 |
| Đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn đại biểu Quốc hội Lào Cai) bày tỏ tán thành hợp nhất hai Luật quan trọng là Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Ảnh: VPQH |
Không chỉ sáp nhập cơ học mà là cải cách thể chế, tư duy quản trị
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) bày tỏ tán thành với chủ trương trình Quốc hội cho ý kiến về định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước trên cơ sở hợp nhất hai luật quan trọng là Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.
Theo đại biểu, đây là 2 Luật có ảnh hưởng rất lớn đến nguồn lực quốc gia. Vì vậy, việc hợp nhất không nên được nhìn nhận đơn thuần là một cuộc sáp nhập về mặt kỹ thuật, mà cần trở thành một cuộc cải cách về thể chế lập pháp và đổi mới tư duy quản trị tài chính công.
Cho rằng thực tiễn những năm qua đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cách thức quản lý ngân sách và đầu tư công, theo đại biểu, cần chuyển mạnh sang quản lý ngân sách và đầu tư dựa trên kết quả thực tế; lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo để phân bổ và đánh giá nguồn lực.
“Việc giao vốn thì không thể dựa vào các danh mục cơ học hay cơ chế xin - cho mà phải dựa trên báo cáo đánh giá tác động kinh tế - xã hội định lượng trước khi phê duyệt”, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị. Cùng với đó, cần ưu tiên bố trí vốn cho những dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội, giải quyết được nhiều điểm nghẽn về hạ tầng.
Đại biểu cũng đề xuất cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu gắn với cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm. Người đứng đầu cơ quan chủ quản, chủ đầu tư không chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của hồ sơ mà còn phải chịu trách nhiệm về hiệu quả thực tế của công trình sau khi đưa vào vận hành.
Theo hướng này, pháp luật cần thiết kế cơ chế an toàn đối với trường hợp người đứng đầu chứng minh được việc điều chỉnh quy trình là vì lợi ích của dự án, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng và mang lại hiệu quả cho Nhà nước. Từ đó xem xét miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với những vi phạm thủ tục hành chính thông thường.
Đại biểu đề nghị Dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc quản lý ngân sách theo kết quả thực hiện nhiệm vụ; việc lập, phân bổ, chấp hành và quyết toán ngân sách đối với các nhiệm vụ áp dụng cơ chế này phải căn cứ vào đầu ra, kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, gắn với định mức kinh tế - kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Đồng thời, cần có lộ trình mở rộng phạm vi áp dụng và quy định rõ việc đánh giá mức độ hoàn thành theo khung kết quả đã được giao trong xét duyệt quyết toán ngân sách. Đại biểu nhấn mạnh, chỉ khi mạnh dạn thay đổi nguyên tắc từ kiểm soát hành vi sang kiểm soát kết quả mới có thể tạo động lực mới, giải phóng năng lực sáng tạo của bộ máy và đưa dòng vốn đầu tư công thực sự trở thành động lực dẫn dắt các nguồn lực xã hội cho phát triển đất nước.
Hợp nhất để giảm trùng lặp, tăng phân cấp và khơi thông nguồn lực
Cùng quan tâm đến hiệu quả, đại biểu Lê Hữu Trí (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa) đề nghị quy định rõ hơn các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của các dự án, công trình được đầu tư từ ngân sách nhà nước hoặc có yếu tố ngân sách nhà nước. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền quyết định đầu tư trong trường hợp dự án chưa hội đủ điều kiện cần thiết, không đạt mục tiêu, không bảo đảm hiệu quả hoặc không xuất phát từ lợi ích chung.
Theo đại biểu, trách nhiệm cá nhân cần được làm rõ ở các khâu của quá trình triển khai dự án, từ lập dự án, thiết kế, giám sát, thi công đến giải ngân, nghiệm thu, thanh toán, nhất là khi công trình không đạt yêu cầu về chất lượng, có sai phạm hoặc làm tăng tổng mức đầu tư.
Đại biểu cũng đề xuất thiết lập hành lang pháp lý để kiểm soát “từ sớm, từ xa”, bắt đầu từ khâu xây dựng kế hoạch, quyết định chủ trương đầu tư đến lập dự án, đấu thầu, thi công, nghiệm thu và thanh toán. Việc này cần được hỗ trợ bằng chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, kết nối với các cơ quan thanh tra, kiểm toán, kiểm tra để kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình và đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc kịp thời trình Quốc hội định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất, qua đó tạo điều kiện để các đại biểu nghiên cứu, góp ý sâu hơn trong các bước tiếp theo.
Theo đại biểu, việc sớm hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước nhằm thể chế hóa Kết luận của Trung ương, đồng thời pháp điển hóa tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, góp phần làm cho hệ thống thể chế đồng bộ, thống nhất và dễ thực thi hơn.
 |
| Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) bày tỏ đồng tình và đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ trong việc kịp thời trình Quốc hội định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất. Ảnh: VPQH |
Một nội dung được đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh là yêu cầu khắc phục tình trạng trùng lặp, chồng chéo giữa các quy định pháp luật. Theo đại biểu, hiện một đồng vốn đầu tư công có thể chịu sự điều chỉnh của cả Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, kéo theo nhiều quy trình và việc lấy ý kiến của nhiều cơ quan, tổ chức, dẫn đến mất thêm thời gian.
Việc hợp nhất 2 luật, theo đại biểu, sẽ góp phần giảm sự trùng lặp này. Đại biểu cũng cho rằng cần xem xét hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công 5 năm, bởi kế hoạch đầu tư công là một nhánh của kế hoạch tài chính.
“Việc chúng ta hợp nhất 2 luật này rất thuận tiện, rất thuận lợi”, đại biểu Trần Hoàng Ngân nêu quan điểm.
Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá Luật Ngân sách nhà nước hiện hành vẫn còn nhiều nội dung có giá trị cần tiếp tục kế thừa; Luật Đầu tư công cũng thể hiện rõ yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phát huy sức sáng tạo của các ngành, các cấp và địa phương.
Đại biểu đồng tình với định hướng tiếp tục phân cấp, phân quyền trong dự thảo, trong đó ngân sách địa phương được giao cho Hội đồng nhân dân quyết định. Đồng thời, cần mạnh dạn giao Chính phủ quy định chi tiết những nội dung thường xuyên thay đổi, nhất là các tiêu chí liên quan đến quy mô vốn của dự án, thay vì quy định quá chi tiết trong luật.
Theo đại biểu, cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, giúp pháp luật linh hoạt hơn trước những thay đổi của thực tiễn.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định về sử dụng vốn, phạm vi sử dụng dự phòng quỹ dự trữ tài chính để ứng phó với tình trạng khẩn cấp; đồng thời luật hóa việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý ngân sách và đầu tư công.
