Chính phủ được điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách
![]() |
| Quốc hội đã thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Ảnh: VPQH |
Xác lập rõ thứ bậc hiệu lực pháp lý của hệ thống văn bản
Tại phiên họp sáng ngày 20/11, Quốc hội đã thông qua Luật Văn bản quy phạm pháp luật với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Theo quy định của Luật, văn bản quy phạm pháp luật được sắp xếp theo thứ bậc hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp, gồm 13 nhóm. Đứng đầu là Hiến pháp. Tiếp đến là bộ luật, luật (gọi chung là luật) và nghị quyết của Quốc hội.
Ở nhóm tiếp theo gồm lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Tiếp đó là nghị định, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Sau đó là quyết định của Thủ tướng Chính phủ; nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
Nhóm văn bản tiếp theo gồm thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ; thông tư của Tổng Kiểm toán nhà nước và thông tư liên tịch giữa các chức danh, cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Tiếp theo là Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã và quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Tiếp đó là Nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu trực thuộc cấp tỉnh; Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Chính phủ được ban hành nghị quyết xử lý tình huống khẩn cấp, cấp bách
Một nội dung đáng chú ý khác của Luật là quy định các trường hợp Chính phủ được ban hành nghị quyết để giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Cụ thể, Chính phủ được ban hành nghị quyết để giải quyết các vấn đề cấp bách, quan trọng phát sinh từ thực tiễn, áp dụng trong một thời gian nhất định và phạm vi được xác định cụ thể thuộc thẩm quyền của Chính phủ; thực hiện phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn.
Chính phủ cũng được ban hành nghị quyết để tạm ngưng, điều chỉnh hiệu lực hoặc kéo dài thời hạn áp dụng toàn bộ hoặc một phần nghị định của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
Ngoài ra, nghị quyết của Chính phủ có thể được sử dụng để thực hiện thí điểm một số chính sách chưa có pháp luật điều chỉnh thuộc thẩm quyền của Chính phủ hoặc có nội dung khác với nghị định, nghị quyết của Chính phủ.
Đặc biệt, Luật quy định cơ chế cho phép Chính phủ ban hành nghị quyết điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách mà Quốc hội không thể họp để giải quyết ngay một số vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Trước khi ban hành nghị quyết này, Chính phủ phải được sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Đây là cơ chế được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý qua quá trình tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội nhằm bảo đảm khả năng xử lý kịp thời các tình huống cấp bách, đồng thời thiết lập các điều kiện kiểm soát chặt chẽ.
Trước đó, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ cho biết, Chính phủ đã tiếp thu nhiều ý kiến đại biểu Quốc hội, trong đó có nội dung về cơ chế điều chỉnh quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp khẩn cấp.
Theo phương án được chỉnh lý, cơ chế này chỉ áp dụng trong những trường hợp thực sự khẩn cấp, cấp bách, Quốc hội không thể họp và cần phải ban hành ngay vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích chung của cộng đồng, với những nội dung đã được cấp có thẩm quyền đồng ý. Riêng đối với nghị quyết của Chính phủ, phải có sự đồng ý của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Luật cũng đặt ra các yêu cầu kiểm soát về trình tự, thủ tục, phạm vi điều chỉnh và thời hạn hiệu lực của văn bản. Theo đó, trình tự, thủ tục ban hành được thực hiện linh hoạt, phù hợp với từng trường hợp cụ thể nhưng phải bảo đảm đầy đủ các bước, nhất là thủ tục thẩm định, thẩm tra, đồng thời rút ngắn tối đa thời gian để đáp ứng yêu cầu cấp bách.
Phạm vi các điều khoản của luật, nghị quyết được phép điều chỉnh và đối tượng áp dụng phải được xác định rõ. Đáng chú ý, thời gian có hiệu lực của văn bản điều chỉnh không quá 1 năm và phải trình Quốc hội xem xét, quyết định việc sửa đổi, bổ sung các quy định có liên quan tại kỳ họp gần nhất. Trường hợp Quốc hội không thông qua, văn bản điều chỉnh đương nhiên hết hiệu lực.
Về lộ trình tinh gọn các hình thức văn bản quy phạm pháp luật, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội theo hướng tiếp tục duy trì 5 hình thức văn bản từng được dự kiến bãi bỏ, gồm: Nghị quyết của Quốc hội, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quyết định của Chủ tịch nước, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Việc duy trì các hình thức văn bản này nhằm bảo đảm các cơ quan có công cụ pháp lý phù hợp để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong giai đoạn hiện nay. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án tinh gọn gắn với quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp, bảo đảm lộ trình phù hợp với yêu cầu thực tiễn theo Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam.
Bên cạnh đó, văn bản Luật cũng được chỉnh lý theo hướng đổi mới quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, các bộ, cơ quan ngang bộ có trách nhiệm tham gia ý kiến bằng văn bản đối với hồ sơ chính sách trong thời hạn 15 ngày theo nội dung được phân công và chịu trách nhiệm về chất lượng ý kiến của mình, thay cho việc Bộ Tư pháp tổ chức hội đồng thẩm định hoặc cuộc họp thẩm định ở giai đoạn này.
Tuy nhiên, ở giai đoạn soạn thảo, quy trình thẩm định dự án luật do Bộ Tư pháp chủ trì trước khi Chính phủ quyết định trình Quốc hội vẫn được duy trì, tập trung đánh giá các chính sách sau khi đã được thể hiện thành quy định cụ thể.
Theo Chính phủ, phương án này vừa bảo đảm chất lượng hồ sơ chính sách, phát huy trách nhiệm chuyên môn của các cơ quan, vừa góp phần đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xây dựng dự án luật và tránh trùng lặp trong hoạt động thẩm định. Nội dung này đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành tại Kết luận số 386.
Tin tức khác
Xây dựng Nền tảng số quốc gia về lưu trữ, hướng tới quản lý dữ liệu tập trung, thống nhất
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam và tỉnh Vân Nam
Tổng rà soát hệ thống pháp luật: Không để điểm nghẽn cản trở phát triển
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Thúc đẩy đối thoại, hợp tác kinh tế APEC vì thịnh vượng chung
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ chuyển giao vai trò Chủ nhà APEC 2027
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
PODCAST: Chính sách giảm và gia hạn thuế 366,6 nghìn tỷ đồng tạo bệ phóng giúp doanh nghiệp tái đầu tư
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
Chính phủ được điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách
Chiều nay, Quốc hội xem xét chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp
Xây dựng Nền tảng số quốc gia về lưu trữ, hướng tới quản lý dữ liệu tập trung, thống nhất
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam và tỉnh Vân Nam
Tổng rà soát hệ thống pháp luật: Không để điểm nghẽn cản trở phát triển
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Thúc đẩy đối thoại, hợp tác kinh tế APEC vì thịnh vượng chung
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ chuyển giao vai trò Chủ nhà APEC 2027
Chuyển giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng
Chủ tịch Vietnam Airlines: Kết nối Việt - Trung mở rộng giao thương APEC
Đưa AI thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam
Giá xăng dầu trong nước tiếp tục giảm sâu từ 15h ngày 19/11
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Thúc đẩy hợp tác thực chất với Singapore và Hàn Quốc bên lề APEC 2026
Kinh tế thế giới phân mảnh, giá trị của APEC càng rõ hơn








