Đề xuất nhiều quy định mới trong Dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi)

Việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia. Ảnh AI.

Theo Dự thảo, việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh. Hoạt động này phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người có tài sản, không phân biệt đối xử và được thực hiện theo quyết định của người có thẩm quyền, tuân thủ đầy đủ điều kiện, trình tự, thủ tục theo quy định của Luật và các quy định chi tiết của Chính phủ.

Dự thảo cũng quy định người có tài sản trưng mua, trưng dụng có trách nhiệm chấp hành quyết định của người có thẩm quyền. Việc quản lý, sử dụng tài sản sau khi trưng mua, trưng dụng phải đúng mục đích, bảo đảm tiết kiệm và hiệu quả.

Đáng chú ý, Dự thảo bổ sung quy định trường hợp tài sản trưng dụng đang trong tình trạng tranh chấp, thế chấp hoặc được sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ tín dụng, nghĩa vụ dân sự khác thì việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan sẽ được tạm hoãn trong thời gian trưng dụng tài sản.

Bên cạnh đó, việc trưng mua, trưng dụng tài sản phải bảo đảm không xâm phạm dữ liệu cá nhân, dữ liệu bí mật kinh doanh. Dự thảo cũng đề xuất quy định người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện việc trưng mua, trưng dụng tài sản không phải chịu trách nhiệm nếu quyết định và việc tổ chức thực hiện được đưa ra trên cơ sở thông tin có tại thời điểm quyết định, đúng thẩm quyền và không có động cơ vụ lợi.

Về điều kiện thực hiện, dự thảo quy định việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được tiến hành khi thuộc các trường hợp thật cần thiết theo quy định và đồng thời đáp ứng các điều kiện cụ thể. Trong đó, chỉ thực hiện khi không có hàng dự trữ quốc gia để sử dụng hoặc việc xuất cấp hàng dự trữ quốc gia không bảo đảm tính kịp thời; đồng thời đã áp dụng các biện pháp huy động tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình, cá nhân tự nguyện chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản cho Nhà nước theo quy định của pháp luật nhưng không thực hiện được hoặc đã thực hiện nhưng vẫn không bảo đảm đủ nguồn lực tài sản.

Dự thảo cũng xác định các trường hợp được áp dụng trưng mua, trưng dụng tài sản, gồm: khi đất nước trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng hoặc thiết quân luật theo quy định của Luật Quốc phòng; khi an ninh quốc gia có nguy cơ bị đe dọa theo quy định của Luật An ninh quốc gia và Luật An ninh mạng; khi đất nước trong tình trạng khẩn cấp theo Luật Tình trạng khẩn cấp; khi thực hiện nhiệm vụ phòng, chống khủng bố theo Luật Phòng, chống khủng bố; khi ứng phó, khắc phục thảm họa do thiên tai, dịch bệnh, con người hoặc hậu quả chiến tranh gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản, môi trường theo quy định của Luật Phòng thủ dân sự và Luật Phòng, chống thiên tai.

Ngoài các trường hợp nêu trên, Dự thảo còn quy định việc trưng mua, trưng dụng tài sản có thể được thực hiện trong các trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp hoặc phòng, chống thiên tai theo quy định của các luật khác.