 |
| Dấu mốc xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, phản ánh quyết tâm thúc đẩy xuất nhập khẩu, nhất là hoạt động xuất khẩu. |
Tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam ghi nhận xuất siêu trong năm 2026
Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2026 của Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 10 sơ bộ đạt 122,03 tỷ USD, tăng 3,7% so với tháng trước và tăng 47,4% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 10 tháng, tổng kim ngạch đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3%, đạt mức cao nhất từ trước đến nay.
Điểm đáng chú ý là cán cân thương mại tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ USD, tiếp nối mức xuất siêu 1,30 tỷ USD trong tháng 9. Đây là tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam ghi nhận xuất siêu trong năm 2026.
Sự cải thiện trong tháng 10 năm 2026 thể hiện rõ ở diễn biến hai chiều thương mại: xuất khẩu đạt 64,67 tỷ USD, tăng 8,7% so với tháng trước; nhập khẩu đạt 57,36 tỷ USD, giảm 1,4%. Xuất khẩu tăng trong lúc nhập khẩu giảm đã tạo mức thặng dư lớn hơn tháng 9 năm 2026.
Trong tháng 10/2026, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), kể cả dầu thô, xuất khẩu đạt 54,73 tỷ USD, nhập khẩu đạt 43,91 tỷ USD, xuất siêu 10,82 tỷ USD. Khu vực kinh tế trong nước xuất khẩu đạt 9,94 tỷ USD, nhập khẩu đạt 13,45 tỷ USD, nhập siêu 3,51 tỷ USD.
So với tháng trước, xuất khẩu của khu vực FDI tăng 9,5%, nhập khẩu giảm 2,6%; khu vực kinh tế trong nước có xuất khẩu tăng 4,2%, nhập khẩu tăng 2,4%. So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu khu vực FDI tăng 61,2%, khu vực kinh tế trong nước tăng 13,5%.
Tính chung 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%. Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 12,07 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 19,49 tỷ USD. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD; khu vực FDI, kể cả dầu thô, xuất siêu 25,76 tỷ USD.
Về xuất khẩu, khu vực kinh tế trong nước đạt 93,93 tỷ USD, tăng 8,2%, chiếm 18,8% tổng kim ngạch; khu vực FDI đạt 405,31 tỷ USD, tăng 33,0%, chiếm 81,2%. Về nhập khẩu, khu vực kinh tế trong nước đạt 131,76 tỷ USD, tăng 23,0%; khu vực FDI đạt 379,55 tỷ USD, tăng 43,2%.
Theo mặt hàng, xuất khẩu điện tử, máy tính và linh kiện trong 10 tháng đạt 149.408 triệu USD, tăng 71,0%; nhập khẩu đạt 215.250 triệu USD, tăng 74,4%. Trị giá nhập khẩu vượt xuất khẩu 65.842 triệu USD.
Đối với máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác, kim ngạch xuất khẩu đạt 63.268 triệu USD, nhập khẩu đạt 60.062 triệu USD, tương ứng xuất siêu 3.206 triệu USD.
Một số mặt hàng nhập khẩu trên 10 tỷ USD khác gồm vải, kim loại thường khác, chất dẻo, ô tô, xăng dầu và sản phẩm chất dẻo. Tuy nhiên, tài liệu chưa cung cấp đầy đủ trị giá xuất khẩu tương ứng để xác định cán cân từng mặt hàng; đồng thời chưa có số liệu chi tiết theo mặt hàng riêng tháng 10 để phân bổ mức xuất siêu của tháng.
Về cơ cấu nhập khẩu 10 tháng, tư liệu sản xuất đạt 481,03 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch. Trong đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,5%; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,6%. Vật phẩm tiêu dùng đạt 30,28 tỷ USD, chiếm 5,9%. Cơ cấu này cho thấy nhập khẩu tập trung chủ yếu vào tư liệu phục vụ sản xuất.
Theo thị trường, nhập siêu tập trung ở Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN. Nhập siêu từ Trung Quốc đạt 134,94 tỷ USD, tăng 43,2%; Hàn Quốc đạt 48,63 tỷ USD, tăng 91,1%; ASEAN đạt 16,93 tỷ USD, tăng 46,0%. Trung Quốc đồng thời là thị trường nhập khẩu lớn nhất, với kim ngạch 212,46 tỷ USD.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam xuất siêu sang Hoa Kỳ 140,10 tỷ USD, tăng 26,2%; sang EU 40,84 tỷ USD, tăng 26,8%; sang Nhật Bản 3,42 tỷ USD, tăng 110,4%. Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, đạt 159,40 tỷ USD. Những số liệu này cho thấy cán cân thương mại tổng thể chịu tác động đồng thời của mức thặng dư và thâm hụt lớn tại các thị trường chủ chốt.
