 |
| TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam. |
Phóng viên: Nền kinh tế Việt Nam đã đi qua hơn 3/4 chặng đường của năm 2026 với nhiều điểm sáng tích cực, trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới còn không ít khó khăn, thách thức. Ông đánh giá như thế nào về những kết quả đã đạt được, đặc biệt là khả năng thích ứng, sức chống chịu và động lực tăng trưởng của nền kinh tế?
TS. Lê Duy Bình: Kết quả nổi bật nhất của nền kinh tế Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 là tốc độ tăng trưởng GDP đạt 9,01%. Đây là mức tăng trưởng tương đối cao, thể hiện xu hướng quý sau cao hơn quý trước. Kết quả này không chỉ được ghi nhận qua số liệu của cơ quan thống kê Việt Nam mà còn được các tổ chức quốc tế đánh giá tích cực, điều chỉnh dự báo tăng trưởng của Việt Nam trong những tháng cuối năm và các năm tiếp theo.
Với mức tăng trưởng này, Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao của khu vực và thế giới.
Điểm đáng chú ý là tăng trưởng không chỉ đến từ một khu vực hay một ngành kinh tế riêng lẻ mà có sự đóng góp tương đối toàn diện của các lĩnh vực, từ nông nghiệp, công nghiệp chế biến, chế tạo đến dịch vụ. Đặc biệt, khu vực dịch vụ ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ so với các giai đoạn trước. Trong khi đó, sản xuất nông nghiệp tiếp tục phát triển, an ninh lương thực được bảo đảm, duy trì vai trò là bệ đỡ quan trọng của nền kinh tế.
Một điểm sáng khác là vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế quốc tế tiếp tục được khẳng định. Thu hút đầu tư nước ngoài ghi nhận những kỷ lục mới về cả vốn đăng ký và vốn thực hiện, phản ánh sức hấp dẫn của Việt Nam trên bản đồ kinh tế, thương mại và đầu tư toàn cầu. Đây là kết quả của những nỗ lực cải cách môi trường kinh doanh, cải cách thể chế của Đảng và Nhà nước, cùng sự đóng góp tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và chính quyền các địa phương.
 |
| Kim ngạch xuất nhập khẩu đã vượt mốc 1.000 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026. Ảnh: Internet. |
Trong lĩnh vực thương mại quốc tế, kim ngạch xuất nhập khẩu tiếp tục ghi nhận những kết quả nổi bật. Với diễn biến hiện nay, con số đó sẽ vượt mốc 1.200 tỷ USD vào cuối năm nay. Đây sẽ là một kỷ lục mới của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang gặp nhiều khó khăn.
Những kết quả về thu hút đầu tư nước ngoài và thương mại quốc tế tiếp tục khẳng định định hướng phát triển của Việt Nam: vừa chú trọng phát triển thị trường trong nước, nâng cao năng lực nội sinh, vừa hội nhập sâu rộng với kinh tế toàn cầu thông qua thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng thị trường xuất nhập khẩu.
Bên cạnh tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì. Các cân đối lớn của nền kinh tế, bao gồm ngân sách nhà nước, nợ công, thâm hụt ngân sách và cán cân thanh toán, về cơ bản vẫn được bảo đảm.
Những kết quả này thể hiện khả năng thích ứng và bản lĩnh của nền kinh tế Việt Nam trước những bất ổn bên ngoài. Trong khi kinh tế toàn cầu được dự báo chỉ tăng trưởng khoảng 2,6%, Việt Nam đạt mức tăng trưởng khoảng 9%, cao gấp hơn ba lần.
Đáng chú ý, nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, chịu tác động trực tiếp từ những biến động về địa chính trị, chính sách thương mại, căng thẳng giữa các cường quốc và những khó khăn của thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, chúng ta vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng cao, thể hiện sự linh hoạt và khả năng giữ ổn định trong điều hành kinh tế vĩ mô.
Dù vậy, vẫn có một số vấn đề cần tiếp tục theo dõi, trước hết là nguy cơ lạm phát còn cao. Lãi suất trong nước vẫn ở mức cao, chịu tác động từ áp lực lạm phát, tỷ giá và việc lãi suất tại các thị trường lớn trên thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao. Lãi suất cao ảnh hưởng lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư và tiêu dùng trong nước.
Ngoài ra, cán cân thương mại cũng là vấn đề cần quan tâm. Trong tháng 10, hoạt động thương mại đã quay trở lại trạng thái xuất siêu. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng xét trên phạm vi cả năm, chúng ta vẫn chưa đạt được mức thặng dư thương mại như kỳ vọng. Vì vậy, cần tiếp tục duy trì trạng thái xuất siêu trong những tháng cuối năm để hỗ trợ cán cân thương mại và cán cân thanh toán tổng thể của nền kinh tế.
TS. Lê Duy Bình: Trước hết, đối với công tác lập pháp của Quốc hội, điểm đáng chú ý nhất là sự đồng hành chặt chẽ với Chính phủ, các cơ quan thực thi pháp luật và những yêu cầu thực tiễn của nền kinh tế trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển.
Điều này thể hiện qua khối lượng lớn văn bản quy phạm pháp luật, các luật và nghị quyết được Quốc hội thông qua trong khoảng thời gian tương đối ngắn, nhằm trực tiếp tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc xuất phát từ quy định pháp luật và những bất cập về thể chế.
Đây là nỗ lực rất lớn của Quốc hội trong công tác lập pháp. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở số lượng văn bản được ban hành mà còn ở sự thay đổi về chất lượng và tư duy xây dựng pháp luật.
 |
| Một trong những đóng góp quan trọng nhất đối với sự bứt phá của nền kinh tế thời gian qua chính là sự chuyển đổi mạnh mẽ sang tư duy xây dựng thể chế kiến tạo phát triển. Ảnh: Quochoi.vn |
Theo tôi, một trong những đóng góp quan trọng nhất đối với sự bứt phá của nền kinh tế thời gian qua chính là sự chuyển đổi mạnh mẽ sang tư duy xây dựng thể chế kiến tạo phát triển.
Công tác xây dựng pháp luật đã chuyển đổi rõ nét từ phục vụ quản lý sang tư duy kiến tạo, mở đường và khơi thông nguồn lực cho phát triển. Sự đổi mới này được thể hiện trong nhiều lĩnh vực, từ tài chính, ngân hàng, đất đai, lao động, đầu tư đến khoa học, công nghệ.
Đặc biệt, một tư duy rất quan trọng đã được xác lập là coi đầu tư cho thể chế chính là đầu tư cho phát triển. Theo đó, việc cải thiện thể chế, hoàn thiện quy định pháp luật, đổi mới phương thức thực thi và nâng cao chất lượng các cơ quan thực thi pháp luật cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho sự phát triển trong tương lai.
“Đặc biệt, một tư duy rất quan trọng đã được xác lập là coi đầu tư cho thể chế chính là đầu tư cho phát triển. Theo đó, việc cải thiện thể chế, hoàn thiện quy định pháp luật, đổi mới phương thức thực thi và nâng cao chất lượng các cơ quan thực thi pháp luật cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho sự phát triển trong tương lai” |
Những cải cách này không chỉ giúp tháo gỡ các vướng mắc hiện hữu mà còn mở đường cho việc khơi thông, khai phá những nguồn lực trước đây chưa được đánh thức hoặc chưa được khai thác hiệu quả.
Việc triển khai đồng bộ tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng đã được thể chế hóa trong những quy định pháp luật thời gian qua. Trong đó, việc xác lập cơ chế phân bổ nguồn lực rõ ràng, nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật được nhìn nhận là những yếu tố có thể đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.
Có thể thấy, sự phản ứng thần tốc về mặt chính sách, thể hiện qua khối lượng lớn các quy định pháp luật được điều chỉnh trong thời gian ngắn, đã đi cùng với những thay đổi mạnh mẽ về tư duy xây dựng pháp luật. Những chuyển biến này góp phần giải phóng các nguồn lực từng bị đình trệ, tạo điều kiện để nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ hơn.
Cùng với Quốc hội, công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ cũng có những đổi mới quan trọng, chuyển mạnh sang điều hành theo hướng khơi thông nguồn lực phát triển và ngày càng nhấn mạnh đến kết quả thực hiện.
Gắn với đó là những nỗ lực đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thông qua hệ thống pháp luật và hoạt động điều hành. Song song với phân cấp, phân quyền là nâng cao vai trò giám sát và năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật.
Những đổi mới này góp phần nâng cao chất lượng thể chế, cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực, khơi thông các nguồn lực phát triển và hỗ trợ trực tiếp cho quá trình tăng trưởng kinh tế.
TS. Lê Duy Bình: Một trong những định hướng lớn được triển khai thời gian qua là tái cấu trúc các địa bàn phát triển, tái cấu trúc nền kinh tế thông qua việc sắp xếp, tổ chức lại các địa phương. Quá trình này tạo ra những dư địa, không gian tăng trưởng mới, giúp các địa phương khai thác tốt hơn lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh của mình.
Theo tôi, kết quả quan trọng nhất là chúng ta đã từng bước biến thể chế trở thành động lực tăng trưởng.
Những thay đổi về cấu trúc bộ máy chính quyền, việc sắp xếp lại các địa phương được thực hiện đồng thời với đổi mới các quy định pháp luật, nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật và chuyển đổi tư duy sang khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển.
Sự kết hợp giữa cải cách tổ chức bộ máy và cải cách thể chế đã tạo ra những động lực mới cho nền kinh tế.
Trên thực tế, các bộ, ngành và địa phương đã có những bước chuyển trong tổ chức thực thi, từng bước vượt qua những lối mòn trước đây. Những thay đổi này được khởi nguồn từ tư duy đổi mới thể chế và triển khai trong thực tiễn trên cơ sở định hướng chiến lược của Đảng.
 |
Một chuyển biến đáng chú ý là tư duy cục bộ theo ngành, theo địa phương đã từng bước được giảm bớt. Sự phối hợp giữa các địa phương, giữa các bộ, ngành được cải thiện, qua đó tạo điều kiện khai thác các nguồn lực hiệu quả hơn.
