Trưng mua, trưng dụng tài sản: Bảo đảm lợi ích quốc gia gắn với quyền lợi người dân
![]() |
| Việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, rút ngắn thời gian xử lý tình huống khẩn cấp. |
Hoàn thiện cơ chế huy động tài sản trong tình huống cấp thiết
Ngày 21/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) với 484/484 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 4 chương, 33 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Sau gần 18 năm thực hiện, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 đã tạo cơ sở pháp lý để Nhà nước huy động tài sản trong những trường hợp thật sự cần thiết. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội, sự xuất hiện của các loại tài sản mới và yêu cầu ứng phó nhanh với những tình huống bất thường đã đặt ra yêu cầu sửa đổi, bổ sung nhiều quy định.
Đáng chú ý, trong giai đoạn phòng, chống đại dịch COVID-19, biện pháp trưng dụng tài sản đã được áp dụng tại 8 địa phương để phục vụ việc cách ly người nhiễm và nghi nhiễm bệnh. Trong khi đó, những năm gần đây, các diễn biến phức tạp của thiên tai, bão lũ cũng cho thấy yêu cầu huy động kịp thời phương tiện, cơ sở vật chất và các nguồn lực phục vụ công tác ứng phó, cứu hộ, cứu nạn.
Thực tiễn này đặt ra yêu cầu pháp luật phải vừa tạo điều kiện để cơ quan có thẩm quyền chủ động xử lý tình huống, vừa xác định rõ giới hạn của việc can thiệp vào quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Có thể thấy, việc sửa đổi cần xuất phát từ thực tiễn phòng, chống đại dịch COVID-19 và các đợt thiên tai, bão lũ lớn để xác định rõ các tình huống áp dụng, thẩm quyền quyết định và loại tài sản được huy động.
Trưng mua, trưng dụng là biện pháp hành chính đặc biệt, liên quan trực tiếp đến quyền tài sản của người dân và doanh nghiệp. Do đó, các quy định về điều kiện áp dụng, thẩm quyền quyết định, xác định giá và bồi thường cần được quy định cụ thể, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích quốc gia và quyền lợi hợp pháp của người có tài sản.
Tại phiên họp Quốc hội ngày 21/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh nguyên tắc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ là biện pháp cuối cùng, khi hàng dự trữ quốc gia, tài sản công và các biện pháp huy động khác không đáp ứng được yêu cầu. Đáng chú ý, Luật đã làm rõ thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và phương châm “4 tại chỗ” trong ứng phó với các tình huống cấp bách.
Theo đó, Chủ tịch UBND cấp xã chỉ được quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn. Những tài sản có tính chất đặc thù, giá trị lớn như hạ tầng viễn thông, hạ tầng thông tin, hạ tầng số và tài sản số không thuộc thẩm quyền trưng dụng của cấp xã.
Việc phân định cụ thể thẩm quyền vừa tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động xử lý những tình huống cấp bách, vừa góp phần kiểm soát các quyết định có tác động trực tiếp đến quyền tài sản của tổ chức, cá nhân.
Minh bạch trong định giá, bồi thường và tổ chức thực hiện
Một trong những vấn đề được các chuyên gia, đại biểu Quốc hội quan tâm trong quá trình xây dựng Luật là cơ chế xác định giá trưng mua, thanh toán và bồi thường thiệt hại khi trưng dụng tài sản.
Theo PGS.TS. Đinh Dũng Sỹ, chuyên gia pháp luật, trong tình huống cấp bách, người có tài sản phải chấp hành quyết định trưng mua, trưng dụng theo quy định. Tuy nhiên, pháp luật cần bảo đảm cơ chế xem xét, giải quyết quyền lợi của chủ tài sản khi phát sinh vướng mắc về giá trưng mua hoặc thiệt hại trong quá trình trưng dụng. Đồng thời, cần lưu ý việc bồi thường cần tính đến những hao hụt, hao mòn thực tế của tài sản trong quá trình Nhà nước sử dụng, qua đó bảo đảm quyền lợi chính đáng của người có tài sản.
Trong quá trình thảo luận tại Quốc hội, nhiều đại biểu cũng đề nghị làm rõ căn cứ, điều kiện quyết định trưng mua, trưng dụng và hoàn thiện cơ chế định giá, thanh toán, bồi thường theo hướng công khai, minh bạch. Bên cạnh đó, việc phân cấp thẩm quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình, tránh tình trạng áp dụng biện pháp trưng mua, trưng dụng không đúng mục đích hoặc vượt quá phạm vi cần thiết.
Tiếp thu các ý kiến góp ý, Luật được Quốc hội thông qua đã tiếp tục hoàn thiện các quy định về nguyên tắc xác định giá trưng mua, bồi thường thiệt hại khi trưng dụng; thời hạn thanh toán và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền.
Các quy định về công khai thông tin, ban hành và gửi quyết định trưng mua, trưng dụng, hoàn trả tài sản cũng được rà soát, chỉnh lý nhằm bảo đảm quyền được biết và quyền lợi của người có tài sản.
Từ góc độ quản lý tài chính, việc quy định rõ trách nhiệm thanh toán, bồi thường và nguồn kinh phí thực hiện có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm kỷ luật ngân sách, sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và hạn chế những tranh chấp phát sinh.
Đặc biệt, Luật bổ sung cơ chế ngân sách cấp trên hỗ trợ ngân sách cấp dưới trong trường hợp không bảo đảm khả năng cân đối để thực hiện nhiệm vụ trưng mua, trưng dụng theo thẩm quyền. Đây là cơ sở để các địa phương chủ động xử lý tình huống cấp thiết, đồng thời bảo đảm nguồn lực thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định.
Các chuyên gia cho rằng, để Luật đi vào cuộc sống, cần sớm hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, nhất là quy trình trưng mua, trưng dụng, xác định giá và bồi thường. Đồng thời, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện tại chính quyền cơ sở, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan và kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng tài sản được huy động.
Tin tức khác
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán, kiểm soát chặt năng lực người hành nghề
Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Ưu tiên đầu tư phát triển, gắn phân bổ vốn với hiệu quả
Chính thức xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp cho người nộp thuế đến hết ngày 30/6/2028
Luật Đấu thầu (sửa đổi): Giới hạn chỉ định thầu, kiểm soát chặt hợp đồng
Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027
Tài chính doanh nghiệp 24/7: THACO huy động 3.000 tỷ đồng trái phiếu, Đại Dũng mở rộng hợp tác tài chính quốc tế
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số
Ngày hội kết nối và tiêu thụ sản phẩm Hà Tĩnh - Hàng Việt vì người Việt
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Áp dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh từ ngày 1/1/2028









