Đơn giản hóa thủ tục đầu tư công, tăng tính chủ động cho cấp xã

Đại biểu Võ Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) cơ bản thống nhất với quy định không phải quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án nhóm C. Ảnh: VPQH

Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn quá trình chuẩn bị đầu tư

Thảo luận về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) chiều 5/11, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) cơ bản thống nhất với Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của Bộ Tài chính và dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) sau chỉnh lý.

Theo đại biểu, việc hợp nhất đã tháo gỡ được một số bất cập trong thực tiễn. Đáng chú ý, dự thảo Luật đã tích hợp nội dung chủ yếu của bước quyết định chủ trương đầu tư vào bước quyết định đầu tư đối với dự án nhóm C.

Đại biểu cho rằng, các dự án nhóm C thường có quy mô nhỏ, thời gian thực hiện ngắn. Vì vậy, việc không phải thực hiện riêng bước quyết định chủ trương đầu tư sẽ giúp rút ngắn quy trình, giảm thủ tục, tiết kiệm chi phí chuẩn bị đầu tư ở cơ sở, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ năm ngân sách 2027.

Đại biểu lưu ý, cấp xã vẫn phải kiểm soát được nguồn vốn, khả năng cân đối và hiệu quả của dự án. Thực tế, nhiều xã hiện nay có bộ máy cán bộ còn mỏng, kinh nghiệm thẩm định chưa nhiều. Nếu không có hướng dẫn cụ thể về những nội dung phải xem xét trước khi Chủ tịch UBND cấp xã quyết định đầu tư, đồng thời thiếu sự hỗ trợ kịp thời từ cấp tỉnh, có thể xảy ra tình trạng quyết định thiếu chặt chẽ hoặc chậm tiến độ.

Từ đó, đại biểu đề nghị Chính phủ quy định rõ trong nghị định các nội dung phải xem xét, đồng thời giao cấp tỉnh có trách nhiệm hỗ trợ thẩm định đối với những dự án có tính chất phức tạp.

Cùng quan tâm đến quy định đơn giản hóa thủ tục đầu tư công, đại biểu Võ Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) cơ bản thống nhất với chủ trương của Chính phủ, đặc biệt là quy định không phải quyết định chủ trương đầu tư đối với dự án nhóm C.

Theo đại biểu, đây là hướng cải cách cần thiết, góp phần rút ngắn quá trình chuẩn bị đầu tư, tăng tính chủ động cho các cơ quan và địa phương. Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm chủ trương cải cách thực sự phát huy hiệu quả khi triển khai.

Đại biểu nhấn mạnh, dù dự án nhóm C có quy mô không lớn nhưng phạm vi tác động rất rộng, gắn với nhiều công trình hạ tầng dân sinh thiết yếu. Trong khi đó, thẩm quyền quyết định đầu tư đã được phân cấp đến cấp xã, phường, nơi đội ngũ công chức ở một số địa phương còn hạn chế về năng lực và kinh nghiệm chuyên môn.

“Vì vậy, quy định pháp luật không chỉ cần chặt chẽ mà còn phải rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện”, đại biểu Võ Hoàng Ngân nêu.

Phân cấp mạnh đi đôi với bảo đảm nguồn lực, nâng cao năng lực cơ sở

Bên cạnh đơn giản hóa thủ tục đầu tư công, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề cập đến nguyên tắc đánh giá hiệu quả đầu tư và thẩm quyền quyết định dự án nhóm B của cấp xã. Theo dự thảo Luật, các chương trình, dự án, nhiệm vụ được đánh giá hiệu quả đầu tư trong toàn bộ quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, thực hiện và vận hành.

Đại biểu đánh giá đây là nội dung cần thiết, giúp nâng cao chất lượng dự án đầu tư công. Đại biểu đề nghị Chính phủ sớm ban hành nghị định, trong đó yêu cầu chủ đầu tư xây dựng khung đánh giá trước khi khởi công; đồng thời giao các Bộ, cơ quan ngang bộ ban hành kịp thời tiêu chí chuyên ngành để địa phương áp dụng.

Về thẩm quyền quyết định dự án nhóm B của cấp xã, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho biết, dự thảo Luật quy định UBND cấp xã quyết định chủ trương đầu tư, Chủ tịch UBND cấp xã quyết định đầu tư đối với dự án nhóm B sử dụng vốn ngân sách địa phương do cấp mình quản lý.

Đại biểu đánh giá, quy định này thể hiện tinh thần phân cấp mạnh, phù hợp với vị trí cấp xã là cấp ngân sách hoàn chỉnh, tạo sự chủ động cho cơ sở.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội) cho tằng, Luật hợp nhất đã tháo gỡ được một số bất cập trong thực tiễn. Ảnh: VPQH

Đại biểu lưu ý năng lực chuyên môn và khả năng thẩm định nguồn vốn, hiệu quả kinh tế - xã hội ở nhiều xã còn chưa đáp ứng yêu cầu. Nếu không có cơ chế hỗ trợ chuyên môn từ cấp tỉnh và không phân định rõ điều kiện quyết định chủ trương đầu tư, có thể phát sinh rủi ro về chất lượng quyết định đầu tư.

Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ hướng dẫn cụ thể nội dung thẩm định, đồng thời cho phép HĐND cấp tỉnh quy định việc phân cấp hoặc cơ chế hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Đối với phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và cấp xã, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường cho rằng việc giao HĐND cấp tỉnh quyết định cụ thể tỷ lệ phân chia và một số nội dung hướng dẫn tại nghị định là phù hợp với điều kiện khác nhau giữa các địa phương.

Đại biểu đề nghị Chính phủ quy định rõ các nguyên tắc, tiêu chí phân cấp tối thiểu; đồng thời yêu cầu HĐND cấp tỉnh khi ban hành nghị quyết phân cấp phải bảo đảm cấp xã có đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đánh giá dự thảo Luật sau tiếp thu đã có những điều chỉnh thực chất. Để Luật thực sự hiệu quả ở cấp xã khi có hiệu lực từ năm ngân sách 2027, đại biểu đề nghị Chính phủ sớm ban hành nghị định hướng dẫn, chú trọng hướng dẫn cụ thể về dự án nhóm C, đánh giá hiệu quả đầu tư, thẩm định dự án nhóm B và phân cấp nguồn lực cho cấp xã; đồng thời quan tâm hỗ trợ, nâng cao năng lực cán bộ ở cơ sở.

Trong khi đó, đại biểu Võ Hoàng Ngân nhấn mạnh, Luật cần xác định rõ nguyên tắc và trách nhiệm, còn những nội dung mang tính kỹ thuật, thủ tục thì giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể, nhưng bảo đảm tính khả thi để cán bộ cấp cơ sở có thể hiểu đúng và thực hiện thống nhất.