Xử lý nợ lệ phí môn bài: Gỡ vướng nhưng phải bảo đảm công bằng
![]() |
| Cơ chế xử lý nợ đặc thù sẽ tạo điều kiện để ngành Thuế giải quyết các mã số thuế tồn đọng, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả quản lý. |
Gỡ điểm nghẽn trong xử lý nợ thuế tồn đọng
Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028. Đây là chính sách được ban hành nhằm giải quyết những vướng mắc kéo dài trong công tác quản lý thuế, nhất là đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến ngày 23/10/2026, cả nước có hơn 2,5 triệu người nộp thuế thuộc diện ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Trong nhiều trường hợp, các khoản nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tích lũy qua nhiều năm đã trở thành rào cản khiến người nộp thuế khó hoàn thành nghĩa vụ tài chính, kéo dài tình trạng mã số thuế tồn đọng.
| Theo Nghị quyết được Quốc hội thông qua, chính sách áp dụng đối với người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06), tính đến hết ngày 23/10/2026, theo xác định của cơ quan thuế. Đối với các trường hợp đáp ứng điều kiện, Nghị quyết quy định xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp lệ phí môn bài. Trường hợp chưa thực hiện kê khai, nộp lệ phí môn bài thì không phải kê khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp đối với khoản lệ phí này. Đối với tiền chậm nộp của các khoản nợ gốc khác, người nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ nợ gốc, tiền phạt vi phạm hành chính nếu có và đáp ứng các điều kiện về hồ sơ theo quy định. Chính sách không áp dụng đối với các trường hợp có hành vi trốn thuế, gian lận thuế và những trường hợp bị loại trừ theo Nghị quyết. |
Việc Quốc hội thông qua cơ chế xử lý nợ đặc thù được các chuyên gia nhìn nhận là giải pháp tháo gỡ khó khăn thực chất, đồng thời tạo điều kiện để ngành Thuế giải quyết các mã số thuế tồn đọng, nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả quản lý.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho rằng, việc xây dựng chính sách đặc thù xử lý nợ thuế là bước tiến lớn trong quá trình làm sạch mã số thuế. Bởi lẽ, gánh nặng tài chính khi thực hiện thủ tục giải thể đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh không còn hoạt động trên thực tế. Trong đó, tiền truy thu lệ phí môn bài và tiền chậm nộp có thể lên tới hàng chục triệu đồng nếu người nộp thuế đã ngừng hoạt động trong nhiều năm.
Phân tích về bản chất khoản thu, ông Lê Văn Tuấn cho biết lệ phí môn bài là khoản thu gắn với hoạt động đăng ký và kinh doanh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, được xác định căn cứ vào vốn điều lệ đối với doanh nghiệp hoặc doanh thu đối với hộ kinh doanh.
Trong khi đó, đối với những trường hợp đã ngừng hoạt động từ nhiều năm trước, nghĩa vụ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp tiếp tục tích lũy, dù người nộp thuế không còn phát sinh hoạt động kinh doanh.
Theo chuyên gia này, nếu không tháo gỡ được các khoản nghĩa vụ tài chính tồn đọng, người nộp thuế có thể tiếp tục rơi vào vòng luẩn quẩn: không đủ nguồn lực để hoàn tất thủ tục giải thể nên tiếp tục bỏ mặc mã số thuế, khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc xử lý dữ liệu.
Vì vậy, chính sách xóa nợ không chỉ giúp người nộp thuế giải quyết những nghĩa vụ tồn đọng mà còn tạo cơ hội để họ quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh, khởi nghiệp khi có điều kiện, thay vì tiếp tục chịu áp lực tài chính kéo dài.
Ở góc độ quản lý nhà nước, việc xử lý các khoản nợ khó thu hồi cũng góp phần giảm chi phí theo dõi, quản lý, tạo điều kiện để cơ quan thuế tập trung nguồn lực đối với các doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang hoạt động thực chất.
Đơn giản hóa thủ tục, nhưng phải bảo đảm công bằng và kỷ cương thuế
Bên cạnh việc đánh giá ý nghĩa tích cực của chính sách, các chuyên gia cho rằng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào quá trình tổ chức triển khai, nhất là việc xác định đúng đối tượng, phạm vi nghĩa vụ được xử lý và cải cách thủ tục hành chính liên quan.
Luật sư Lê Thị Nhung, Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, việc xem xét xóa nợ lệ phí môn bài đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động là cần thiết. Tuy nhiên, cần xác định rõ thời điểm ngừng hoạt động và phạm vi nghĩa vụ được xử lý, tránh áp dụng đồng loạt đối với những trường hợp có bản chất khác nhau.
“Cần phân biệt khoản nợ phát sinh trong thời gian doanh nghiệp còn hoạt động với nghĩa vụ được ghi nhận sau khi doanh nghiệp đã thực tế ngừng kinh doanh. Chính sách xử lý nợ phải bảo đảm công bằng với những doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, đồng thời không để các khoản nợ và thủ tục tồn đọng kéo dài trở thành rào cản đối với việc chấm dứt hoạt động hợp pháp”, luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.
Theo đó, việc xử lý nợ cần gắn với yêu cầu minh bạch, xác định chính xác các trường hợp đủ điều kiện, bảo đảm chính sách hỗ trợ đúng đối tượng nhưng không làm ảnh hưởng đến nguyên tắc công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Nhiều chuyên gia kinh tế cũng nhận định, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế không đồng nghĩa với việc xóa bỏ toàn bộ trách nhiệm của doanh nghiệp, hộ kinh doanh đối với các nghĩa vụ đã phát sinh. Đối với những nghĩa vụ kê khai thuế chưa thực hiện, không nên xóa bỏ hoàn toàn trách nhiệm xử phạt vi phạm hành chính do chậm nộp hồ sơ khai thuế. Bởi lẽ, người nộp thuế vẫn phải chịu trách nhiệm đối với thực thể kinh doanh do mình thành lập.
Tuy nhiên, để khuyến khích doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động hoàn thiện hồ sơ, ông Lê Văn Tuấn kiến nghị có thể nghiên cứu cơ chế giảm mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế theo thời điểm thực hiện.
Cụ thể, mức phạt có thể được tính bằng 30%, 50% hoặc 70% so với quy định hiện hành, tùy thuộc vào thời điểm người nộp thuế hoàn thành hồ sơ. Theo chuyên gia, cách tiếp cận này sẽ tạo động lực để các doanh nghiệp, hộ kinh doanh sớm hoàn tất thủ tục giải thể, qua đó đẩy nhanh quá trình xử lý mã số thuế tồn đọng. Đây là kiến nghị được đưa ra trong quá trình góp ý chính sách, cần được xem xét trong tổng thể quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và quản lý thuế.
Không chỉ dừng ở xử lý nghĩa vụ tài chính, ông Lê Văn Tuấn cũng cho rằng Bộ Tài chính cần tiếp tục hoàn thiện quy trình hướng dẫn giải thể theo hướng rút gọn, tinh giản và đồng bộ.
Theo đó, quy trình cần có sự thống nhất giữa cơ quan thuế với các cơ quan có liên quan như cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan tài chính và Hải quan, tránh tình trạng doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục riêng lẻ hoặc bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Liên quan đến vấn đề này, một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua là người nộp thuế không phải lập hồ sơ riêng để đề nghị xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp. Cơ quan quản lý thuế căn cứ dữ liệu trên hệ thống thông tin quản lý thuế để thực hiện xử lý và công khai kết quả theo quy định.
Đồng thời, đối với trường hợp người nộp thuế thiếu giấy tờ liên quan đến nghĩa vụ nợ gốc, cơ quan thuế sẽ phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh để xác minh thông tin, thông báo nghĩa vụ và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ.
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ giảm bớt thủ tục, chi phí tuân thủ cho người nộp thuế, đồng thời nâng cao trách nhiệm chủ động của cơ quan quản lý trong việc rà soát và xử lý các khoản nợ tồn đọng.
Về lâu dài, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế và cải cách thủ tục giải thể doanh nghiệp. Trong đó, việc kết nối, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, kết hợp phân tích và đánh giá rủi ro có thể tạo cơ sở để đơn giản hóa quy trình đối với những hồ sơ có mức độ rủi ro thấp.
Trên thực tế, thủ tục giải thể kéo dài, phức tạp cũng là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa thể hoàn tất các nghĩa vụ pháp lý cần thiết, dẫn đến tình trạng mã số thuế tồn đọng qua nhiều năm.
Có thể thấy, việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp không chỉ nhằm giải quyết những khó khăn trước mắt của người nộp thuế mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức quản lý thuế theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả.
Khi được triển khai đồng bộ với cải cách thủ tục hành chính và tăng cường ứng dụng công nghệ số, chính sách sẽ góp phần tháo gỡ những vướng mắc kéo dài, hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoàn tất nghĩa vụ pháp lý, đồng thời bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong quản lý thuế và nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh.
Tin tức khác
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm soát chặt năng lực người hành nghề
Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Ưu tiên đầu tư phát triển, gắn phân bổ vốn với hiệu quả
Chính thức xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho người nộp thuế đến hết ngày 30/6/2028
Luật Đấu thầu (sửa đổi): Giới hạn chỉ định thầu, kiểm soát chặt hợp đồng
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027
Tài chính doanh nghiệp 24/7: THACO huy động 3.000 tỷ đồng trái phiếu, Đại Dũng mở rộng hợp tác tài chính quốc tế
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028









