiến pháp; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các luật có liên quan, đồng thời cập nhật các nội dung sửa đổi tại các dự án luật sẽ được Quốc hội xem xét trong kỳ họp thường lệ thứ nhất để bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật.
Ủy ban cũng tán thành định hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, quản lý hải quan trên cơ sở dữ liệu và quản lý rủi ro, cũng như chủ trương tăng cường phân cấp, phân quyền trong dự thảo Luật.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: VPQH |
Về công tác quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, đa số ý kiến trong Ủy ban tán thành quy định yêu cầu tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua bán hàng hóa với nước ngoài phải thực hiện xác thực định danh điện tử. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng việc xác thực chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh, nhằm tạo thuận lợi cho người sử dụng và nâng cao hiệu quả quản lý.
Một số ý kiến cũng cho rằng trách nhiệm xác thực định danh điện tử của người bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử đã được quy định trong Luật Thương mại điện tử, vì vậy cần tiếp tục rà soát để tránh chồng chéo, trùng lặp.
Đối với quy định về kiểm định hải quan, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành nhưng đề nghị quy định rõ hơn trong luật về căn cứ xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc xem xét kết quả đánh giá. Đồng thời, làm rõ nội hàm, tiêu chí kỹ thuật, phương pháp, trình tự, giá trị pháp lý của hoạt động kiểm định cũng như mối quan hệ với hoạt động kiểm tra chất lượng hàng hóa theo pháp luật chuyên ngành.
Về quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thống nhất với việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho mô hình quản lý hải quan hiện đại và khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện chấp hành pháp luật. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục làm rõ phạm vi giữa quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ, đồng thời bổ sung cơ chế để người khai hải quan được giải trình, khiếu nại khi có căn cứ cho rằng kết quả đánh giá chưa chính xác.
Đối với đại lý làm thủ tục hải quan, Ủy ban tán thành chủ trương bãi bỏ một số điều kiện đầu tư, kinh doanh nhằm phù hợp với Luật Đầu tư và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính; đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng tăng cường kết nối hệ thống, giám sát, đánh giá chất lượng hoạt động và đẩy mạnh hậu kiểm để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
