Tăng phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản

Việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, rút ngắn thời gian xử lý tình huống khẩn cấp.

Theo Bộ Tài chính, quy định hiện hành về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản hiện vẫn tập trung chủ yếu ở một số chức danh cấp trung ương và chủ tịch UBND cấp tỉnh, chưa đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước theo bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, việc phân định thẩm quyền giữa các cơ quan và người có thẩm quyền còn chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện, tiềm ẩn nguy cơ chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm khi xử lý tình huống phát sinh.

Một bất cập khác được Bộ Tài chính chỉ ra là trình tự, thủ tục trưng mua, trưng dụng tài sản hiện chưa được chuẩn hóa đầy đủ. Nhiều nội dung như thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết, trách nhiệm thực hiện chưa được quy định cụ thể, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp cần huy động nhanh nguồn lực.

Ngoài ra, mức độ chủ động của chính quyền địa phương trong quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu huy động kịp thời nguồn lực phục vụ quốc phòng, an ninh, phòng chống thiên tai, dịch bệnh và các tình huống cấp bách khác.

Từ thực tiễn trên, Bộ Tài chính cho rằng cần hoàn thiện quy định về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, hợp lý giữa các cơ quan và các cấp chính quyền.

Đồng thời, chính sách sửa đổi cũng hướng tới mục tiêu nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện; đơn giản hóa trình tự, thủ tục và rút ngắn thời gian xử lý, nhất là trong tình huống khẩn cấp.

Trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), Bộ Tài chính đưa ra ba phương án. Phương án thứ nhất là giữ nguyên quy định hiện hành. Phương án thứ hai là sửa đổi theo hướng quy định cụ thể ngay trong luật về thẩm quyền quyết định, đồng thời chuẩn hóa quy trình, thủ tục, biểu mẫu và thời hạn thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản.

Phương án thứ ba được đề xuất theo hướng quy định khung trong luật đối với các nội dung mang tính nguyên tắc liên quan đến thẩm quyền quyết định, trình tự, thủ tục trưng mua, trưng dụng tài sản và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo Bộ Tài chính, phương án thứ ba là giải pháp tối ưu vì phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về tăng cường phân cấp, phân quyền cũng như định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng luật chỉ quy định những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn những vấn đề thường xuyên biến động trong thực tiễn sẽ giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và địa phương quy định để bảo đảm tính linh hoạt trong quản lý, điều hành.

Bộ Tài chính cho rằng giải pháp này cũng giúp nâng cao tính linh hoạt trong quản lý nhà nước, cho phép Chính phủ kịp thời điều chỉnh, bổ sung hoặc phân định lại thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản phù hợp với yêu cầu thực tiễn khi phát sinh các tình huống mới liên quan đến quốc phòng, an ninh, phòng chống thiên tai, thảm họa hoặc các tình huống khẩn cấp khác.

Đồng thời, việc giao Chính phủ quy định chi tiết còn giúp bảo đảm tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước thông qua việc quy định cụ thể hơn về phạm vi, điều kiện, trình tự thực hiện thẩm quyền của từng cơ quan.

Theo nội dung dự thảo, luật sẽ quy định khung về thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản theo hướng xác định danh mục các chức danh có thẩm quyền quyết định. Việc xác định cụ thể từng chức danh có thẩm quyền trong từng trường hợp sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định khung về các bước cơ bản trong quy trình trưng mua, trưng dụng tài sản như: quyết định trưng mua, trưng dụng; tổ chức thực hiện; xác định giá trưng mua và mức bồi thường; thanh toán tiền trưng mua, bồi thường; hoàn trả tài sản đối với trường hợp trưng dụng; quản lý và sử dụng tài sản sau khi trưng mua, trưng dụng.

Đối với các nội dung cụ thể như hồ sơ, biểu mẫu, thời hạn giải quyết và quy trình thực hiện chi tiết, dự thảo giao Chính phủ quy định nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng giai đoạn.

Theo Bộ Tài chính, việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong trưng mua, trưng dụng tài sản sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, rút ngắn thời gian xử lý tình huống khẩn cấp, đồng thời tạo sự chủ động hơn cho các cơ quan, địa phương trong huy động nguồn lực phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo đảm an toàn xã hội.