Cơ quan quản lý gỡ vướng về bảo hiểm nông nghiệp

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận phát biểu khai mạc Hội nghị.

Trao quyền chủ động cho địa phương và doanh nghiệp

Ngày 30/10, tại TP. Cần Thơ, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm tổ chức hội nghị phổ biến Nghị định số 346/2026/NĐ-CP ngày 5/9, sửa đổi, bổ sung Nghị định số 58/2018/NĐ-CP về bảo hiểm nông nghiệp.

Hội nghị có sự tham dự và phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận; Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp; lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát Bảo hiểm (Bộ Tài chính), lãnh đạo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), lãnh đạo Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, cùng đại diện các địa phương, các doanh nghiệp bảo biểm, tái bảo hiểm…

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Lê Tấn Cận dẫn số liệu: nông, lâm, thủy sản đóng góp 11,64% GDP, kim ngạch xuất khẩu hơn 70 tỷ USD và là sinh kế của hơn 14 triệu hộ dân nông thôn. Đây cũng là lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh. Riêng năm 2025, hơn 545.000 ha lúa, hoa màu bị thiệt hại, hơn 5,2 triệu gia súc, gia cầm bị chết, cuốn trôi. Tổng thiệt hại gần 99.000 tỷ đồng.

“Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ 'hỗ trợ khắc phục hậu quả sau rủi ro' sang 'quản trị rủi ro chủ động', trong đó bảo hiểm nông nghiệp là công cụ tài chính then chốt nhằm chuyển giao rủi ro từ phía người nông dân sang khu vực doanh nghiệp bảo hiểm và xa hơn nữa là thị trường tái bảo hiểm, thị trường tài chính quốc tế”, Thứ trưởng Cận nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, Nghị định số 58/2018/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý cho bảo hiểm nông nghiệp theo nguyên tắc tự nguyện, thỏa thuận, kèm chính sách hỗ trợ phí cho một số đối tượng và địa bàn. Tuy vậy, kết quả 7 năm thực hiện (2018-2025) chưa tương xứng kỳ vọng. Nghiệp vụ phức tạp, rủi ro cao. Năng lực tài chính và mạng lưới của doanh nghiệp còn mỏng, nhận thức người dân chưa cao. Sự phối hợp giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp cũng chưa thật sự chủ động, quyết liệt.

“Thu nhập của người dân khu vực nông thôn còn thấp, bấp bênh vì thiên tai, dịch bệnh. Vì vậy, chúng ta cần có giải pháp để hỗ trợ, góp phần giúp đời sống người dân trong lĩnh vực này được ổn định và bền vững hơn”, Thứ trưởng chia sẻ.

Từ thực tế đó, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các Bộ, ngành trình Chính phủ ban hành Nghị định số 346/2026/NĐ-CP để tháo gỡ vướng mắc.

Trình bày những điểm mới của nghị định, ông Bùi Thanh Hải, cán bộ Phòng Quản lý, giám sát bảo hiểm phi nhân thọ cho biết, Nghị định trao quyền quyết định cho địa phương. Theo đó, HĐND các tỉnh, thành phố được tự quyết đối tượng, địa bàn, rủi ro, mức hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách, căn cứ thực tế và khả năng cân đối ngân sách. Thủ tục hành chính cũng được đơn giản hóa, giảm thành phần hồ sơ và biểu mẫu.

Mức hỗ trợ phí tối đa được điều chỉnh theo từng nhóm. Hộ nghèo, cận nghèo được hỗ trợ 95%. Cá nhân không thuộc hai nhóm này được 50%. Tổ chức sản xuất nông nghiệp được 30%. Danh mục được hỗ trợ có thêm cây lâm nghiệp và các loại cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực theo danh mục cơ quan có thẩm quyền công bố. Người dân không còn phải chờ thiên tai, dịch bệnh được Nhà nước công bố hay xác nhận mới được xem xét hỗ trợ.

