Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: VPQH |
Chỉ trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp thật cần thiết
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Kể từ thời điểm này, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản số 15/2008/QH12, được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 45/2013/QH13, hết hiệu lực.
Luật quy định về việc trưng mua, trưng dụng tài sản; quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc trưng mua, trưng dụng tài sản; quyền và nghĩa vụ của người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng và những người khác có liên quan.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là quy định cụ thể nguyên tắc, trường hợp và điều kiện thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản. Theo đó, việc trưng mua, trưng dụng chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp hoặc phòng, chống thiên tai, khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Các trường hợp được áp dụng gồm: Khi đất nước trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng hoặc thiết quân luật; khi có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia; khi đất nước trong tình trạng khẩn cấp; khi chống khủng bố; khi xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố, thảm họa do thiên tai, dịch bệnh, con người hoặc hậu quả chiến tranh gây ra, làm thiệt hại về người, tài sản, môi trường.
Luật cũng quy định việc trưng mua, trưng dụng tài sản trong trường hợp khẩn cấp để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian mạng theo quy định của Luật An ninh mạng và các trường hợp thật cần thiết khác theo quy định của luật có liên quan.
Luật đặt ra các điều kiện cụ thể. Đối với tài sản thuộc danh mục hàng dự trữ quốc gia, việc trưng mua, trưng dụng được thực hiện khi không có hoặc không đủ hàng dự trữ quốc gia để sử dụng, hoặc việc xuất cấp hàng dự trữ quốc gia không bảo đảm tính kịp thời.
Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền phải áp dụng các biện pháp huy động tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản cho Nhà nước theo quy định của pháp luật có liên quan nhưng không thực hiện được, hoặc đã thực hiện mà vẫn không bảo đảm yêu cầu về tài sản phục vụ ứng phó, ngăn chặn tình huống thật cần thiết.
Riêng trường hợp cần quyết định ngay để ngăn chặn nguy cơ trực tiếp đối với tính mạng, sức khỏe của người dân, quốc phòng, an ninh thì không phải đáp ứng các điều kiện nêu trên. Người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng phải chịu trách nhiệm về việc xác định nguy cơ trực tiếp, trên cơ sở thông tin, dữ liệu, cảnh báo của cơ quan, tổ chức, lực lượng có liên quan hoặc tình hình thực tế tại thời điểm quyết định.
Phân cấp thẩm quyền gắn với kiểm soát quyền lực, bảo đảm quyền lợi người có tài sản
Luật nêu rõ, Nhà nước công nhận và bảo hộ quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp về tài sản của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư. Theo đó, người có tài sản bị trưng mua được thanh toán tiền trưng mua; người có tài sản bị trưng dụng nếu bị thiệt hại do việc trưng dụng gây ra thì được bồi thường và được bảo đảm điều kiện sinh hoạt theo quy định của Luật.
Luật khuyến khích và ghi nhận bằng văn bản việc tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư tự nguyện hiến, tặng tài sản cho Nhà nước hoặc tự nguyện cho Nhà nước sử dụng tài sản mà không nhận tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại do việc sử dụng tài sản gây ra.
Đối với người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện việc trưng mua, trưng dụng, Luật quy định việc xem xét miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan và quy định của cấp có thẩm quyền nếu đã quyết định, thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, trên cơ sở thông tin khách quan tại thời điểm quyết định, tổ chức thực hiện và không có động cơ vụ lợi. Những sai sót (nếu có) trong quá trình ra quyết định, tổ chức thực hiện không làm ảnh hưởng đến quyền được thanh toán tiền trưng mua, hoàn trả tài sản, bồi thường thiệt hại của người có tài sản theo quy định.
Một nội dung khác được quy định tại Luật là bảo vệ người được huy động vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng. Trong thời gian được huy động, những người này được Nhà nước bảo hộ về công việc, tính mạng và sức khỏe; trường hợp bị tai nạn, bị thương hoặc chết thì được hưởng chế độ theo quy định của Luật và pháp luật có liên quan.
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.
Theo Bộ trưởng, về nguyên tắc xây dựng luật và kiểm soát quyền lực, Chính phủ cho biết dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản. Trưng mua, trưng dụng tài sản được xác định là biện pháp cuối cùng khi hàng dự trữ quốc gia, tài sản công và các biện pháp huy động khác theo quy định của pháp luật không đáp ứng yêu cầu; đồng thời chỉ được thực hiện trong những trường hợp thật cần thiết vì quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp phòng, chống thiên tai.
