Sau gần 30 năm hình thành và phát triển, Khu kinh tế Dung Quất đã chuyển mình từ một vùng ven biển còn nhiều khó khăn trở thành một trong những trung tâm công nghiệp trọng điểm của cả nước, giữ vai trò động lực tăng trưởng của tỉnh Quảng Ngãi và khu vực miền Trung. Sự hiện diện của nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng và logistics không chỉ khẳng định vị thế ngày càng lớn của Dung Quất trên bản đồ công nghiệp quốc gia, mà còn phản ánh hiệu quả của quá trình quy hoạch bài bản, đầu tư hạ tầng đồng bộ và kiên trì cải cách thể chế, xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch.
 Dấu ấn từ công tác quy hoạch, xây dựng và phát triển hạ tầng Từ một vùng ven biển còn nhiều khó khăn, sau 30 năm phát triển, Khu kinh tế Dung Quất đã vươn lên trở thành một ... |
 |
| Tỉnh Quảng Ngãi sẽ tiếp tục quan tâm, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, đảm bảo tính minh bạch, thông thoáng, thân thiện với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. |
Vai trò và kỳ vọng đối với Dung Quất tiếp tục được Chính phủ nhấn mạnh trong giai đoạn phát triển mới. Ngày 1/1/2023, tại buổi làm việc với lãnh đạo chủ chốt tỉnh Quảng Ngãi nhân chuyến công tác dự lễ khởi công các dự án thành phần tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025, người đứng đầu Chính phủ đề nghị tỉnh phát huy tối đa lợi thế, lấy Khu kinh tế Dung Quất và Khu công nghiệp VSIP làm những động lực tăng trưởng mới, tạo sức lan tỏa cho phát triển kinh tế của địa phương và khu vực. Chỉ đạo này không chỉ khẳng định vai trò chiến lược của Dung Quất trong phát triển công nghiệp quốc gia mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng môi trường đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh để thu hút các dòng vốn đầu tư có chất lượng.
Nhìn lại chặng đường ba thập kỷ phát triển, có thể thấy những kết quả đạt được không chỉ bắt nguồn từ lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống cảng biển nước sâu hay cơ chế, chính sách ưu đãi, mà còn từ quyết tâm đổi mới trong quản lý, điều hành và tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính những nỗ lực đó đã góp phần thu hút các nhà đầu tư chiến lược, hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại và tạo nền tảng để Khu kinh tế Dung Quất cùng các khu công nghiệp Quảng Ngãi tiếp tục phát huy vai trò là cực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn phát triển mới.
Kiến tạo môi trường đầu tư từ nền hành chính phục vụ
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng quyết liệt, chất lượng môi trường đầu tư đã trở thành yếu tố quyết định sức hấp dẫn của mỗi địa phương. Bên cạnh các lợi thế truyền thống như hạ tầng, quỹ đất hay chính sách ưu đãi, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến tính minh bạch của thủ tục hành chính, khả năng giải quyết nhanh các vướng mắc và mức độ đồng hành của chính quyền trong suốt quá trình triển khai dự án.
Nhận thức rõ yêu cầu đó, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi đã xác định cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt. Phát huy cơ chế phân cấp, ủy quyền của Trung ương và UBND tỉnh, Ban Quản lý triển khai đồng bộ cơ chế một cửa, một cửa liên thông; thường xuyên rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính; công khai, minh bạch quy trình giải quyết hồ sơ trên các lĩnh vực đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và lao động. Qua đó, thời gian xử lý nhiều thủ tục được rút ngắn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp ngay từ giai đoạn khảo sát, chuẩn bị đầu tư đến triển khai và mở rộng dự án.
Không dừng lại ở việc cải tiến quy trình giải quyết thủ tục, Ban Quản lý còn từng bước chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp. Các hội nghị gặp gỡ, đối thoại được tổ chức thường xuyên để kịp thời lắng nghe phản ánh của doanh nghiệp, chủ động phối hợp với các sở, ngành và địa phương tháo gỡ khó khăn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, xây dựng, môi trường, lao động và các thủ tục đầu tư. Những kiến nghị vượt thẩm quyền được tổng hợp, tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý, góp phần tạo dựng niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư của tỉnh.
Song song với cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh trong hoạt động quản lý nhà nước. Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng hồ sơ điện tử và tăng cường trao đổi dữ liệu trên môi trường số không chỉ nâng cao hiệu quả giải quyết công việc mà còn giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp. Đây cũng là một trong những yếu tố được nhiều nhà đầu tư đánh giá cao khi lựa chọn địa điểm đầu tư trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cơ cấu và xu hướng dịch chuyển dòng vốn FDI ngày càng rõ nét.