Ông Ngô Việt Trung, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm.

Với doanh nghiệp, nghị định bỏ yêu cầu Bộ Tài chính phê chuẩn sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp và quy định phải đặt chi nhánh tại địa bàn triển khai. Với bảo hiểm theo chỉ số, nghị định làm rõ nguồn cung cấp, cách công khai và lưu trữ dữ liệu. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu. Thời hạn trả tiền bảo hiểm là 15 ngày.

Địa phương, doanh nghiệp mong sớm có hướng dẫn

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ nêu thực tế, Thành phố mạnh về lúa gạo, cây ăn trái, chăn nuôi và thủy sản, nhưng sản xuất vẫn chịu nhiều tác động từ thiên tai, dịch bệnh và xâm nhập mặn. Thời gian qua, Cần Thơ đã tuyên truyền, tập huấn về bảo hiểm nông nghiệp, song tỷ lệ tham gia còn thấp do vướng chi phí, điều kiện, phạm vi bảo hiểm và thủ tục.

Theo bà Điệp, Thành phố sẽ ưu tiên bảo hiểm lúa, tôm, lợn và cá tra ở vùng sản xuất tập trung, gắn với hợp tác xã và chuỗi giá trị. Dữ liệu khí tượng thủy văn và công nghệ viễn thám sẽ được dùng để đánh giá rủi ro, xác định thiệt hại, giúp bồi thường minh bạch hơn. Do đó, địa phương cần được hướng dẫn quy trình, cách xác định rủi ro, giám định tổn thất, nhất là với bảo hiểm theo chỉ số và nuôi trồng thủy sản.

“Đề nghị các Bộ, ngành quan tâm hướng dẫn cơ chế tài chính, hỗ trợ xây dựng dữ liệu và đào tạo nhân lực; khuyến khích doanh nghiệp bảo hiểm phát triển sản phẩm phù hợp với điều kiện sản xuất và những rủi ro đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, bà Điệp kiến nghị.

Toàn cảnh Hội nghị.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Hoàng Phương, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt cho hay, doanh nghiệp đã triển khai bảo hiểm cho lúa, trâu bò và thủy sản. Bảo hiểm lúa và vật nuôi còn nhiều dư địa, dù sản xuất nhỏ lẻ, nhận thức hạn chế và rủi ro khí hậu vẫn là rào cản. Bảo Việt dự kiến nghiên cứu bảo hiểm lúa theo thiệt hại thực tế, thí điểm bảo hiểm theo chỉ số thời tiết, mở rộng sang tôm và cá tra. Doanh nghiệp kiến nghị địa phương sớm ban hành danh mục được hỗ trợ, tăng chia sẻ dữ liệu và chủ động giải ngân hỗ trợ phí.

Các kiến nghị được ông Phạm Văn Đức, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm và ông An Văn Khanh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trực tiếp giải đáp tại hội nghị.

Kết luận Hội nghị, ông Ngô Việt Trung, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, đánh giá, điểm mới quan trọng nhất của Nghị định số 346/2026/NĐ-CP là tăng tính chủ động, linh hoạt cho địa phương và doanh nghiệp, trong khi Nhà nước vẫn duy trì hỗ trợ cho các đối tượng phù hợp. Khi thủ tục được đơn giản hóa và địa phương được tự chọn đối tượng, sản phẩm, rủi ro bảo hiểm, chính sách sẽ sát thực tế hơn.

Ông Trung đề nghị các tỉnh, thành đẩy mạnh vận động người dân tham gia và quyết định mức hỗ trợ phù hợp. Doanh nghiệp bảo hiểm cần hoàn thiện sản phẩm hiện có, phát triển sản phẩm mới trước rủi ro thiên tai, dịch bệnh. Cục sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn các nội dung còn vướng, theo dõi thực tiễn và đề xuất điều chỉnh chính sách khi cần.