Mặt bằng lãi suất đã khác gì so với đầu năm?

Nguồn: Bản tin kinh tế - tài chính - tiền tệ tuần 2 tháng 6/2026 của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam

Lãi suất tăng sau 5 tháng đầu năm

Theo các báo cáo về diễn biến lãi suất của tổ chức tín dụng đối với khách hàng từ Ngân hàng Nhà nước, mặt bằng lãi suất trong 5 tháng đầu năm 2026 đã có sự dịch chuyển khá rõ, đặc biệt ở các kỳ hạn trung và dài hạn. Nếu trong tháng 1, lãi suất tiền gửi VND kỳ hạn từ 6 tháng đến 12 tháng phổ biến ở mức 4,8 - 6,3%/năm thì đến tháng 5 đã tăng lên 5,9 - 7,4%/năm, tức là tăng thêm khoảng 1,1 điểm phần trăm.

Đây là diễn biến đáng chú ý bởi kỳ hạn 6-12 tháng thường là nhóm kỳ hạn có tính tham chiếu quan trọng đối với chi phí vốn của ngân hàng. Khi mặt bằng huy động ở nhóm kỳ hạn này tăng, chi phí vốn đầu vào của các tổ chức tín dụng cũng chịu áp lực tăng theo, từ đó tác động đến khả năng điều chỉnh lãi suất cho vay đối với khách hàng.

Ở các kỳ hạn dài hơn, xu hướng tăng cũng được ghi nhận nhưng mức độ có phần thấp hơn. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn trên 24 tháng từ mức 6,7 - 6,9%/năm trong tháng 1 đã tăng lên 7,1 - 7,6%/năm vào tháng 5. Điều này cho thấy các ngân hàng vẫn có nhu cầu củng cố nguồn vốn trung và dài hạn, song mức tăng không quá đột biến.

Bản tin kinh tế - tài chính - tiền tệ tuần 2 tháng 6/2026 vừa phát hành của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho biết, mức lãi suất huy động thực tế, bao gồm cả các chương trình ưu đãi, đã được đẩy lên vùng 8-9%/năm đối với kỳ hạn từ 6-12 tháng, tăng khoảng 1-2% so với cuối năm 2025.

Diễn biến ở chiều cho vay cũng đi theo xu hướng tương tự. Lãi suất cho vay bình quân bằng VND đối với các khoản vay mới và cũ còn dư nợ đã tăng từ mức 7,0 - 9,3%/năm trong tháng 1 lên 8,0 - 10,1%/năm vào tháng 5, tức là đã tăng 0,8 - 1 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, xu hướng tăng diễn ra theo từng tháng. Tháng 2, lãi suất cho vay bình quân ở mức 7,1 - 9,4%/năm; tháng 3 tăng lên 7,4 - 9,7%/năm; tháng 4 tiếp tục lên 7,8-10,0%/năm và đến tháng 5 đạt 8,0 - 10,1%/năm. Diễn biến này cho thấy, mặt bằng lãi suất đang từng bước thiết lập vùng cao hơn so với đầu năm, thay vì chỉ là biến động ngắn hạn ở một vài ngân hàng riêng lẻ.

Tuy vậy, lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên vẫn được duy trì ở mức thấp. Theo Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên phổ biến khoảng 3,8 - 3,9%/năm, thấp hơn mức trần 4%/năm theo quy định. Điều này cho thấy dù mặt bằng lãi suất chung có xu hướng nhích lên, chính sách tín dụng vẫn đang giữ trọng tâm hỗ trợ các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thiết yếu.

Lãi suất tăng nhưng chưa phải chu kỳ thắt chặt tiền tệ

Theo chuyên gia kinh tế TS. Cấn Văn Lực, việc lãi suất nhích lên trong năm 2026 chủ yếu phản ánh sự phục hồi của nhu cầu vốn và những thay đổi của môi trường tài chính quốc tế, thay vì là tín hiệu của một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mới.

Thực tế, NHNN vẫn duy trì lãi suất điều hành ở mức 4,5% và nhiều tổ chức quốc tế như UOB dự báo mức lãi suất này sẽ được giữ nguyên trong suốt năm 2026 nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, môi trường quốc tế đang tạo ra những áp lực nhất định, nhất là đến từ việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa công bố tiếp tục giữ nguyên lãi suất. Điều này có thể khiến cơ quan điều hành phải nâng lãi suất nếu áp lực lạm phát và tỷ giá tiếp tục gia tăng.

Báo cáo thị trường tiền tệ mới đây của Công ty Chứng khoán MBS cũng cho hay, dù nhiều ngân hàng đã thực hiện giảm lãi suất trong tháng 4 và tháng 5, song hiện lãi suất huy động vẫn neo ở mức cao. Với 2 nguyên nhân chính, một là do mặt bằng lãi suất đã tăng tương đối nhiều trong quý I/2026; hai là đà tăng lãi suất huy động vẫn còn diễn ra ở một số ngân hàng trong bối cảnh tín dụng tiếp tục duy trì đà tăng nhanh gấp gần 2 lần so với tốc độ huy động vốn.

Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, mặt bằng lãi suất hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn 2022-2023, song xu hướng tăng đã rõ nét hơn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp và người vay vốn phải chủ động hơn trong kế hoạch tài chính, nhất là với các khoản vay trung và dài hạn.

Các chuyên gia cho rằng điều đáng chú ý hiện nay không phải là lãi suất tăng hay giảm trong từng tháng, mà là việc thị trường đang hình thành một mặt bằng lãi suất mới sau giai đoạn tạo đáy kéo dài. Nói cách khác, thời kỳ lãi suất thấp bất thường có thể đã qua, nhưng khả năng xuất hiện một đợt tăng mạnh như giai đoạn chống lạm phát trước đây cũng chưa phải là kịch bản được nhiều tổ chức dự báo.