Tiền lương, tiền công giữ vai trò quan trọng trong cải thiện thu nhập của hộ gia đình

Có 96,8% số hộ gia đình đánh giá thu nhập không thay đổi hoặc tăng so với cùng kỳ năm trước.

Theo kết quả sơ bộ Điều tra lao động việc làm, trong tháng 10/2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, có 96,8% số hộ được khảo sát đánh giá thu nhập không thay đổi hoặc tăng so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ hộ đánh giá thu nhập giảm và không biết là 3,2%. Kết quả này cho thấy thu nhập của đa số hộ gia đình cơ bản được duy trì, phản ánh sự ổn định nhất định của việc làm và hoạt động tạo thu nhập trong nền kinh tế.

Trong nhóm hộ có thu nhập tăng, tiền lương, tiền công tiếp tục là nguồn đóng góp chủ yếu, với 70,2% số hộ cho biết thu nhập tăng nhờ nguồn này. Bên cạnh đó, 35,2% hộ ghi nhận thu từ hoạt động nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng; 21,2% hộ có thu nhập cải thiện nhờ hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ phi nông, lâm nghiệp, thủy sản.

Cơ cấu các nguồn thu cho thấy tiền lương, tiền công vẫn giữ vai trò quan trọng đối với khả năng cải thiện thu nhập của hộ gia đình. Đồng thời, hoạt động sản xuất nông nghiệp và kinh doanh dịch vụ cũng tiếp tục tạo thêm nguồn lực, góp phần đa dạng hóa sinh kế. Đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh nền kinh tế duy trì đà phục hồi và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, bức tranh thu nhập chưa hoàn toàn đồng đều. Trong nhóm hộ có thu nhập giảm, 31,3% cho biết nguyên nhân là chi phí đầu vào phục vụ sản xuất, kinh doanh tăng; 29,3% chịu tác động do giá bán sản phẩm giảm. Đây là hai yếu tố trực tiếp làm thu hẹp hoạt động của các hộ sản xuất, kinh doanh quy mô nhỏ, có khả năng tích lũy và chống chịu trước biến động thị trường còn hạn chế.

Ngoài áp lực chi phí và giá bán, thu nhập hộ gia đình còn bị ảnh hưởng bởi những rủi ro liên quan đến lao động và sức khỏe. Có 27,5% hộ đánh giá thu nhập giảm do thành viên bị ốm, bệnh, chấn thương nặng hoặc tử vong; 21% do quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh thu hẹp và 20,4% do có thành viên tạm nghỉ việc. Đây là những yếu tố có khả năng tạo thu nhập cho hộ không chỉ phụ thuộc vào diễn biến thị trường mà còn gắn chặt với việc làm, sức khỏe và điều kiện sản xuất của từng thành viên.

Điều đáng lưu ý là giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng cao tiếp tục là yếu tố tác động rộng đến đời sống. Trong 10 tháng năm 2026, có 36,1% số hộ được khảo sát cho biết đang chịu ảnh hưởng tiêu cực từ giá cả tăng. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với các nhóm rủi ro khác, cho thấy áp lực chi phí sinh hoạt vẫn là vấn đề đáng quan tâm, ngay cả khi thu nhập của phần lớn hộ gia đình được duy trì hoặc cải thiện.

Bên cạnh đó, 7,7% số hộ chịu ảnh hưởng tiêu cực từ thiên tai và biến đổi khí hậu; 3,7% bị tác động bởi dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi; 2,9% chịu ảnh hưởng từ dịch bệnh đối với con người. Ngoài ra, 2,2% hộ gặp khó khăn do thành viên bị ốm, bệnh, chấn thương nặng hoặc tử vong và 0,5% bị ảnh hưởng bởi hỏa hoạn, cháy nổ. Những rủi ro này có thể làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát sinh chi phí và khiến các hộ dễ rơi vào tình trạng khó khăn khi không có nguồn dự phòng.

Trước những tác động đó, các nguồn hỗ trợ tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với đời sống hộ gia đình. Trong 10 tháng năm nay, có 18,4% số hộ được phỏng vấn nhận được trợ giúp từ các nguồn khác nhau. Trong đó, hỗ trợ từ họ hàng, người thân chiếm tỷ lệ 10,4%; từ các chương trình, chính sách chung của quốc gia là 8,9%; từ chương trình, chính sách của địa phương là 7,3%. Ngoài ra, 2,1% hộ nhận được trợ giúp từ hoạt động từ thiện của các tổ chức, cá nhân và 0,06% từ các nguồn khác.

Có thể thấy mạng lưới hỗ trợ hộ gia đình được hình thành từ cả chính sách an sinh của Nhà nước, chính quyền địa phương và sự chia sẻ trong cộng đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ chịu tác động từ giá cả tăng cao vẫn ở mức đáng kể, trong khi các rủi ro về thiên tai, dịch bệnh, sức khỏe và việc làm tiếp tục hiện hữu. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả các chính sách hỗ trợ, nhất là đối với nhóm hộ có thu nhập thấp, sinh kế thiếu ổn định hoặc dễ bị tổn thương trước biến động kinh tế.

Nhìn chung, thu nhập của phần lớn hộ gia đình trong tháng 10/2026 vẫn được duy trì hoặc cải thiện, với đóng góp quan trọng từ tiền lương, tiền công và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, áp lực giá cả cùng những rủi ro về việc làm, sức khỏe và sản xuất cho thấy cần tiếp tục củng cố sinh kế, ổn định thị trường và tăng cường an sinh xã hội. Đây là những giải pháp thiết thực để bảo đảm thu nhập hộ gia đình ổn định hơn, giảm sức ép chi phí và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động.