Cùng với đó, trách nhiệm giải trình của các bộ, ngành, địa phương cũng được nâng cao. Những chuyển biến này thể hiện trong nhiều lĩnh vực như giải ngân vốn đầu tư công, thu hút đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân, cắt giảm chi phí thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền.
Chất lượng dịch vụ công và quản trị công ngày càng được chú trọng, gắn với những kết quả cụ thể, có thể đo lường được, chẳng hạn như số lượng dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý, lượng vốn đầu tư thu hút vào từng địa phương hoặc từng ngành. Việc gắn trách nhiệm công vụ với những kết quả cụ thể đã góp phần cải thiện chất lượng quản trị và điều hành.
Những chuyển biến này cho thấy vai trò rất quan trọng của định hướng chiến lược của Đảng trong việc đưa thể chế trở thành động lực tăng trưởng. Các chủ trương, định hướng đổi mới đã được cụ thể hóa thành những thay đổi trong tổ chức bộ máy, xây dựng pháp luật và hoạt động điều hành ở các cấp.
Đặc biệt, quyết tâm chiến lược của Đảng thể hiện ở việc kiên định mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời thúc đẩy đổi mới thể chế, hoàn thiện quy định pháp luật và đổi mới bộ máy vận hành để khơi thông nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng.
Một định hướng quan trọng khác là thúc đẩy tư duy quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng thể chế kiến tạo phát triển. Những tư duy mang tính chiến lược như chuyển từ quản lý sang kiến tạo, khơi thông nguồn lực, tạo lập môi trường thuận lợi cho phát triển đã và đang được thể chế hóa thông qua quá trình cải cách thể chế.
Theo tôi, chính những định hướng chiến lược đó đã có tác động trực tiếp đến việc khai thông các nguồn lực, tạo động lực cho quá trình tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
TS. Lê Duy Bình: Trong những tháng cuối năm, nền kinh tế vẫn có nhiều cơ hội để tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng.
Trước hết, nhu cầu tiêu dùng có thể gia tăng, đặc biệt là nhu cầu từ thị trường nước ngoài trong dịp lễ Giáng sinh và cuối năm. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Để tận dụng cơ hội này, cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện các quy định theo hướng thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thông quan hàng hóa và thuận lợi hóa thương mại; đồng thời triển khai các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất và đầu tư.
Một vấn đề quan trọng khác là điều hành chính sách lãi suất theo hướng hỗ trợ trực tiếp hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tùy thuộc vào diễn biến lạm phát và chỉ số giá tiêu dùng, cần từng bước đưa mặt bằng lãi suất về mức hợp lý hơn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng dịch vụ.
Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là phải kiểm soát được lạm phát. Kiểm soát lạm phát là nền tảng để giảm lãi suất bền vững. Chúng ta không thể giảm lãi suất trong bối cảnh lạm phát còn tăng cao. Vì vậy, cần tiếp tục kiềm chế lạm phát, tạo tiền đề để giảm lãi suất, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng kinh tế.
 |
| Cải cách thể chế phải tiếp tục được coi là một động lực, một nguồn lực quan trọng của quá trình tăng trưởng. Ảnh: Internet |
Bên cạnh đó, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là nhiệm vụ cần triển khai quyết liệt hơn nữa, đòi hỏi sự nỗ lực đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu và các chủ thể liên quan. Việc thúc đẩy giải ngân nguồn vốn này sẽ đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế trong năm nay.
Một giải pháp khác là nâng cao sức mua của thị trường trong nước, kích thích tiêu dùng nội địa để thúc đẩy tổng cầu, tạo thêm động lực cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
Dù triển khai các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, chúng ta vẫn phải kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với tăng trưởng năm 2026 mà còn đối với triển vọng phát triển của năm 2027 và những năm tiếp theo.
Bên cạnh những giải pháp trước mắt, cần tiếp tục duy trì các nỗ lực cải cách mang tính dài hạn, đặc biệt là trong lĩnh vực thể chế.
Theo tôi, cần kiên định tư duy chuyển từ xây dựng pháp luật chủ yếu để quản lý sang xây dựng thể chế kiến tạo phát triển. Cải cách thể chế phải tiếp tục được coi là một động lực, một nguồn lực quan trọng của quá trình tăng trưởng.
Tư duy này cần được thể hiện cụ thể trong các văn bản pháp luật và chính sách, qua đó tạo lập những dư địa tăng trưởng mới, những không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế.
Các cơ quan xây dựng và thực thi pháp luật cần tiếp tục đẩy mạnh những đổi mới này, đồng thời chú trọng củng cố niềm tin của thị trường, của các nhà đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Theo tôi, đó chính là những yếu tố then chốt giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong năm 2026, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng trong năm 2027 và những năm tiếp theo.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