Giữ đà xuất khẩu, nâng giá trị trong nước để đóng góp cho tăng trưởng
Đánh giá về dấu mốc xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng đây là bước phát triển mạnh mẽ về quy mô thương mại hàng hóa của Việt Nam, phản ánh quyết tâm thúc đẩy xuất nhập khẩu, nhất là hoạt động xuất khẩu. Những chính sách của Chính phủ, Bộ Công Thương và các bộ, ngành đã góp phần quan trọng tạo nên kết quả này.
Theo ông Thịnh, năm 2026 là năm đầu tiên Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD, vì vậy, vấn đề cần quan tâm là duy trì quy mô đã đạt được và tiếp tục phát triển hoạt động xuất nhập khẩu trong thời gian tới. Thành tích này đặt ra yêu cầu tiếp tục củng cố năng lực sản xuất, phát huy hiệu quả những chính sách hỗ trợ xuất khẩu.
Để thực hiện yêu cầu đó, ông Thịnh nhấn mạnh sự nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong phát triển sản xuất và hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa. Từng ngành, từng địa phương cần phát huy thế mạnh, khai thác hiệu quả cơ hội thương mại để đóng góp vào kết quả chung, tạo cơ sở đưa quy mô xuất nhập khẩu tiếp tục đạt những mức cao hơn.
Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhận định dấu mốc này thể hiện quy mô và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng của Việt Nam vào thương mại quốc tế. Động lực đến từ sự phục hồi, duy trì đà tăng của sản xuất trong nước, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo; đóng góp của doanh nghiệp FDI; khai thác các FTA và sự chủ động thích ứng của doanh nghiệp.
Nền tảng xuất khẩu hiện nay được thể hiện qua nhóm hàng công nghiệp chế biến, đạt 452,74 tỷ USD, chiếm 90,7% kim ngạch xuất khẩu 10 tháng. Cả nước có 37 mặt hàng xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 94,9% tổng kim ngạch; trong đó 8 mặt hàng trên 10 tỷ USD, chiếm 73,4%.
Cùng với điện tử, máy tính và linh kiện, các nhóm máy móc, thiết bị, điện thoại và linh kiện tiếp tục có quy mô xuất khẩu lớn. Dệt may, giày dép, phương tiện vận tải và phụ tùng, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản cũng nằm trong nhóm trên 10 tỷ USD. Đây là những ngành hàng cần tiếp tục được hỗ trợ về thị trường và năng lực cạnh tranh trong thời gian còn lại của năm.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, đánh giá Việt Nam có cơ hội khai thác tiềm năng, lợi thế từ 18 FTA đã ký kết. Uy tín, thương hiệu quốc gia ngày càng được khẳng định cũng tạo thêm động lực cho sản phẩm Việt Nam tiếp cận thị trường thế giới.
Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh nỗ lực rà soát khó khăn, đẩy mạnh xúc tiến thương mại đã góp phần đưa cán cân trở lại xuất siêu trong tháng 9 và tháng 10. Yêu cầu đặt ra là tiếp tục cải thiện cán cân thương mại, đồng thời tăng cường kết nối với doanh nghiệp FDI để phát triển công nghiệp hỗ trợ, gia tăng phần giá trị do doanh nghiệp trong nước tạo ra.
Triển vọng hai tháng cuối năm gắn với khả năng duy trì đà xuất khẩu và thực hiện hiệu quả các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Hai tháng xuất siêu liên tiếp là kết quả tích cực; nhập siêu lũy kế cùng mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu vẫn đặt ra những nhiệm vụ cần tiếp tục giải quyết.
Theo ông Nguyễn Anh Sơn, giá trị gia tăng tạo ra trong nước chưa tương xứng với quy mô xuất khẩu, nhất là ở một số ngành lớn như điện tử, máy móc, dệt may, da giày. Năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị chất lượng, đổi mới công nghệ và tính ổn định của nguồn cung. Liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI cũng chưa đạt kỳ vọng.
Để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Sơn đề xuất tiếp tục đa dạng hóa thị trường, khai thác tốt thị trường truyền thống và mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh. Việc tận dụng FTA cần được thực hiện sâu hơn, gắn ưu đãi thuế quan với cơ hội tham gia chuỗi cung ứng, thu hút đầu tư và hợp tác kinh doanh.
Cùng với đó là phát triển công nghiệp hỗ trợ, chủ động nguồn nguyên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về chất lượng, chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để phát triển thị trường, tháo gỡ khó khăn và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Mốc thương mại trên 1.000 tỷ USD và xuất siêu tháng 10 tạo nền tảng tích cực cho chặng cuối năm. Phát huy kết quả này đòi hỏi tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện cán cân thương mại và nâng cao giá trị tạo ra trong nước. Đó cũng là hướng nâng chất lượng đóng góp của xuất nhập khẩu đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026.