Thực tiễn cho thấy, những nỗ lực cải cách đó đã tạo ra sự thay đổi đáng kể về chất lượng môi trường đầu tư. Dung Quất không còn cạnh tranh chủ yếu bằng ưu đãi, mà từng bước xây dựng lợi thế bằng chất lượng điều hành, tính minh bạch, hạ tầng ngày càng đồng bộ và sự đồng hành của chính quyền với doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu phát triển Khu kinh tế Dung Quất thành trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics hiện đại theo Quy hoạch chung đến năm 2045, đồng thời thu hút các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn trong giai đoạn phát triển mới.
Khẳng định hiệu quả bằng sức hút đầu tư và sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp
Hiệu quả của cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm hay thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn, mà còn được phản ánh rõ nét qua sức hấp dẫn của Khu kinh tế Dung Quất đối với các nhà đầu tư. Từ một khu công nghiệp được hình thành để phục vụ dự án Nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam, Dung Quất đã từng bước phát triển thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, là điểm đến của nhiều tập đoàn lớn trong nước và quốc tế.
Theo Báo cáo 30 năm của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi, đến tháng 5/2026, các khu kinh tế, khu công nghiệp do Ban Quản lý quản lý đã thu hút 441 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 423.431 tỷ đồng, tương đương khoảng 19,4 tỷ USD. Trong đó có 63 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký khoảng 2,5 tỷ USD; vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 13,8 tỷ USD. Hiện có khoảng 349 dự án đã đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn và đa dạng trên địa bàn.
Đằng sau những con số ấy là sự chuyển biến rõ nét về chất lượng môi trường đầu tư. Nếu giai đoạn đầu, Dung Quất chủ yếu thu hút các dự án mang tính mở đường thì hiện nay, khu kinh tế đã trở thành điểm đến của nhiều nhà đầu tư chiến lược, tạo sức lan tỏa đối với toàn bộ nền kinh tế địa phương. Sự hiện diện của Nhà máy lọc dầu Dung Quất đã đặt nền móng cho ngành công nghiệp lọc hóa dầu Việt Nam; Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất tạo động lực phát triển ngành luyện kim; HD Hyundai Eco Vina góp phần hình thành trung tâm cơ khí chế tạo hiện đại; trong khi VSIP Quảng Ngãi mở ra không gian thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo. Các dự án này không phát triển riêng lẻ mà từng bước tạo nên chuỗi liên kết sản xuất, dịch vụ hậu cần, logistics và công nghiệp hỗ trợ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp Quảng Ngãi.
Thực tế cho thấy, quá trình thu hút đầu tư của Quảng Ngãi cũng đã có sự thay đổi đáng kể về tư duy phát triển. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là gia tăng số lượng dự án thì hiện nay tỉnh ưu tiên lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực, công nghệ hiện đại, sử dụng hiệu quả tài nguyên, tạo giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường. Đây là định hướng phù hợp với xu thế dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như mục tiêu phát triển bền vững mà Chính phủ đang theo đuổi.
Định hướng đó tiếp tục được khẳng định tại cuộc họp ngày 3/4/2026 do Thủ tướng Chính phủ chủ trì với Thường trực Chính phủ và Thường vụ Đảng ủy Chính phủ về Đề án phát triển Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất. Tại cuộc họp, Thủ tướng nhấn mạnh việc xây dựng Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia tại Dung Quất có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; đồng thời yêu cầu khai thác hiệu quả lợi thế của Khu kinh tế Dung Quất, phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững, gắn với đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây không chỉ là định hướng chiến lược đối với Quảng Ngãi mà còn mở ra dư địa phát triển mới cho ngành công nghiệp năng lượng của cả nước.
Cùng với dòng vốn đầu tư ngày càng tăng, cộng đồng doanh nghiệp tại Dung Quất cũng không ngừng lớn mạnh. Từ 13 doanh nghiệp hoạt động vào năm 2005, đến tháng 5/2026 đã có 183 doanh nghiệp với 214 dự án đang sản xuất, kinh doanh trong Khu kinh tế Dung Quất. Hoạt động sản xuất công nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng cao; kim ngạch xuất khẩu tăng từ 22,3 triệu USD năm 2004 lên khoảng 2,525 tỷ USD năm 2025; sản lượng hàng hóa thông qua cảng tăng từ 7,48 triệu tấn năm 2010 lên 55,76 triệu tấn năm 2025. Giai đoạn 2005-2025, tổng thu ngân sách nhà nước từ các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Dung Quất đạt khoảng 302.219 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 81.800 lao động. Những con số này cho thấy Dung Quất không chỉ là trung tâm sản xuất công nghiệp mà còn là cực tăng trưởng, đóng góp quan trọng vào ngân sách và giải quyết việc làm của tỉnh Quảng Ngãi.
Những kết quả đạt được cũng tạo tiền đề để Quảng Ngãi tiếp tục mở rộng không gian phát triển công nghiệp. Nhiều khu công nghiệp hiện hữu đã đạt tỷ lệ lấp đầy cao, trong khi các dự án hạ tầng mới như VSIP II Quảng Ngãi và Khu công nghiệp Dung Quất đang được triển khai nhằm chuẩn bị quỹ đất sạch, sẵn sàng đón các dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch và kinh tế tuần hoàn. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
