Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn: Mọi khoản chi ngân sách phải được đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, mọi khoản chi, chương trình, dự án sử dụng ngân sách nhà nước đều phải được đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Ảnh: VPQH

4 nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng Luật

Thảo luận về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) tại phiên họp chiều ngày 5/11, các đại biểu Quốc hội đều cơ bản thống nhất cao về sự cần thiết hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công thành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đồng thời cơ bản đồng tình với các nội dung của dự thảo luật đã trình Quốc hội.

Theo các đại biểu, việc hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhằm đổi mới tư duy quản trị tài chính công, nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng nguồn lực.

Làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong quá trình soạn thảo, cơ quan soạn thảo đã cố gắng thể hiện 4 nguyên tắc cơ bản. Trước hết là thể chế hóa kịp thời các quy định mới của Đảng trong quản lý ngân sách và đầu tư, đặc biệt là Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2, các Nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 và Kết luận số 106-KL/TW của Trung ương 4.

Nguyên tắc thứ hai được Bộ trưởng nhấn mạnh là mọi khoản chi, chương trình, dự án sử dụng ngân sách nhà nước đều phải được đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, theo đúng nguyên tắc tại Kết luận số 18-KL/TW.

Bộ trưởng chia sẻ, nhu cầu đầu tư phát triển trong giai đoạn tới rất lớn. Tổng mức đầu tư dự kiến tăng khoảng 2,21 lần so với giai đoạn trước; riêng đầu tư công cần huy động nguồn lực tăng 2,6 lần.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Trong 5 năm tới, theo kế hoạch tài chính 5 năm, vốn đầu tư công của ngân sách trung ương dự kiến khoảng 3,8 triệu tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 4,42 triệu tỷ đồng.

“Một con số rất lớn, gấp khoảng 2,6 lần so với giai đoạn trước, nhưng đồng thời phải đảm bảo phải nâng hiệu quả sử dụng lên gấp 2 so với yêu cầu của giai đoạn trước”, Bộ trưởng nói.

Do đó, nguyên tắc đánh giá hiệu quả phải xuyên suốt quá trình xây dựng dự án Luật. Cùng với việc huy động vốn cho đầu tư phát triển, vẫn phải bảo đảm nguồn lực cho củng cố quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội.

Nguyên tắc thứ ba là bảo đảm tuyệt đối an toàn, an ninh tài chính quốc gia. Bên cạnh yêu cầu sử dụng nguồn lực hiệu quả, hạn mức vay và bội chi ngân sách nhà nước phải nằm trong giới hạn Quốc hội giao.

Nguyên tắc thứ tư là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm vai trò dẫn dắt của ngân sách trung ương, đồng thời tăng tính chủ động của ngân sách địa phương. Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu phân quyền mạnh mẽ, bảo đảm nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”.

Xây dựng dự toán ngân sách sát thực tiễn, phân bổ chi tiết trước ngày 31/12

Giải trình về ý kiến đại biểu về xây dựng dự toán ngân sách sát thực tiễn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, nguyên nhân chủ yếu khiến dự toán chưa sát thời gian qua là công tác phân tích, dự báo còn hạn chế, chưa theo kịp diễn biến tình hình kinh tế trong nước và thế giới.

Bộ trưởng dẫn chứng, năm 2025, dự báo tăng trưởng kinh tế đầu năm khoảng 6%, nhưng kết thúc năm đạt 8,02%. Bên cạnh đó, việc tháo gỡ khó khăn về đất đai tạo ra nguồn thu lớn hơn dự kiến; một số khoản thu bất thường cũng tác động đến kết quả thực hiện ngân sách.

Đối với dự toán ngân sách năm 2027, Bộ trưởng cho biết, mức dự toán thu trình Quốc hội tăng 9,1% so với ước thực hiện năm 2026, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế vẫn ở mức trên 10% và lạm phát khoảng 4,5%.

Bộ trưởng thông tin, Bộ Tài chính đã thảo luận kỹ với các địa phương và yêu cầu cơ quan thuế, hải quan địa phương chịu trách nhiệm về xây dựng dự toán thu ngân sách.

“Không được giảm thu, không được phản ánh không phù hợp với điều kiện kinh tế, nhưng cũng không được giấu nguồn thu để tăng thu”, Bộ trưởng nhấn mạnh. Theo Bộ trưởng, Bộ Tài chính kiên quyết xử lý các trường hợp cố tình thực hiện không đúng yêu cầu này.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật chỉ cho phép chuyển nguồn đến ngày 31/12 năm sau. Ảnh: VPQH

Về phân bổ chi tiết dự toán, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật đã tiếp thu ý kiến đại biểu và cơ quan thẩm tra, quy định việc phân bổ chi tiết các nhiệm vụ, chương trình, dự án phải hoàn thành trước ngày 31/12.

Trường hợp muốn tiếp tục sử dụng các khoản chưa phân bổ chi tiết, Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, UBND phải báo cáo HĐND, trừ một số khoản chi đặc thù gắn với con người, chương trình, dự án khoa học công nghệ và một số chương trình trọng điểm quốc gia.

Đối với vấn đề chuyển nguồn ngân sách, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, đại biểu Quốc hội đã phản ánh đúng thực tế những năm qua, số chi chuyển nguồn còn lớn. Một trong những nguyên nhân là nguồn thu tăng lớn vào cuối năm, dẫn đến việc một số khoản chi chưa thực hiện hết dự toán phải chuyển sang năm sau.

Trong lần sửa đổi này, dự thảo Luật quy định rõ điều kiện chuyển nguồn, trong đó chỉ cho phép chuyển nguồn đến ngày 31/12 năm sau và xác định cụ thể những nguồn được phép chuyển, đảm bảo cái kỷ cương, kỷ luật ngân sách.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội, phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự án Luật đạt chất lượng cao nhất, bảo đảm chất lượng và tính khả thi trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua.