 |
| Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Ảnh: VPQH |
Kiểm soát cả bản chất quan hệ lợi ích, ngăn thao túng đấu giá
Chiều ngày 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật, các đại biểu đề xuất nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá, nâng cao tính minh bạch và bảo đảm kết quả đấu giá phản ánh đúng giá trị tài sản.
Đại biểu Hoàng Thị Thơ (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về tình trạng pháp lý, hiện trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến giá trị tài sản đấu giá.
Đặc biệt, cần có cơ chế giám định, kiểm tra lại trong trường hợp có căn cứ cho rằng thông tin về tài sản không chính xác hoặc giá khởi điểm có dấu hiệu bất thường, nhằm hạn chế tình trạng cố ý làm sai lệch giá trị tài sản, gây thất thoát tài sản nhà nước và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia.
Về trách nhiệm quản lý nhà nước, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan như cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, cơ quan đăng ký đất đai và các cơ quan chức năng khác. Theo đại biểu, việc này nhằm phục vụ xác minh thông tin về tổ chức, cá nhân tham gia đấu giá, đặc biệt là các mối quan hệ về sở hữu, kiểm soát doanh nghiệp và chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng.
Đây là cơ sở quan trọng để phát hiện trường hợp sử dụng nhiều pháp nhân, nhiều cá nhân đứng tên nhưng thực chất do một chủ thể chi phối hoặc cùng hướng đến một lợi ích chung nhằm thao túng hoạt động đấu giá.
Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, đại biểu Hoàng Thị Thơ đề nghị bổ sung quy định kiểm soát cả hành vi thông đồng, thao túng đấu giá trực tiếp và gián tiếp thông qua cá nhân, tổ chức trung gian. Đại biểu cho rằng, thực tiễn cho thấy hành vi thao túng đấu giá ngày càng được thực hiện dưới nhiều hình thức tinh vi, không nhất thiết những người tham gia đấu giá phải trực tiếp gặp gỡ, thỏa thuận hoặc có quan hệ sở hữu chung.
Việc thao túng có thể thực hiện thông qua các công ty có quan hệ liên kết, người thân trong gia đình, người lao động, người đại diện, người được ủy quyền hoặc cá nhân đứng tên độc lập. Thậm chí, các chủ thể có thể tạo lập những giao dịch, hợp đồng, hồ sơ, tài liệu có hình thức hợp pháp nhưng thực chất chỉ nhằm che giấu mối quan hệ lợi ích, tạo ra sự cạnh tranh giả tạo, nâng giá hoặc hợp thức hóa kết quả đấu giá.
“Nếu pháp luật chỉ tập trung cấm hành vi thông đồng, móc nối trực tiếp thì có nguy cơ bỏ lọt những hành vi thao túng được thực hiện thông qua người thứ ba hoặc các giao dịch giả tạo”, đại biểu Hoàng Thị Thơ nhấn mạnh.
Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 10 quy định nghiêm cấm hành vi trực tiếp hoặc thông qua cá nhân, tổ chức khác tạo lập giao dịch, thỏa thuận, hồ sơ, tài liệu giả tạo; lợi dụng các giao dịch có hình thức hợp pháp nhưng không phản ánh đúng thực chất sự việc nhằm che giấu quan hệ lợi ích, hạn chế cạnh tranh, tạo giá ảo, nâng giá hoặc làm sai lệch kết quả đấu giá.
Đồng thời, cần bổ sung trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá và người có tài sản đấu giá trong việc phát hiện, ghi nhận, bảo quản thông tin và chuyển cơ quan có thẩm quyền xác minh khi có dấu hiệu thông đồng, thao túng thông qua các chủ thể trung gian.
Đại biểu khẳng định, việc bổ sung quy định này không nhằm hạn chế quyền tự do kinh doanh hay quyền tham gia đấu giá của tổ chức, cá nhân có quan hệ liên kết hợp pháp, mà nhằm ngăn chặn việc lợi dụng các mối quan hệ để tạo lập sự cạnh tranh không thực chất, thao túng thị trường và trục lợi từ hoạt động đấu giá.
“Theo tôi đây là yêu cầu cần thiết để pháp luật không chỉ kiểm soát hình thức của người tham gia đấu giá, mà phải kiểm soát cả bản chất của quan hệ lợi ích và hành vi thực tế phía sau mỗi cuộc đấu giá”, đại biểu Hoàng Thị Thơ nhấn mạnh.
Chủ động phát hiện, xử lý hành vi thông đồng, dìm giá
Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) đề nghị chuyển từ quy định cấm thông đồng, dìm giá sang quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm.
Theo đại biểu, Điều 10 của dự thảo đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá làm sai lệch kết quả đấu giá. Tuy nhiên, để phòng ngừa hiệu quả, cần làm rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá khi phát hiện dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã được xác định.
Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về nghĩa vụ của đấu giá viên khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá hoặc các hành vi khác có nguy cơ làm sai lệch kết quả đấu giá. Theo đó, đấu giá viên phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Đồng thời, cần quy định trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm.
 |
| Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) đề nghị chuyển từ quy định cấm thông đồng, dìm giá sang quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm. Ảnh: VPQH |
Về cơ chế ghi nhận chứng cứ và nhận diện dấu hiệu bất thường, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, hành vi thông đồng thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá, cơ quan chức năng có thể bỏ lọt vi phạm.
Đại biểu đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ hướng dẫn về việc ghi nhận diễn biến trả giá, lập biên bản khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá; lưu giữ, bảo toàn thông tin, tài liệu và quy trình báo cáo, chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.
Đối với đấu giá trực tuyến, cần chú trọng lưu trữ dữ liệu về thời điểm, mức giá, quá trình trả giá và các thông tin kỹ thuật liên quan để phục vụ kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường. Đại biểu cũng lưu ý việc nhận diện dấu hiệu vi phạm phải dựa trên tiêu chí khách quan, không mặc nhiên coi người trả giá thấp, rút lui hoặc không tiếp tục trả giá là có hành vi thông đồng.
“Mục tiêu là tạo căn cứ phát hiện, xác minh chứ không phải làm phát sinh thêm rào cản đối với người tham gia đấu giá hợp pháp”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, việc hủy kết quả đấu giá khi có hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá làm sai lệch kết quả là cần thiết, nhưng mới chỉ là một khâu xử lý hậu quả. Điều quan trọng không kém là phải bảo đảm hành vi vi phạm được chuyển đến đúng cơ quan, xử lý kịp thời và ngăn chặn chủ thể vi phạm tiếp tục thực hiện hành vi tương tự tại các cuộc đấu giá khác.
Đại biểu dẫn thực tế, nếu một nhóm người có dấu hiệu dìm giá tại cuộc đấu giá tài sản ở địa phương này nhưng thông tin vi phạm không được chia sẻ, cảnh báo kịp thời thì họ vẫn có thể tiếp tục tham gia các cuộc đấu giá khác. Khi đó, việc xử lý riêng từng vụ việc sẽ không đủ sức ngăn ngừa vi phạm có tính hệ thống.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin xử lý vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp. Các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật, chia sẻ trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia theo quy định của pháp luật. Đồng thời, giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và cơ chế phối hợp xác minh, xử lý.
“Một cuộc đấu giá chỉ thực sự minh bạch và hiệu quả khi giá trúng đấu giá được hình thành từ sự cạnh tranh thực chất chứ không phải từ sự thỏa thuận thao túng giữa những người tham gia”, đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh.
Theo đại biểu, hoàn thiện các quy định ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, phòng ngừa thất thoát tài sản, bảo vệ lợi ích của Nhà nước và xã hội, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với hoạt động đấu giá.
