Phân cấp trưng mua, trưng dụng tài sản: Chủ động ứng phó tình huống khẩn cấp

Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên) ghi nhận cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng trong dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: VPQH

Đáp ứng xử lý tình huống khẩn cấp, không được chậm trễ

Sáng ngày 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên) cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản. Đại biểu ghi nhận cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tiếp thu, chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng, nhất là bảo đảm quyền của người có tài sản, cơ chế hủy bỏ quyết định trái pháp luật, phương thức ban hành quyết định và trách nhiệm bồi thường.

Đối với quy định về thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản, đại biểu thống nhất với việc phân quyền này, bởi trong tình huống khẩn cấp, người trực tiếp quản lý địa bàn và có mặt tại hiện trường cần có thẩm quyền huy động kịp thời phương tiện, tài sản để bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ điều kiện phát sinh thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã, nhất là quy định trường hợp cấp Trung ương, cấp tỉnh “không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn”.

Theo đại biểu, trong tình huống lũ quét, sạt lở tại xã miền núi, lực lượng cấp tỉnh chưa đến được hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa, cần xác định rõ Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay hay phải chờ ý kiến cấp tỉnh.

Đại biểu đề nghị làm rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được thực hiện ngay khi tình huống đòi hỏi xử lý khẩn cấp tại địa bàn, việc chờ quyết định của cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại. Đồng thời, quy định trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh sau khi ra quyết định, không đặt thêm thủ tục làm chậm công tác cứu hộ, cứu nạn.

Về việc xử lý quyết định trưng mua, trưng dụng không còn căn cứ thực hiện, đại biểu Lò Thị Luyến đề nghị bổ sung trách nhiệm kiểm tra, yêu cầu người đã ban hành quyết định hủy bỏ hoặc chấm dứt thực hiện quyết định khi căn cứ thực hiện không còn; đồng thời xác định thời hạn xử lý và thông báo cho người có tài sản.

Đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt cơ chế này với việc đình chỉ, bãi bỏ quyết định trái pháp luật để bảo đảm áp dụng chính xác.

Linh hoạt thủ tục, phối hợp liên xã, bảo vệ quyền tài sản

Đại biểu Ngô Nam Cường (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) đánh giá, dự thảo Luật đã tiếp thu, hoàn thiện nhiều nội dung tích cực, nổi bật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã trong tình huống cấp bách. Đồng thời, bổ sung cơ chế huy động người có chuyên môn vận hành tài sản trưng dụng và tăng cường bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người có tài sản.

Từ thực tiễn công tác phòng thủ dân sự, cứu hộ, cứu nạn tại các tỉnh Bắc Trung Bộ, đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế tiếp nhận tài sản khi địa bàn bị cô lập, mất liên lạc hoặc chủ sở hữu, người quản lý tài sản vắng mặt.

Đại biểu nêu thực tế, khi mưa lũ, sạt lở chia cắt giao thông, mất điện và thông tin liên lạc, lực lượng cứu hộ không thể chờ đến khi các tuyến giao thông và thông tin được khôi phục mới triển khai nhiệm vụ.

Đại biểu Ngô Nam Cường (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) đánh giá, dự thảo Luật đã tiếp thu, hoàn thiện nhiều nội dung tích cực, nổi bật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã. Ảnh: VPQH

Tại một số xã miền núi, khi địa bàn bị cô lập, lực lượng cứu hộ cần máy xúc, máy ủi, xe tải để mở đường cứu dân. Tuy nhiên, chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản đã sơ tán, không thể liên lạc và không có người trực tiếp bàn giao.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cho phép tổ chức tiếp nhận, sử dụng tài sản mà không phải chờ chủ sở hữu hoặc người quản lý trực tiếp bàn giao, trong trường hợp thực sự cấp bách và đã có quyết định trưng dụng hợp pháp.

Đồng thời, ghi nhận hiện trạng tài sản, thời điểm và lý do vắng mặt của người bàn giao; xác định rõ đơn vị tiếp nhận, phạm vi sử dụng, trách nhiệm bảo quản, vận hành an toàn, hoàn trả và bồi thường; thông báo cho chủ tài sản ngay khi có điều kiện liên lạc.

Đại biểu nhấn mạnh: “Trong tình huống khẩn cấp, để bảo đảm an toàn tính mạng người dân, thủ tục có thể linh hoạt nhưng thẩm quyền phải rõ, trách nhiệm phải được xác định và quyền về tài sản của nhân dân, doanh nghiệp phải được bảo vệ trong mọi tình huống.”

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) cho rằng, việc phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh và bảo đảm an ninh, trật tự là rất cần thiết, nhất là sau khi bỏ cấp huyện.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp giữa các xã khi tình huống khẩn cấp xảy ra trên địa bàn liên xã. Theo đại biểu, thiên tai, dịch bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều xã cùng lúc, do đó cần quy định cụ thể cách thức phối hợp giữa Chủ tịch UBND các xã trong việc trưng mua, trưng dụng tài sản.

Cùng với đó, nên làm rõ cơ chế xác định giá trưng mua trong trường hợp nhiều xã cùng thực hiện, bảo đảm tài sản có giá trị tương đương được áp dụng mức giá thống nhất, tránh tình trạng mỗi địa phương xác định một mức giá khác nhau.

Về nguyên tắc thực hiện, đại biểu Phạm Văn Hoà cho rằng, trong tình huống khẩn cấp, việc trưng mua, trưng dụng cần được quyết định dứt khoát, không để chậm trễ nhiệm vụ bảo vệ quốc phòng, an ninh, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh.