JICA: Tăng trưởng 2 con số đặt ra nhu cầu vốn và hạ tầng rất lớn

Ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA Việt Nam.

Nhu cầu vốn còn rất lớn

Tại họp báo giữa kỳ tài khóa 2026 của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) ngày 7/10/2026, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện JICA Việt Nam cho rằng, Việt Nam đã đạt được những thành công đáng kể trong thu hút đầu tư nước ngoài trong nhiều thập kỷ qua.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển tiếp theo, vấn đề đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp trong nước tham gia tích cực hơn vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao, tăng sức cạnh tranh và trở thành những chủ thể quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.

Theo ông Kobayashi Yosuke, Việt Nam đang thúc đẩy những cải cách nhằm chuyển sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Trong quá trình này, phát triển doanh nghiệp trong nước và đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu là một trong những vấn đề được đặt ra.

Một nội dung khác được Trưởng đại diện JICA Việt Nam nhấn mạnh là môi trường đầu tư. Bởi một môi trường đầu tư tốt có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng bền vững. Nhà đầu tư cần sự minh bạch, khả năng dự đoán, tính hiệu quả và niềm tin vào các thể chế. Việt Nam hiện cũng đang thúc đẩy những cải cách trong xây dựng pháp luật, quản trị, thực thi chính sách và hội nhập quốc tế.

Cùng với yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nhu cầu về nguồn lực tài chính cũng được đại diện JICA đề cập. Về vấn đề này, ông Fukuda Chihiro, Phó Trưởng đại diện JICA Việt Nam phụ trách các dự án vốn vay cho rằng, với mục tiêu Việt Nam hướng tới tăng trưởng kinh tế hàng năm trên hai con số, nhu cầu vốn là rất lớn. Nhu cầu hoàn thiện cơ sở hạ tầng trong thời gian tới cũng còn cao.

Trong trao đổi về khả năng sử dụng ODA như nguồn “vốn mồi” để thu hút thêm đầu tư tư nhân, ông Fukuda Chihiro cho rằng, nguồn vốn ODA có thể đóng vai trò là một nguồn vốn ban đầu, tạo động lực để thu hút các dòng vốn khác. Đồng thời cho biết, JICA hiện chưa có định hướng cắt giảm nguồn vốn này.

Theo ông Fukuda Chihiro, để Việt Nam tiếp tục tăng trưởng với tốc độ cao, đặc biệt hướng tới mức tăng trưởng trên hai con số, nhu cầu về vốn cũng như hoàn thiện cơ sở hạ tầng vẫn còn rất lớn. Phía Chính phủ Việt Nam cũng đã có những đề nghị JICA tiếp tục mở rộng nguồn vốn ODA dành cho phát triển cơ sở hạ tầng.

Liên quan đến quy mô nguồn vốn, ông Fukuda Chihiro cho hay, trong giai đoạn từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026, tổng vốn vay ODA được cam kết đạt khoảng 89 tỷ Yên. JICA hướng tới mục tiêu trong những năm tới, về cơ bản mỗi năm có thể tăng các khoản cam kết cũng như khoản vay lên mức trên 100 tỷ Yên, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lớn của Việt Nam.

Hỗ trợ tiếp cận và phát triển thị trường vốn

Bên cạnh nguồn vốn cho hạ tầng, đại diện JICA cũng đề cập đến vai trò của thị trường chứng khoán trong thu hút thêm nguồn lực. Theo ông Fukuda Chihiro, cùng với nguồn vốn ODA, việc tiếp tục hoàn thiện và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi để thu hút thêm các dòng vốn từ bên ngoài.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell nâng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, ông Kobayashi Yosuke cho biết, JICA kỳ vọng vào tác động từ việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nhưng về vấn đề chất lượng thị trường, đại diện JICA cho rằng, cả ba nội dung gồm giám sát thị trường, nâng cao chất lượng các công ty chứng khoán và tiêu chuẩn IPO/niêm yết đều quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong đó, một đặc điểm được phía JICA lưu ý là nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm số đông trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Vì vậy, việc đào tạo nhà đầu tư cá nhân, phát triển những sản phẩm mới như dịch vụ ủy thác đầu tư, đồng thời phát triển đội ngũ thực hiện đầu tư là những nội dung được đặt ra trong quá trình nâng cao năng lực của các công ty chứng khoán.

Cùng với đó là yêu cầu thay đổi phương pháp giám sát thị trường. Theo đại diện JICA, trước đây cách thức giám sát chủ yếu là khi xuất hiện vi phạm mới đưa ra giải pháp khắc phục, nhưng hiện nay cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm. Đồng thời, thay vì giám sát đồng loạt tất cả doanh nghiệp hoặc công ty chứng khoán, có thể phân loại theo mức độ rủi ro, trong đó những trường hợp có mức rủi ro cao được tập trung nhiều nguồn lực giám sát hơn.

Liên quan đến những vấn đề trên, trong định hướng hợp tác với Việt Nam, JICA xác định 4 trụ cột gồm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực; phát triển doanh nghiệp trong nước và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; phát triển môi trường đầu tư; thúc đẩy hạ tầng chiến lược.

Riêng với doanh nghiệp trong nước, các lĩnh vực được xác định gồm chuyển giao công nghệ, kết nối kinh doanh và tiếp cận tài chính.

Đối với thị trường vốn, JICA đang triển khai Dự án “Nâng cao năng lực về thúc đẩy hiệu quả thị trường chứng khoán Việt Nam”. Trong khuôn khổ này, các nội dung được triển khai tập trung vào giám sát thị trường, nâng cao năng lực của công ty chứng khoán và hoạt động IPO/niêm yết. Về giám sát dựa trên rủi ro, JICA phối hợp với Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) chia sẻ kinh nghiệm về cảnh báo sớm và phân bổ nguồn lực giám sát theo mức độ rủi ro.

Hiện JICA có 12 dự án hợp tác vốn vay ODA và 11 dự án tài chính đầu tư khu vực tư nhân đang triển khai tại Việt Nam. Trong định hướng thời gian tới, phát triển môi trường đầu tư tiếp tục là một trong 4 trụ cột hợp tác, cùng với phát triển doanh nghiệp trong nước, khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số và hạ tầng chiến lược.