Bài cuối: Trách nhiệm "mở đường" và vai trò "điểm tựa quốc gia"
![]() |
| Doanh nghiệp nhà nước, những “đầu tàu” đã khẳng định vị thế về quy mô, cần chuyển hóa quy mô thành hiệu quả làm tròn trách nhiệm làm “bệ đỡ”, “mở đường”, “tiếp sức” cho toàn nền kinh tế. |
“Điểm tựa quốc gia” và những “đầu tàu” của nền kinh tế
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nhấn mạnh, kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh “những cao điểm chiến lược chỉ huy” của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo, trở thành “điểm tựa quốc gia” trong kỷ nguyên mới.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, kinh tế nhà nước phải thực sự được cụ thể hóa thành 5 “điểm tựa” lớn: điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế; điểm tựa về điều tiết, ổn định và sức chống chịu; điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân; điểm tựa về dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi; điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế.
Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Kinh tế nhà nước mạnh không phải để lấn át, mà trở thành 'bệ đỡ', 'mở đường' và 'tiếp sức' để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa, từ đó hình thành những cụm liên kết ngành với những 'đầu tàu' đủ sức cạnh tranh khu vực và toàn cầu”. Với doanh nghiệp nhà nước, lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, đó vừa là định hướng, vừa là thước đo trách nhiệm trong giai đoạn phát triển mới.
Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026, được công bố ngày 17/11/2026 cho thấy doanh nghiệp nhà nước đã có nền tảng vững chắc. Trong nhóm 10 doanh nghiệp dẫn đầu, có tới 7 doanh nghiệp nhà nước: Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) giữ vị trí thứ 2; Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vươn lên vị trí thứ 3; tiếp đến là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) và ba ngân hàng BIDV, Agribank, VietinBank.
![]() |
| Bảng xếp hạng VNR500 năm 2026 với Top 10 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. |
Không chỉ lớn về quy mô, sức khỏe tài chính của khối doanh nghiệp nhà nước trong bảng xếp hạng cũng cải thiện rõ nét. Theo Vietnam Report, tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân của khối doanh nghiệp nhà nước tăng từ 14,2% lên 21,7%, cao hơn mức 17,5% của khu vực tư nhân. Ngành Điện, nơi EVN giữ vai trò chủ lực, đạt doanh thu gần 1,91 triệu tỷ đồng, tăng 86,6%, vươn lên vị trí thứ hai về quy mô doanh thu trong các ngành của nền kinh tế. Những con số này phản ánh nỗ lực của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong một năm vừa bảo đảm cung ứng điện, xăng dầu, than, khí và dịch vụ thiết yếu, vừa được giao chỉ tiêu tăng trưởng gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.
Qua 20 năm của bảng xếp hạng (2007-2026), các tập đoàn, tổng công ty nhà nước như Petrovietnam, Petrolimex, EVN, Viettel và các ngân hàng thương mại nhà nước nhiều năm liên tục giữ vị trí ở nhóm dẫn đầu. Đó là minh chứng cho vai trò trụ cột bền bỉ của khu vực này trong nền kinh tế.
Song, các “đầu tàu” đang đứng trước yêu cầu cao hơn. Nghị quyết của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, được thông qua ngày 7/11/2026 trên cơ sở báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý do Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày, xác định mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội bằng 36-38% GDP, tốc độ tăng năng suất lao động đạt 8,6%. Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, kế hoạch năm 2027 yêu cầu cơ cấu lại thực chất doanh nghiệp nhà nước.
Ở tầm dài hạn, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 50 doanh nghiệp nhà nước thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, từ 1 đến 3 doanh nghiệp thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Nhiều tập đoàn đã cụ thể hóa thành đích đến của mình: Petrovietnam đặt mục tiêu có tên trong danh sách Fortune Global 500 vào năm 2030; EVN hướng tới sớm vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới trước năm 2030. Viettel xác định 5 năm tới bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Từ vị trí dẫn đầu trong nước đến vị thế trên bản đồ khu vực và thế giới, từ “đầu tàu” về quy mô đến “điểm tựa” thực chất của nền kinh tế, vẫn là một chặng đường dài. Quy mô là điều kiện cần; điều kiện đủ là hiệu quả, công nghệ và sức lan tỏa.
Hiệu quả, công nghệ và sức lan tỏa
Phát biểu trước 2.000 lãnh đạo các tập đoàn lớn của thế giới tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026 chiều 18/11/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: “Việt Nam xác định lợi thế cạnh tranh ngày càng được bồi đắp bằng năng suất, tri thức, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và quản trị hiện đại”. Với doanh nghiệp nhà nước, điều đó đồng nghĩa với việc lấy năng suất, hiệu quả sử dụng vốn và lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi làm thước đo, thay vì chỉ nhìn vào quy mô doanh thu.
