 |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, việc kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên là dịp để chúng ta tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam. Ảnh: VPQH |
Phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam
Sáng ngày 6/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946 - 9/11/2026) tại Hội trường Diên Hồng.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đây là dịp nhìn lại chặng đường lập hiến của đất nước, đồng thời khẳng định trách nhiệm tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.
“Ngay sau khi giành độc lập, giữa muôn vàn khó khăn, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc tổ chức Tổng tuyển cử, xây dựng Hiến pháp. Nền độc lập phải được củng cố bằng một Nhà nước có cơ sở pháp lý vững chắc, nhân dân vừa thoát khỏi thân phận nô lệ phải được xác lập địa vị người chủ đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Nhắc lại dấu mốc ngày 9/11/1946, khi Quốc hội khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, sự kiện lịch sử này đã khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, đoàn kết toàn dân, bảo đảm các quyền tự do dân chủ và thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân được xác lập thành những nguyên tắc nền tảng của Nhà nước mới.
Qua các giai đoạn cách mạng, những giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 được kế thừa, phát triển trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng. Hiến pháp năm 2013 và việc sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2025 tiếp tục thể chế hóa những bước phát triển trong nhận thức và thực tiễn tổ chức quyền lực nhà nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, việc kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên cũng là dịp để chúng ta tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam: Độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của nhân dân, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật.
Đề cập yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, Đại hội XIV của Đảng đã xác định những nhiệm vụ lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Khoa học, công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc đời sống và phương thức quản trị. Môi trường quốc tế biến động phức tạp, đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tự chủ và bảo vệ Tổ quốc.
“Đất nước cần thể chế đồng bộ, khả thi và bộ máy có đủ năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đưa các mục tiêu phát triển thành kết quả cụ thể”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tập trung thực hiện một số định hướng lớn. Trước hết, bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng và thực hiện nghiêm; chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp. Mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp. Mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội cần đề cao trách nhiệm bảo đảm tính hợp hiến của hệ thống pháp luật. Việc thẩm tra, thảo luận, quyết định chính sách phải xem xét đầy đủ căn cứ hiến định, nhất là những vấn đề liên quan đến tổ chức quyền lực, quyền con người, quyền công dân. Việc xử lý phải gắn với khắc phục hậu quả và làm rõ trách nhiệm.
Phân cấp, phân quyền phải bảo đảm điều kiện thực hiện và cơ chế kiểm soát phù hợp. Các cấp ủy cần lãnh đạo, kiểm tra việc thể chế hóa và thực hiện chủ trương của Đảng. Tổ chức đảng, đảng viên phải gương mẫu tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, chịu sự giám sát của nhân dân.
Thực hiện định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận số 17-KL/TW, cần tổ chức tốt việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Việc tổng kết phải đánh giá cả những nội dung được sửa đổi, bổ sung năm 2025, làm rõ giá trị cần kế thừa và vấn đề cần hoàn thiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, tiếp tục phát huy quyền làm chủ của nhân dân; tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trọng trách ấy phải được thể hiện bằng những quyết sách vì lợi ích của nhân dân và sự phát triển lâu dài của đất nước. Mỗi đại biểu cần gắn bó với cử tri, phản ánh trung thực nguyện vọng chính đáng, đồng thời xem xét vấn đề từ lợi ích chung của đất nước.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội cần nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội. Cơ quan nhà nước phải tiếp thu, giải trình rõ ràng ý kiến của nhân dân, kịp thời chấn chỉnh hoạt động và khắc phục vi phạm.
Các cơ quan tư pháp phải thực hiện đầy đủ trọng trách bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân theo chức năng, thẩm quyền. Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân; việc thực hiện quyền phải tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác và lợi ích quốc gia, dân tộc.
 |
| Quang cảnh buổi lễ. Ảnh: VPQH |
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, không ngừng nâng cao chất lượng thể chế và quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài. Hoàn thiện pháp luật phải cụ thể hóa đầy đủ các nguyên tắc hiến định, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và sự gắn kết giữa các lĩnh vực. Không để quy định này mở đường, quy định khác lại tạo rào cản. Phải tạo điều kiện cho đổi mới, sáng tạo có trách nhiệm, kiểm soát rủi ro vì lợi ích công, không đặt ra những rào cản bất hợp lý đối với sự phát triển.
Quốc hội cần nâng cao chất lượng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đặt mỗi quyết sách trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Chính phủ, các cơ quan trình chính sách và cơ quan thẩm tra phải chịu trách nhiệm về đề xuất, kiến nghị của mình, bảo đảm khách quan, có chính kiến; ngăn ngừa lợi ích cục bộ, sự chi phối làm sai lệch mục tiêu chính sách.
Trong quyết định những vấn đề đối ngoại quan trọng, Quốc hội cần bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, tăng cường năng lực tự chủ và cơ sở pháp lý cho hội nhập, thực hiện nghiêm các cam kết quốc tế.
Quốc hội cần giám sát chặt chẽ kết quả thực hiện các quyết sách lớn, việc sử dụng nguồn lực và trách nhiệm thực thi; phân biệt rõ bất cập của chính sách với hạn chế trong tổ chức thực hiện. Những vướng mắc qua hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án phải được tổng hợp để kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Kiến nghị giám sát phải rõ nội dung khắc phục, trách nhiệm và thời hạn thực hiện.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, 80 năm trước, Quốc hội khóa I đã kết tinh ý chí, trí tuệ và khát vọng của nhân dân trong bản Hiến pháp đầu tiên. Trách nhiệm của chúng ta hôm nay là phát huy những di sản ấy bằng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa liêm chính, có năng lực hành động, kiến tạo phát triển và chịu trách nhiệm trước nhân dân bằng những quyết sách bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng cơ hội phát triển cho các thế hệ mai sau.
“Tôi tin tưởng rằng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, với sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, Quốc hội cùng các cơ quan trong bộ máy nhà nước sẽ hoàn thành trọng trách của mình. Tinh thần của Hiến pháp năm 1946 phải được thể hiện trong cách thực thi quyền lực, sự tận tâm phục vụ và cuộc sống ngày càng tốt đẹp của nhân dân. Đó là sự tiếp nối xứng đáng di sản lập hiến, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Phát biểu tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Quốc hội sẽ tiếp thu đầy đủ những ý kiến chỉ đạo toàn diện, sâu sắc.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, trong hơn 80 năm phát triển, Quốc hội đã từng bước đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, ban hành 5 bản Hiến pháp và gần 700 đạo luật. Mỗi bản Hiến pháp, mỗi đạo luật, nghị quyết, quyết định của Quốc hội đều gắn liền với vận mệnh quốc gia, dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn “ý Đảng, lòng Dân”, kết tinh sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, niềm tin và nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Quốc hội sẽ tiếp thu đầy đủ những ý kiến chỉ đạo toàn diện, sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: VPQH |
Đề cập định hướng phát triển trong giai đoạn mới, Chủ tịch Quốc hội cho biết Đại hội XIV của Đảng đã đề ra nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước; xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”.
Trên cơ sở đó, Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp.
Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: “Đi trước một bước về thể chế, nghiên cứu kỹ lưỡng để quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ, mở đường cho đổi mới sáng tạo, hiệu lực, hiệu quả, để đất nước phát triển nhanh, bền vững”.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự ủng hộ của nhân dân và sự phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan tư pháp, các cấp, các ngành, địa phương cùng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, Quốc hội khóa XVI sẽ nỗ lực, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.
