Khu công nghiệp không thể chỉ cạnh tranh bằng đất sạch và giá thuê

Các chuyên gia, doanh nghiệp tham gia thảo luận tại Diễn đàn.

Cạnh tranh bằng hệ sinh thái

Quỹ đất sạch, vị trí thuận lợi và giá thuê cạnh tranh vẫn là những yếu tố quan trọng trong thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp. Tuy nhiên, khi các tập đoàn quốc tế ngày càng chú trọng hiệu quả vận hành, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn phát triển bền vững, những lợi thế truyền thống không còn đủ tạo sức cạnh tranh dài hạn.

Tại Diễn đàn “Công nghiệp Bắc Ninh 2026: Kiến tạo trung tâm chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp và các đơn vị phối hợp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mới đây, ông Đinh Nam Thắng, Phó Trưởng ban Ban Quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh, cho rằng các khu công nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi từ hạ tầng sản xuất truyền thống sang hệ sinh thái công nghệ cao và chuỗi cung ứng bền vững.

Bắc Ninh là một trong những địa phương có nền tảng sản xuất công nghiệp lớn. Trong 10 tháng đầu năm 2026, các khu công nghiệp trên địa bàn ghi nhận 183 dự án đầu tư mới, hơn 264 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn, với tổng vốn đăng ký cấp mới và điều chỉnh tăng đạt 4.418,99 triệu USD. Cùng thời gian này, có 216 doanh nghiệp mới đi vào sản xuất.

Hiện địa phương có 23/40 khu công nghiệp đã thành lập đi vào hoạt động, với hơn 2.310 dự án đầu tư còn hiệu lực. Quỹ đất sạch đủ điều kiện thu hút đầu tư khoảng 600 ha, dự kiến tăng lên 1.155 ha vào cuối năm 2026.

Theo ông Đinh Nam Thắng, lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới không chỉ được quyết định bởi số lượng khu công nghiệp, dự án hay tổng vốn đầu tư, mà còn phụ thuộc vào mức độ kết nối giữa các doanh nghiệp, năng lực công nghệ, năng suất và tính bền vững của hoạt động sản xuất.

Từ thực tiễn này, đại diện Ban Quản lý các khu công nghiệp Bắc Ninh đề xuất 3 chuyển dịch chiến lược: từ hạ tầng sản xuất sang hạ tầng hệ sinh thái; từ thu hút dự án riêng lẻ sang phát triển cụm liên kết ngành; từ tăng trưởng theo quy mô sang cạnh tranh bằng chất lượng và tính bền vững.

Theo đó, khu công nghiệp cần được phát triển đồng bộ với hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông, logistics, đào tạo nhân lực và dịch vụ hỗ trợ. Việc thu hút đầu tư cũng cần gắn với hình thành các cụm sản xuất kết nối doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp nội địa, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu.

Cùng quan điểm, bà Nguyễn Phương Nga, Phó Tổng Giám đốc CNCTech Group cho rằng, khu công nghiệp thế hệ mới cần chuyển từ cung cấp mặt bằng sang kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp xanh, thông minh và có khả năng kết nối các hoạt động tạo giá trị. Sự chuyển đổi cần bắt đầu từ khâu quy hoạch, với các phân khu chức năng theo chuỗi giá trị như công nghệ cao, bán dẫn, điện tử, công nghiệp hỗ trợ và logistics, thay vì thu hút dự án riêng lẻ.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, chủ đầu tư khu công nghiệp cần cung cấp các dịch vụ từ pháp lý, thiết kế, thi công, phòng cháy chữa cháy, môi trường đến logistics và vận hành sản xuất, giúp nhà đầu tư tiết kiệm thời gian, chi phí triển khai dự án.

Khu công nghiệp Yên Phong tại TP. Bắc Ninh.

Hạ tầng phải đáp ứng công nghệ cao

Yêu cầu về chất lượng hạ tầng được thể hiện rõ qua nhu cầu của các doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao. Ông ChangKyun Seo, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Kho vận, Cơ sở hạ tầng và Hành chính nhân sự Amkor Technology Việt Nam cho rằng, 3 yếu tố quan trọng để hình thành hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn gồm nguồn nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới nhà cung ứng.

Trong đó, nguồn điện ổn định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Theo đại diện Amkor, nhà máy hiện vận hành khoảng 2.000 máy móc, thiết bị sản xuất và dự kiến đầu tư bổ sung hơn 1.500 máy trong năm tới. Việc mở rộng sản xuất kéo theo nhu cầu sử dụng điện lớn hơn, đồng thời đòi hỏi chất lượng cung cấp điện ngày càng cao. Đối với ngành bán dẫn, ngay cả những gián đoạn điện rất ngắn cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến dây chuyền sản xuất.

Ngoài ra, đại diện Amkor đề xuất xây dựng nền tảng thông tin trực tuyến về các nhà cung ứng nội địa. Theo ông ChangKyun Seo, một số doanh nghiệp Việt Nam có năng lực cung ứng nhưng thông tin về sản phẩm, năng lực sản xuất và khả năng hợp tác chưa được phổ biến đầy đủ, khiến doanh nghiệp FDI gặp khó khăn khi tìm kiếm đối tác.

Từ phía doanh nghiệp mua hàng, bà Hoàng Thu Thủy, đại diện Bộ phận Mua hàng Toàn cầu Panasonic Việt Nam, cho biết 4 tiêu chí cơ bản khi lựa chọn nhà cung cấp gồm: chất lượng, giá thành, giao hàng và dịch vụ. Tuy nhiên, trước biến động của thị trường, nhà cung cấp còn cần khả năng ứng phó với thay đổi, ứng dụng công nghệ nâng năng suất, giảm chi phí, tăng tính minh bạch và đáp ứng các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị.

Những yêu cầu này cũng đặt ra đối với chất lượng dịch vụ và khả năng kết nối của các khu công nghiệp. Theo ông Đinh Hoài Nam, Giám đốc cấp cao Phát triển Kinh doanh và Thương mại SLP Việt Nam, nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm địa điểm sản xuất có chi phí phù hợp mà còn cần hạ tầng giúp nhanh chóng đi vào vận hành, kết nối với nhà cung ứng, khách hàng và thị trường xuất khẩu.

Vì vậy, hạ tầng công nghiệp và logistics cần được phát triển như một hệ thống thống nhất. Việc kết nối sản xuất, lưu kho và phân phối giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí tồn kho và nâng cao khả năng thích ứng trước những gián đoạn từ bên ngoài.

Hơn nữa, chất lượng nhà xưởng và hạ tầng kỹ thuật cũng ngày càng được chú trọng. Ông Lê Minh Thành, Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh NS BlueScope Việt Nam, cho biết nhà đầu tư đang chuyển từ quan tâm chủ yếu đến chi phí xây dựng ban đầu sang đánh giá công năng và hiệu quả vận hành dài hạn. Các yếu tố như vật liệu xanh, chứng chỉ công trình xanh, năng lượng tái tạo và giải pháp tiết kiệm nước ngày càng được quan tâm.

Bên cạnh hạ tầng kỹ thuật, robot và tự động hóa cũng đang trở thành một hướng phát triển của khu công nghiệp thế hệ mới. Nên trong khuôn khổ Diễn đàn, Hội Liên minh Robot & UAV BACLINK chính thức được hình thành, hướng tới thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ robot, thiết bị bay không người lái (UAV).

Từ yêu cầu thực tế của các nhà đầu tư, có thể thấy sức cạnh tranh của khu công nghiệp ngày càng phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, khả năng vận hành ổn định và mức độ kết nối giữa các doanh nghiệp. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để chuyển từ mô hình khu công nghiệp truyền thống sang hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao, thông minh và bền vững.