![]() |
| Với 100% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: VPQH |
Chính phủ cũng đã rà soát để những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản được quy định ngay trong Luật, phù hợp với quy định của Hiến pháp và các kết luận, quy định của Bộ Chính trị. Các nội dung kỹ thuật cụ thể, có tính biến động cao mới giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm không mở rộng các giới hạn mà Luật đã quy định.
Cùng với đó, Luật quy định về công khai, trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản và cơ chế giám sát của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đây là những nội dung nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực khi tăng cường phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản.
Về áp dụng luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Chính phủ đã chỉnh lý Điều 4 theo hướng các nội dung về trưng mua, trưng dụng tài sản được áp dụng thống nhất theo quy định của luật này và loại trừ hai trường hợp: Một là, các luật khác như Luật An ninh quốc phòng, Luật An ninh mạng, Luật Phòng, chống khủng bố... cũng quy định bổ sung về trường hợp và người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng. Hai là, các nội dung về trưng dụng đất đai được quy định tại pháp luật về đất đai.
Về phân cấp, phân quyền, Chính phủ tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, giữ quy định phân quyền cho cấp xã nhằm bảo đảm tính chủ động, khả thi, phù hợp với phương châm 4 tại chỗ. Tuy nhiên, thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được giới hạn ngay trong Luật: Chỉ được quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn.
Chủ tịch UBND cấp xã không được giao thẩm quyền trưng dụng các tài sản có tính chất đặc thù, giá trị lớn như cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng thông tin, công trình kết cấu hạ tầng, hạ tầng số và tài sản số. Luật đồng thời bổ sung quy định về việc ngân sách cấp trên hỗ trợ ngân sách cấp dưới khi không bảo đảm khả năng cân đối, nhằm bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ được phân cấp.
Ngoài ra, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng làm rõ thời hạn ban hành, cách thức gửi và nhận các quyết định trưng mua, trưng dụng, hoàn trả tài sản và hủy bỏ quyết định trưng mua, trưng dụng; bổ sung quyền của người có tài sản và người được huy động vận hành, điều khiển tài sản; hoàn thiện quy định về xác định giá trị tài sản trưng mua, bồi thường thiệt hại khi trưng dụng và thời hạn thanh toán tiền trưng mua, tiền bồi thường.
Về tổ chức thi hành, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật đã được chuẩn bị cùng hồ sơ dự án Luật. Bộ Tài chính được giao tiếp thu, rà soát các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội, hoàn thiện các quy định hướng dẫn, bảo đảm thống nhất với Luật, minh bạch, rõ ràng và có hiệu lực đồng thời với Luật từ ngày 1/3/2027.
Tin tức khác
Hoàn thiện cơ chế, chính sách về đầu tư và sử dụng nguồn lực công
Xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp: Doanh nghiệp có cơ hội khép lại nghĩa vụ cũ, trở lại kinh doanh
Kiện toàn Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận, đất bỏ hoang chịu thuế 0,2%
Tài chính doanh nghiệp 24/7: Vingroup phát triển 45.000 căn nhà ở, Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4
Bộ Tài chính ban hành kế hoạch đổi mới và nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài
Chiều nay, Quốc hội xem xét chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
PODCAST: Chính sách giảm và gia hạn thuế 366,6 nghìn tỷ đồng tạo bệ phóng giúp doanh nghiệp tái đầu tư
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028
Hoàn thiện cơ chế, chính sách về đầu tư và sử dụng nguồn lực công
Quốc hội tán thành các giải pháp, cam kết của Bộ trưởng Bộ Tài chính tại phiên chất vấn
Chung một đại dương, cùng một tương lai: Dấu ấn Việt Nam tại APEC 2026
Việt Nam - Azerbaijan thúc đẩy hợp tác chiến lược, khai thác tiềm năng kinh tế, thương mại và năng lượng
Tạo cơ hội hợp tác thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp hai nước Việt Nam - Trung Quốc
Chuyển ngay từ chuẩn bị sang triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Tuần lễ cấp cao APEC và làm việc tại Trung Quốc
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, thúc đẩy hợp tác thực chất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028
Đánh thức nguồn lực di sản, lan tỏa sắc màu văn hóa dân tộc
Việt Nam - Azerbaijan thúc đẩy hợp tác chiến lược, khai thác tiềm năng kinh tế, thương mại và năng lượng
VIFC-HCMC thúc đẩy phát triển Sở Giao dịch hàng hóa, hướng tới hình thành giá tham chiếu trong nước
Luật Đầu tư sửa đổi: Mở cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt, thu hút các dự án chiến lược
Cơ hội mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp Việt
Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch giá tham chiếu, kết nối thị trường thực
Chuyển dịch năng lượng xanh, khơi thông nguồn lực cho phát triển bền vững










