Khoa học, công nghệ tạo động lực tăng trưởng, xuất khẩu điện tử tăng 108%

Toàn cảnh buổi họp báo. Ảnh: Truyền thông Khoa học và Công nghệ.

Công nghệ cao thúc đẩy xuất khẩu, mở rộng động lực tăng trưởng

Thông tin tại họp báo thường kỳ tháng 10/2026, tổ chức ngày 4/11 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết nhiều lĩnh vực công nghệ tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Đặc biệt, công nghiệp công nghệ số, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo đang từng bước khẳng định vai trò trong nâng cao năng suất, thúc đẩy xuất khẩu và phát triển kinh tế.

Nổi bật trong bức tranh kinh tế công nghệ là kim ngạch xuất khẩu phần cứng, điện tử tháng 10/2026 ước đạt 30,681 tỷ USD, tăng 108% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng trưởng này cho thấy sự mở rộng mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, góp phần tạo động lực cho tăng trưởng thương mại và sản xuất công nghiệp.

Cùng với sự gia tăng kim ngạch xuất khẩu, tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt khoảng 55,23%. Đây là tín hiệu tích cực về cơ cấu hàng hóa xuất khẩu, phản ánh vai trò ngày càng lớn của các ngành công nghệ trong hoạt động thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và giá trị gia tăng trong nước.

Ở lĩnh vực nghiên cứu khoa học, Việt Nam ghi nhận 2.500 công bố quốc tế trên cơ sở dữ liệu Scopus trong giai đoạn 15/9 - 14/10/2026. Kết quả này phản ánh hoạt động nghiên cứu tiếp tục được duy trì, tạo nền tảng tri thức phục vụ phát triển công nghệ, đổi mới sản phẩm và nâng cao khả năng ứng dụng các thành tựu khoa học vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tín chủ trì họp báo. Ảnh: Truyền thông Khoa học và Công nghệ.

Đối với các công nghệ chiến lược, Bộ Khoa học và Công nghệ đã hoàn thành thẩm định 29 đề xuất nhiệm vụ đợt đầu. Trong đó, 17 nhiệm vụ được các bộ, ngành phê duyệt với tổng kinh phí đề xuất 2.319,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, nguồn vốn xã hội hóa ngoài ngân sách chiếm 34,5%, cho thấy sự tham gia của các nguồn lực ngoài nhà nước trong hoạt động phát triển công nghệ.

Việc huy động nguồn lực xã hội cho các nhiệm vụ công nghệ chiến lược có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nhu cầu đầu tư nghiên cứu và phát triển ngày càng lớn. Sự tham gia của doanh nghiệp được kỳ vọng thúc đẩy khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu, tăng cường liên kết giữa khu vực khoa học và sản xuất, từng bước hình thành các sản phẩm có giá trị thương mại cao.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, Việt Nam tiếp tục cải thiện vị thế trên bảng xếp hạng quốc tế. Theo Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026 của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), Việt Nam đứng thứ 43/139 quốc gia và nền kinh tế, tăng một bậc so với năm trước, duy trì vị trí thứ ba trong khu vực ASEAN.

Đáng chú ý, chỉ số đầu ra đổi mới sáng tạo tăng hai bậc, lên vị trí thứ 35. Kết quả này phản ánh những chuyển biến trong hoạt động tạo ra sản phẩm và giá trị đổi mới sáng tạo. Ở cấp địa phương, Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2026, khẳng định vai trò của các trung tâm kinh tế lớn trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh công nghiệp công nghệ số, hạ tầng viễn thông và dịch vụ bưu chính tiếp tục mở rộng. Cả nước hiện có 28 triệu thuê bao 5G. Sản lượng bưu chính tháng 10 ước đạt 457 triệu bưu gửi, doanh thu khoảng 9.640 tỷ đồng, cùng tăng 30% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu vận chuyển, giao nhận trong nền kinh tế tiếp tục gia tăng.

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho kinh tế số

Song hành với những kết quả trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế nhằm tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng để tháo gỡ các rào cản, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đến nay, cơ quan này đã hoàn thành 504/695 nhiệm vụ được giao theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, đạt tỷ lệ 72,5%, không có nhiệm vụ quá hạn. Kết quả triển khai cho thấy tiến độ thực hiện các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được duy trì theo kế hoạch.

Trong công tác xây dựng pháp luật, Bộ đã phối hợp với các cơ quan của Quốc hội hoàn thiện hồ sơ ba dự án luật, gồm Luật Bưu chính (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Các dự án được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai.

Cùng với đó, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án phát triển hệ thống tổ chức kỹ thuật tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia và Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026 - 2035. Những định hướng này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu phát triển kinh tế.

Trong chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ đã rà soát 79 nền tảng số dùng chung quốc gia, trong đó 37 nền tảng chính thức vận hành. Đồng thời, 7/7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã hoàn thành kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, góp phần tăng cường khả năng chia sẻ thông tin, hỗ trợ hoạt động quản lý và phát triển các dịch vụ số.

Đáng chú ý, nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ đã được triển khai thử nghiệm diện rộng tại 24/24 bộ, ngành, cơ quan trung ương và 34/34 địa phương, với hơn 539.000 tài khoản được cấp. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hành chính mở ra khả năng nâng cao năng suất xử lý công việc, tiết kiệm nguồn lực và cải thiện chất lượng phục vụ.

Cải cách thủ tục hành chính cũng ghi nhận kết quả tích cực khi Bộ hoàn thành tái cấu trúc 56/56 thủ tục hành chính cấp bộ. Trong kỳ, tổng số hồ sơ được giải quyết đạt 22.262, tỷ lệ trả kết quả đúng hạn và trước hạn đạt 99,96%. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục cải thiện chất lượng dịch vụ công, giảm chi phí giao dịch cho tổ chức và doanh nghiệp.

Ở lĩnh vực sở hữu trí tuệ, cơ quan chức năng đã xử lý 21.567 đơn yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, cấp 9.415 văn bằng bảo hộ, trong đó có 812 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích. Hoạt động bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ góp phần tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, khuyến khích đầu tư nghiên cứu và khai thác giá trị tài sản trí tuệ.

Trong tháng 11/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các nhiệm vụ công nghệ chiến lược và triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý những điểm nghẽn về chuyển đổi số. Trọng tâm còn bao gồm tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ quốc gia, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và chuẩn bị phân bổ ngân sách năm 2027.

Đặc biệt, việc tháo gỡ khó khăn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu tại các viện, trường được xác định là nhiệm vụ cần ưu tiên. Khi kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ và hoạt động kinh doanh, nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế.