 |
| Các đại biểu thảo luận tại Tổ 3 sáng ngày 19/10. |
Góp ý về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ sáng ngày 19/10, đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu không quy định việc xác định người trúng đấu giá bằng hình thức bốc thăm trong trường hợp tại phiên đấu giá không có người trả giá hoặc tất cả giá trả không hợp lệ.
Theo đại biểu, khoản 7 Điều 28 dự thảo Luật quy định trong trường hợp này, đấu giá viên, tổ chức đấu giá tổ chức bốc thăm để chọn người trúng đấu giá với giá trúng bằng giá khởi điểm. Người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả.
Đại biểu cho rằng, mặc dù dự thảo Luật quy định người tham gia phiên đấu giá được coi là đã đồng ý trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm, việc lựa chọn ngẫu nhiên người trúng đấu giá bằng cách bốc thăm khi không có ai trả giá chưa thể hiện được bản chất cạnh tranh về giá của hoạt động đấu giá.
Cơ chế này cũng chưa phù hợp với khái niệm đấu giá tài sản là hình thức trả giá để xác định người trúng đấu giá tại khoản 4 Điều 4 dự thảo Luật, đồng thời có thể làm giảm ý nghĩa của việc trả giá, tiềm ẩn khiếu nại, tranh chấp kết quả đấu giá.
Đại biểu Trần Đình Gia cũng cho rằng, quy định người từ chối bốc thăm bị coi là rút lại giá đã trả chưa hợp lý, bởi trong tình huống này, người tham dự chưa thực hiện việc trả giá nhưng có thể phải chịu hệ quả mất tiền đặt trước theo dự thảo Luật.
Từ đó, đại biểu đề nghị quy định trường hợp này là đấu giá không thành và bổ sung vào khoản 1 Điều 34. Nếu mục đích của quy định là phòng ngừa việc người tham dự thông đồng không trả giá để làm cho cuộc đấu giá không thành, cơ quan soạn thảo có thể nghiên cứu bổ sung vào khoản 8 Điều 29 trường hợp người tham dự phiên đấu giá nhưng không trả giá thì không được nhận lại tiền đặt trước, thay vì áp dụng cơ chế bốc thăm.
Cùng quan tâm đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, cần kiểm soát đồng thời hai nguy cơ trái chiều là thổi giá để đầu cơ và thông đồng dìm giá làm thất thoát tài sản công.
Đại biểu bày tỏ băn khoăn về phương án lựa chọn ngẫu nhiên người trúng đấu giá ở mức giá khởi điểm khi người tham gia không trả giá. Theo đại biểu, cách thiết kế này có nguy cơ làm suy giảm động lực trả giá cạnh tranh và có thể bị lợi dụng nếu những người tham gia phối hợp không trả giá. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ lý do vẫn coi đây là cuộc đấu giá thành công, thay vì xác định đấu giá không thành khi không có mức trả giá hợp lệ.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng phân tích, theo dự thảo, người đã đăng ký nhưng không tham dự phiên đấu giá thì không được nhận lại tiền đặt trước; người tham dự được coi là đã trả giá bằng giá khởi điểm, còn người từ chối bốc thăm bị coi là rút lại giá đã trả và mất tiền đặt trước.
Như vậy, việc đăng ký trên thực tế đã trở thành cam kết mua tài sản ở giá khởi điểm. Đối với đấu giá quyền sử dụng đất, khi giá khởi điểm được xác định từ bảng giá đất theo Nghị quyết số 254/2025/QH15, cơ chế bốc thăm có thể dẫn đến việc tài sản được bán đúng mức giá hành chính mà không trải qua cạnh tranh thực chất.
Đại biểu đề nghị rà soát tính thống nhất của quy định này với khái niệm và nguyên tắc đấu giá trong dự thảo Luật, cũng như các quy định tương ứng tại dự thảo nghị định hướng dẫn.
Một nội dung khác được đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn nhấn mạnh là cần phân biệt việc công bố kết quả phiên đấu giá với việc xác định kết quả đã được thực hiện đầy đủ.
Theo đại biểu, giá trúng cao là tín hiệu tích cực khi phản ánh cạnh tranh thực chất và được thanh toán đầy đủ. Tuy nhiên, không thể coi một cuộc đấu giá là thành công nếu người trúng bỏ cọc, tài sản bị để hoang hoặc giá trúng bị lợi dụng để gây nhiễu thị trường.
Đại biểu dẫn số liệu giai đoạn 2017-2025 đã tổ chức hơn 336.000 cuộc đấu giá. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần bổ sung dữ liệu về tỷ lệ kết quả bị hủy, tỷ lệ thu được tiền so với giá trúng và diễn biến sau đấu giá, nhất là đối với quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản. Đây mới là những chỉ tiêu giúp nhận diện đầy đủ hiệu quả hoạt động đấu giá.
Đối với quy định công bố kết quả, đại biểu cho rằng công khai kịp thời là cần thiết nhưng giá trúng tại thời điểm công bố chưa đồng nghĩa với việc người trúng đã nộp tiền hoặc kết quả chắc chắn được thực hiện.
 |
| Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, cần kiểm soát đồng thời hai nguy cơ trái chiều là thổi giá để đầu cơ và thông đồng dìm giá. |
Một mức giá bị đẩy lên rất cao rồi bỏ cọc, dù không đủ điều kiện làm thông tin so sánh chính thức để định giá đất, vẫn có thể bị sử dụng tùy tiện làm giá tham chiếu trên thị trường, ảnh hưởng đến kỳ vọng giá đất, giá nhà và chi phí đầu tư. Với đấu giá quyền khai thác khoáng sản, cũng cần đánh giá nguy cơ giá trúng vượt khả năng khai thác kinh tế và tác động đến nguồn cung, giá vật liệu xây dựng.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 37 và các quy định tương ứng của nghị định theo hướng công khai kết quả phiên đấu giá nhưng phải hiển thị rõ trạng thái “chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính”, “đã hoàn thành”, “đã hủy”; đồng thời quy định cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn cập nhật thông tin.
Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ bổ sung báo cáo số liệu về tình trạng bỏ cọc, hủy kết quả và số thu thực tế, thay vì chỉ thống kê số cuộc đấu giá và chênh lệch giữa giá khởi điểm với giá trúng.
Rà soát cơ chế hủy kết quả đấu giá theo thỏa thuận
Để hạn chế tình trạng thổi giá, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng việc tăng tiền đặt trước và hoàn thiện cơ chế cấm tham gia đấu giá khi vi phạm nghĩa vụ thanh toán là những hướng cần xem xét. Đại biểu lưu ý, mức tiền đặt trước cao không tự động đồng nghĩa với giảm đầu cơ, bởi có thể thu hẹp cơ hội tham gia của những người có nhu cầu thực, nhất là người dân đấu giá đất ở.
Đại biểu dẫn Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đang áp dụng mức tiền đặt trước từ 10% đến 50% giá khởi điểm đối với đất ở giao cho cá nhân. Nếu dự thảo Luật lựa chọn khung khác, đại biểu đề nghị giải trình bằng số liệu thực tiễn và tiêu chí xác định mức cụ thể, thay vì trao quyền thỏa thuận quá rộng.
Về chế tài, đại biểu đề xuất có thể tham khảo cơ chế trong đấu thầu, theo hướng giữ mức tiền đặt trước chung ở mức hợp lý, nhưng người từng bỏ cọc phải nộp tiền đặt trước cao hơn trong một thời hạn nhất định đối với mọi loại tài sản. Theo đại biểu, cách tiếp cận này tập trung vào người có hành vi vi phạm, tránh dựng rào cản đối với người có nhu cầu thực.
Đối với hành vi thổi giá bằng cách trả giá tăng vọt để làm nản lòng đối thủ rồi bỏ cọc, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị bắt buộc áp dụng bước giá cố định hoặc bước giá có mức tối đa đối với quyền sử dụng đất và quyền khai thác khoáng sản.
Đại biểu cũng lưu ý cần rà soát cơ chế hủy kết quả đấu giá theo thỏa thuận, tránh trường hợp người trúng trả giá cao nhưng sau đó tìm cách hủy kết quả để không phải thực hiện nghĩa vụ mua tài sản. Bên cạnh đó, cần quy định thời hạn bắt buộc ban hành quyết định hủy khi người trúng quá hạn nộp tiền, bởi việc áp dụng lệnh cấm và thời hiệu xử lý phụ thuộc vào quyết định này.
Với đấu giá trực tuyến, đại biểu cho rằng giải pháp không chỉ dừng ở công khai dữ liệu mà còn phải lưu giữ đầy đủ lịch sử trả giá, bảo đảm khả năng kiểm tra, đối soát và phát hiện các mẫu hành vi bất thường. Đại biểu đề nghị xác định rõ mục đích kết nối dữ liệu phục vụ phát hiện dấu hiệu thông đồng, đồng thời giao trách nhiệm cho cơ quan cụ thể.
Đại biểu cũng đề xuất bổ sung nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh thực chất vào Điều 6 dự thảo Luật, gắn hoạt động đấu giá với mục tiêu khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản.
Liên quan đến nội dung này, đại biểu Trần Đình Gia cho rằng, trong bối cảnh hình thức đấu giá trực tuyến ngày càng phổ biến, việc sử dụng công cụ tự động để tấn công mạng, làm gián đoạn hoạt động hoặc thay đổi, làm sai lệch dữ liệu có thể ảnh hưởng đến tính công khai, minh bạch, khách quan và công bằng của các cuộc đấu giá.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hành vi bị nghiêm cấm là sử dụng phần mềm, công cụ tự động trái phép can thiệp vào hệ thống đấu giá trực tuyến, tấn công làm gián đoạn hoặc sai lệch dữ liệu của hệ thống đấu giá trực tuyến và Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.
