Khu kinh tế Dung Quất: Từ cực tăng trưởng công nghiệp đến trung tâm kinh tế biển năng động

Khu kinh tế Dung Quất là trung tâm công nghiệp trọng điểm quốc gia. Ảnh: Internet

Từ vùng đất ven biển đến cực tăng trưởng công nghiệp

Sau 30 năm hình thành và phát triển, Khu kinh tế (KKT) Dung Quất đã tạo dựng được một nền tảng công nghiệp quy mô lớn với các lĩnh vực lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp chế biến chế tạo, năng lượng, dịch vụ cảng biển và logistics.

Từ một khu vực có xuất phát điểm thấp, KKT Dung Quất đã trở thành khu kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, trung tâm công nghiệp trọng điểm quốc gia, giữ vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu của tỉnh Quảng Ngãi. Trong đó, hạt nhân là Nhà máy Lọc hóa dầu Dung Quất, hoạt động từ năm 2009.

Chia sẻ tại Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Ban quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi diễn ra hôm nay (ngày 15/8), ông Lương Kim Sơn, Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi cho biết, Nhà máy đã đóng góp hơn 10 tỷ USD vào ngân sách nhà nước và đang mở rộng công suất với tổng vốn đầu tư lên hơn 4,5 tỷ USD.

Bên cạnh đó, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã và đang phát triển chuỗi các dự án hóa dầu, hóa chất, năng lượng, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia.

Cùng với lọc hóa dầu, 2 Khu liên hợp sản xuất gang thép của Tập đoàn Hòa Phát có tổng vốn đầu tư hơn 7,4 tỷ USD, công suất trên 11 triệu tấn thép/năm, là một trong những trung tâm sản xuất thép hiện đại và quy mô lớn Đông Nam Á hiện nay.

Bên cạnh đó, nhà máy công nghiệp HD Hyundai Eco Vina sản xuất các sản phẩm cơ khí siêu trường, siêu trọng, xuất khẩu tới 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ngoài ra, trên địa bàn có trên 60 dự án FDI thuộc lĩnh vực công nghiệp nhẹ, công nghiệp chế biến.

Theo ông Lương Kim Sơn, công tác thu hút đầu tư vào các KKT, KCN đạt nhiều kết quả nổi bật, với sự hiện diện của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước đầu tư các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, công nghiệp chế biến chế tạo, năng lượng, dịch vụ cảng biển và logistics, góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp quy mô lớn trên địa bàn.

Ông Lương Kim Sơn, Trưởng Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi.

Đến nay, các KKT, KCN Quảng Ngãi đã thu hút trên 440 dự án đầu tư, tổng vốn đăng ký khoảng 19,5 tỷ USD. Trong đó có 63 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 2,5 tỷ USD, đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Thái Lan, Mỹ và một số quốc gia châu Âu như Anh, Đức, Áo. Hiện có 350 dự án đang hoạt động.

Đóng góp của khu vực này cũng thể hiện rõ trong cơ cấu kinh tế của Quảng Ngãi. Các KKT, KCN chiếm tỷ trọng khoảng 70-80% trong tăng trưởng kinh tế, xuất khẩu, thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh. KKT Dung Quất từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng công nghiệp của Quảng Ngãi, trở thành một trong những KKT ven biển thành công của Việt Nam.

Sự phát triển của các KKT, KCN không chỉ tạo nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống nhân dân mà còn tạo sức lan tỏa tới thương mại, dịch vụ, đô thị, hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển doanh nghiệp.

Đặc biệt, theo đánh giá của ông Lương Kim Sơn, sự hình thành và phát triển của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất cùng định hướng xây dựng Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại KKT Dung Quất có ý nghĩa quan trọng đối với bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; góp phần chủ động nguồn cung các sản phẩm xăng dầu, hóa dầu, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao khả năng ứng phó với những biến động của thị trường năng lượng thế giới.

Nhìn lại hành trình này tại Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Ban quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, ông Lương Kim Sơn nhấn mạnh: “Cột mốc 30 năm không chỉ là điểm tự hào, mà là vạch xuất phát cho một hành trình mới với những thách thức và khát vọng lớn hơn”.

Theo đó, Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi xác định tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics; xây dựng KKT Dung Quất trở thành trung tâm công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics hiện đại của khu vực miền Trung, từng bước hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia; phát triển các KCN theo hướng xanh, bền vững, công nghệ cao.

Chuyển sang mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn

Nhìn lại chặng đường 30 năm, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá, quyết định thành lập Khu công nghiệp Dung Quất của Chính phủ cách đây 30 năm là bước đi mang tính đột phá, có tầm nhìn chiến lược dài hạn nhằm khơi dậy tiềm năng kinh tế biển mạnh mẽ của miền Trung.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá, quyết định thành lập Khu công nghiệp Dung Quất của Chính phủ cách đây 30 năm là bước đi mang tính đột phá, có tầm nhìn chiến lược dài hạn.

Từ một vùng đất ven biển cát trắng hoang sơ, gian khó, Dung Quất đã vươn lên trở thành một trong những KKT ven biển thành công của cả nước. Với hạt nhân là Nhà máy Lọc dầu Dung Quất và Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát cùng hệ thống cảng biển được đầu tư đồng bộ, KKT Dung Quất đã khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp nặng, lọc hóa dầu, năng lượng, logistics quy mô quốc gia, đóng vai trò động lực để đưa Quảng Ngãi sớm tự cân đối ngân sách và có điều tiết về Trung ương.

Theo số liệu được Phó Thủ tướng Thường trực nêu, Quảng Ngãi hiện có 440 dự án hoạt động với tổng vốn đăng ký 20 tỷ USD, vốn thực hiện 14 tỷ USD, giải quyết việc làm cho 80.000 lao động.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, đây là những minh chứng sống động, rõ nét cho năng lực cạnh tranh và sức hút mạnh mẽ của môi trường đầu tư Quảng Ngãi, nhất là vào các KKT, KCN.

Trong giai đoạn tới, mục tiêu được đặt ra là phát triển KKT Dung Quất thành một trong những trung tâm kinh tế biển năng động với nền kinh tế tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực quan trọng của quốc gia, lấy cảnh quan đô thị biển làm sức hấp dẫn, lấy nền tảng cơ sở hạ tầng phát triển để đẩy mạnh kinh tế biển hướng tới sự thịnh vượng.

Để thực hiện mục tiêu này, Phó Thủ tướng đề nghị tỉnh Quảng Ngãi, Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi cùng các bộ, ngành liên quan tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, phải chuyển sang mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn; tập trung thu hút các nhà đầu tư có công nghệ cao, thân thiện với môi trường, có giá trị gia tăng cao, tăng trưởng nhanh, giải quyết nhiều việc làm; hạn chế tiếp nhận những nhà đầu tư sử dụng công nghệ lạc hậu, không tạo ra giá trị gia tăng cho đất nước.

“Dung Quất, Quảng Ngãi cần đi đầu trong triển khai thực hiện Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị trong thời gian tới”, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.

Cùng với đó, Quảng Ngãi cần tập trung quyết liệt thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW; xây dựng hạ tầng số đồng bộ, ứng dụng mạnh mẽ trong quản lý để đưa ngành công nghiệp của Quảng Ngãi trở thành một ngành trọng điểm trong ứng dụng khoa học, công nghệ và thực hiện các chỉ đạo của Trung ương.

Phó Thủ tướng Khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục đồng hành cùng Quảng Ngãi, các bộ, ngành Trung ương phối hợp chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để tỉnh phát triển nhanh, bền vững, phát huy hiệu quả các tiềm năng, lợi thế, trong đó có Khu kinh tế Dung Quất và Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Bờ Y.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc (hàng đầu tiên, thứ 2 từ bên trái qua) cùng các đại biểu tham dự Lễ Kỷ niệm 30 năm KKT Dung Quất và các KCN tỉnh Quảng Ngãi.

Năm cam kết cho chặng đường phát triển mới

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm, hành trình 30 năm đã đưa KKT Dung Quất “từ vùng cát trắng hoang sơ thành trung tâm công nghiệp, lọc hóa dầu và năng lượng quy mô quốc gia”.

Bên cạnh những thuận lợi, Chủ tịch UBND tỉnh cho biết vẫn còn một số nút thắt cần tháo gỡ, đồng thời nhấn mạnh, địa phương đã xác định 5 nhóm nhiệm vụ tỉnh sẽ tập trung triển khai trong thời gian tới.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm phát biểu tại sự kiện.

Trước hết, tỉnh sẽ tập trung thu hút đầu tư, phát triển mạnh mẽ hệ sinh thái lọc hóa dầu, hóa chất, hydrogen, LNG, sản xuất thép chất lượng cao, thép đặc biệt và vật liệu mới, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và tự chủ nguyên liệu; khẩn trương xây dựng lộ trình nâng cấp các KCN hiện hữu thành KCN sinh thái.

Thứ hai, Quảng Ngãi sẽ triển khai quyết liệt chuyển đổi số, thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, tập trung ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo vào quản lý, cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến để đồng hành, kiến tạo môi trường đầu tư thông thoáng cho doanh nghiệp.

Thứ ba, phát huy lợi thế vận tải đa phương thức để xây dựng Dung Quất trở thành trung tâm logistics quốc gia và khu vực. Tỉnh sẽ chủ động phối hợp chặt chẽ với các bộ, địa phương liên quan để nghiên cứu, tối ưu hóa hướng kết nối hạ tầng giao thông tốc độ cao liên vùng, nhất là liên kết Đông - Tây.

Thứ tư, tỉnh xác định đẩy mạnh cải cách thể chế, cơ chế, chính sách và “đổi mới mạnh mẽ tư duy từ quản lý sang kiến tạo cho sự phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm”; theo đó, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm tiêu chí đánh giá chất lượng của nền hành chính.

Thứ năm là phát triển hài hòa, lấy con người làm trung tâm, phát triển công nghiệp đi đôi với tiến bộ, công bằng xã hội. Tỉnh cam kết tập trung xây dựng các thiết chế văn hóa, phát triển nhà ở xã hội cho công nhân, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, đặc biệt là những hộ gia đình đã nhường đất, di dời nơi ở vì sự phát triển của KKT và KCN.

Tại Lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc trao Huân chương Lao động hạng Nhì và hạng Ba cho 2 cá nhân có thành tích xuất sắc, đóng góp cho quá trình hình thành và phát triển của Ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi; trao bảng tượng trưng 2 tỷ đồng tặng Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi và tặng quà lưu niệm cho Ban Quản lý.

Tỉnh trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho các dự án đầu tư tại Khu kinh tế Dung Quất và các Khu công nghiệp Quảng Ngãi.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên và Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm trao giấy chứng nhận cho các nhà đầu tư.

Như vậy, từ những kết quả đạt được sau 30 năm, định hướng phát triển KKT Dung Quất trong giai đoạn tới đã được đặt ra trên nhiều phương diện: tiếp tục phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics; từng bước hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia; chuyển sang mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn; phát triển các KCN xanh, bền vững, công nghệ cao; đồng thời gắn phát triển công nghiệp với tiến bộ, công bằng xã hội và đời sống của người dân.