![]() |
| Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026. Ảnh: TTXVN |
Ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam cho rằng, ngoài các chỉ tiêu tài chính ngắn hạn, cần đo lường đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiêu chuẩn ESG và năng suất các nhân tố tổng hợp. Suy cho cùng, vào nhóm doanh nghiệp lớn nhất khu vực, thế giới chỉ thực sự có ý nghĩa khi đó là quy mô của năng lực cạnh tranh.
Từ góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) cho biết danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh cần được xây dựng theo nguyên tắc xác định ngành, lĩnh vực trọng yếu trước, rồi mới lựa chọn doanh nghiệp phù hợp; doanh nghiệp chưa lớn nhưng hoạt động trong lĩnh vực chiến lược vẫn có thể được định hướng phát triển thành doanh nghiệp mạnh.
Về quản trị, Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% tập đoàn, tổng công ty nhà nước áp dụng các nguyên tắc quản trị theo OECD. Theo ông Lê Duy Bình, điểm chung của các mô hình thành công trên thế giới là tách bạch vai trò chủ sở hữu với điều hành doanh nghiệp.
Ở mô hình Temasek (Singapore), hội đồng quản trị hoạt động độc lập, chuyên nghiệp, phần lớn thành viên là chuyên gia kinh tế, doanh nhân giàu kinh nghiệm quốc tế; Nhà nước đóng vai trò “cổ đông thông thái”, quản lý bằng mục tiêu và kết quả thay vì can thiệp vào từng quyết định kinh doanh. Các nước Bắc Âu theo đuổi chính sách sở hữu nhất quán, sẵn sàng thoái vốn khi không còn lý do nắm giữ và tiên phong về ESG. Ông Lê Duy Bình đề xuất quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới để giám sát từ xa, đồng thời đưa tiêu chí ESG thành yêu cầu khi đánh giá ban điều hành.
Với công nghệ, tại cuộc gặp mặt doanh nghiệp tiêu biểu chiều 12/10/2026, nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Đất nước cần thêm doanh nghiệp làm chủ công nghệ, thương hiệu được tin cậy, mạng lưới sản xuất có sức cạnh tranh quốc tế”. Đây cũng là xu hướng chung của cộng đồng doanh nghiệp lớn: khảo sát VNR500 năm 2026 cho thấy 65,5% doanh nghiệp xác định chuyển đổi số là định hướng chiến lược để tối ưu nguồn lực, 58,2% đầu tư cho kinh tế xanh.
TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, cạnh tranh hiện nay là cạnh tranh giữa các chuỗi giá trị, vì vậy, Việt Nam cần những doanh nghiệp dẫn dắt, đủ sức xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh. Dẫn trường hợp Viettel, TS. Nguyễn Đình Cung đánh giá, doanh nghiệp đã gắn sứ mệnh của mình với sứ mệnh quốc gia, xây dựng văn hóa doanh nghiệp riêng và từng bước dẫn dắt nhiều doanh nghiệp cùng phát triển.
Theo TS. Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu chính sách, Trường Đại học VinUni, thành công của Viettel đến từ hai yếu tố nổi bật là đội ngũ lãnh đạo có bản lĩnh, dám làm và kỷ luật quân đội.
Ông Nguyễn Tú Anh cũng nhấn mạnh: “Không thể để doanh nghiệp nhà nước đi một đường ray, tư nhân đi một đường ray khiến sức mạnh bị chia đôi”. Tín hiệu tích cực là khảo sát VNR500 năm 2026 cho thấy 56,6% doanh nghiệp lớn đã chủ động hỗ trợ đối tác trong nước về kiến thức thị trường và tiêu chuẩn xuất khẩu, 47,2% chuyển giao quy trình quản trị, 43,4% hỗ trợ nghiên cứu và phát triển. Vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp nhà nước, xét cho cùng, được đo bằng số doanh nghiệp Việt Nam lớn lên cùng các dự án, đơn hàng của mình.
![]() |
| Phát biểu trước hơn 2.000 lãnh đạo tập đoàn lớn trên thế giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, năm 2026, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã vượt 462 tỷ USD, tăng hơn 45% so với năm 2020. Ảnh: TTXVN |
Trên trường quốc tế, cũng tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Việt Nam đã hình thành và phát triển đội ngũ doanh nghiệp trong nước ngày càng lớn mạnh, với những tên tuổi như Viettel, FPT, VinFast, Vinamilk, THACO từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, phát triển các sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu Việt Nam, mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường quốc tế. Năm 2026, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã vượt 462 tỷ USD, tăng hơn 45% so với năm 2020”.
Một số tập đoàn nhà nước đã có bước đi cụ thể, trong đó, Petrovietnam ban hành Nghị quyết chuyên đề về phát triển thị trường và kinh doanh quốc tế giai đoạn 2026-2030, hướng tới các thị trường Trung Đông, Trung Á, Đông Nam Á, Bắc Mỹ, EU.
Để các tập đoàn nhà nước vươn xa hơn, Viettel đã kiến nghị cơ chế cho phép doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, trích lập quỹ xúc tiến đầu tư từ lợi nhuận trước thuế để mở rộng thị trường quốc tế. