Chủ động thúc đẩy hợp tác tài chính ASEAN, nâng cao vị thế Việt Nam trong khu vực

Bộ Tài chính ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc điều phối, thúc đẩy các hoạt động hợp tác ASEAN.

Phát huy vai trò đầu mối trong hợp tác kết nối ASEAN

Trong tiến trình hội nhập kinh tế khu vực, Bộ Tài chính ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc điều phối, thúc đẩy các hoạt động hợp tác ASEAN, đặc biệt trên các lĩnh vực tài chính, thị trường vốn, thuế, hải quan và phát triển doanh nghiệp.

Trong cơ chế hợp tác thuộc Trụ cột Kinh tế ASEAN (AEC), Bộ Tài chính vừa chủ trì nhiều nhóm công tác chuyên ngành, vừa đảm nhiệm vai trò đầu mối trong tiến trình hợp tác tài chính ASEAN và ASEAN+3.

Ở khuôn khổ ASEAN, Bộ Tài chính tham gia đối thoại kinh tế vĩ mô, đánh giá triển vọng tăng trưởng và tính bền vững của các dòng vốn trong khu vực; đồng thời, thúc đẩy hợp tác chuyên sâu trong các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, bảo hiểm, phát triển thị trường tài chính và thị trường vốn.

Bên cạnh đó, Bộ tăng cường kết nối với các cộng đồng doanh nghiệp quốc tế như Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (US-ABC), Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC), Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN (ABAC), cùng các tổ chức tài chính quốc tế như Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) và Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB).

Trong khuôn khổ ASEAN+3, Bộ Tài chính tích cực tham gia thảo luận về triển vọng kinh tế khu vực, theo dõi và đánh giá các rủi ro vĩ mô liên quan đến tỷ giá, lạm phát và sự tái định hình chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, Bộ thúc đẩy các sáng kiến hợp tác tài chính nhằm nâng cao khả năng ứng phó với những biến động kinh tế, nổi bật là Đa phương hóa sáng kiến Chiềng Mai (CMIM), Sáng kiến Thị trường Trái phiếu châu Á (ABMI) và Tài chính ứng phó rủi ro thiên tai (DRFI).

Thông qua các cơ chế này, Bộ Tài chính góp phần tăng cường năng lực tự cường tài chính của khu vực, thúc đẩy hội nhập thị trường vốn và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.

Đặc biệt, những năm gần đây, Bộ Tài chính tiếp tục thể hiện vai trò thành viên chủ động, trách nhiệm, có nhiều đóng góp vào việc xây dựng và triển khai các chương trình hợp tác chuyên ngành của ASEAN.

Trong đó, Bộ phối hợp chặt chẽ với các nước thành viên nhằm thúc đẩy tự do hóa dịch vụ tài chính, hiện đại hóa hoạt động hải quan, tăng cường hợp tác chống xói mòn cơ sở thuế, đồng thời đẩy mạnh tài chính xanh thông qua Hội đồng Phân loại Tài chính Bền vững ASEAN (ATB).

Đáng chú ý, Bộ Tài chính tham gia với vai trò đồng chủ trì tại các nhóm công tác quan trọng trong Kế hoạch hành động Diễn đàn Thị trường vốn ASEAN (ACMF) giai đoạn 2026 - 2030 và đảm nhiệm vai trò đồng chủ trì Nhóm Chương trình Phát triển Thị trường vốn ASEAN (A-MDP).

Trong lĩnh vực hải quan, Cục Hải quan đã hoàn thành nhiệm kỳ Chủ tịch Hải quan ASEAN giai đoạn 2024 - 2025, ghi dấu ấn trong thúc đẩy ứng dụng công nghệ 4.0 và hiện đại hóa quản lý hải quan. Trên cơ sở kết quả đạt được, Cục Hải quan tiếp tục chủ động tham gia xây dựng, hoàn thiện Kế hoạch chiến lược phát triển hải quan ASEAN giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phát huy vai trò trong hợp tác giám sát, thực thi và phát triển thị trường vốn khu vực, với các sáng kiến như Mạng lưới Tri thức các Lãnh đạo Giám sát và Cưỡng chế Thực thi và Cuộc thi ASEAN ESG Challenge.

Ở lĩnh vực thống kê, Cục Thống kê đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Nhóm công tác về thống kê thương mại quốc tế dịch vụ (WGSITS) giai đoạn 2025 - 2026. Trong khi đó, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể tích cực điều phối hoạt động trong cơ chế Ủy ban Điều phối ASEAN về doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (ACCMSME) và Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI).

Các hoạt động này cho thấy sự tham gia của Bộ Tài chính ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực, từ hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường tài chính đến hỗ trợ doanh nghiệp và tăng cường năng lực hội nhập của nền kinh tế.

Chủ động tham gia định hình cơ chế hợp tác tài chính ASEAN giai đoạn mới

Một trong những nội dung đáng chú ý trong hợp tác tài chính ASEAN hiện nay là quá trình tái cấu trúc các nhóm công tác, hướng tới nâng cao hiệu quả điều phối, tập trung nguồn lực và đáp ứng những yêu cầu mới của hội nhập tài chính khu vực.

Tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN lần thứ 13 (AFMGM 13) diễn ra vào tháng 4/2026, các Bộ trưởng và Thống đốc đã thông qua Sáng kiến Tái cấu trúc các nhóm công tác thuộc kênh hợp tác tài chính ASEAN (Project Revive).

Theo định hướng này, từ năm 2027, 6 nhóm và ủy ban công tác hiện hành sẽ được sắp xếp lại thành 4 ủy ban công tác mới, tập trung vào các lĩnh vực: Kết nối; Tài chính số và bao trùm; Tích hợp và tự cường; Bền vững.

Đến tháng 10/2026, Ban Thư ký ASEAN đã gửi dự thảo mới nhất về Quy chế hoạt động của 4 ủy ban công tác cùng Kế hoạch ngành Tài chính ASEAN giai đoạn 2026 - 2030, trong đó hệ thống hóa và phân bổ 295 hoạt động, chỉ tiêu hành động.

Đặc biệt, Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) đã có văn bản chính thức đề nghị Bộ Tài chính Việt Nam cùng đảm nhiệm vai trò Đồng Chủ tịch Nhóm 2 thuộc Ủy ban Công tác về Tài chính Bền vững (WC-Sustainability) trong nhiệm kỳ đầu tiên 2027 - 2028.

Trước đề nghị này, Bộ Tài chính đang trình lãnh đạo Bộ xem xét, phê duyệt chủ trương, đồng thời xây dựng đề án triển khai chi tiết.

Việc được đề nghị tham gia đồng chủ trì một nhóm công tác về tài chính bền vững mở ra cơ hội để Việt Nam đóng góp sâu hơn vào quá trình xây dựng và triển khai các sáng kiến tài chính xanh, phát triển thị trường carbon, đồng thời tăng cường hợp tác huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh trong khu vực.

Đây cũng là hướng hợp tác phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường tài chính hiện đại, nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững của các nước ASEAN.

Tích cực chuẩn bị các nội dung hợp tác tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49

Cùng với việc tham gia các cơ chế hợp tác thường xuyên, Bộ Tài chính đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành triển khai những nhiệm vụ phục vụ Đoàn Thủ tướng Chính phủ tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan, dự kiến diễn ra trong tháng 11/2026 tại Manila, Philippines.

Trong đó, Bộ Tài chính chủ trì theo dõi, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về văn kiện Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN liên quan đến việc thành lập Trung tâm Xuất sắc ASEAN về doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (ACE-MSMEs). Đây là một trong những nội dung hợp tác hướng tới tăng cường năng lực và hỗ trợ sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực.

Bộ cũng chuẩn bị nội dung để lãnh đạo Bộ Tài chính thay mặt Thủ tướng Chính phủ tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Tăng trưởng Bao trùm ASEAN 2026, dự kiến tổ chức ngày 11/11/2026, đồng thời tham gia Diễn đàn Phát triển và Hài hòa thị trường carbon ASEAN 2026, dự kiến diễn ra ngày 10/11/2026 tại Manila.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính phối hợp chuẩn bị các thông điệp phục vụ Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN (ASEAN-BIS 2026), tập trung vào các nội dung liên quan đến thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư và phát triển doanh nghiệp.

Đối với các khuôn khổ pháp lý về hội nhập kinh tế, Bộ tiếp tục rà soát tiến độ phê duyệt trong nước đối với những văn kiện quan trọng, gồm Hiệp định khung ASEAN về Kinh tế số (DEFA), Nghị định thư Gói 9 thuộc Hiệp định khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS) trong lĩnh vực tài chính và Danh mục các biện pháp không tương thích (NCM) thuộc Hiệp định Đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA).

Đây là những nội dung có ý nghĩa đối với tiến trình hoàn thiện khuôn khổ hợp tác kinh tế, mở rộng thị trường dịch vụ tài chính, thúc đẩy đầu tư và tăng cường liên kết kinh tế số trong khu vực.

Trong bối cảnh ASEAN bước vào giai đoạn triển khai các định hướng hợp tác mới, việc chủ động tham gia xây dựng thể chế, thực hiện các sáng kiến tài chính và tăng cường kết nối với các đối tác quốc tế tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng của Bộ Tài chính.

Thông qua các hoạt động hợp tác đa phương, Bộ Tài chính không chỉ góp phần thực hiện các cam kết hội nhập của Việt Nam mà còn thúc đẩy phát triển thị trường tài chính, huy động nguồn lực đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò thành viên chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong Cộng đồng Kinh tế ASEAN, đóng góp vào mục tiêu xây dựng một khu vực liên kết sâu rộng, tự cường và phát triển bền vững.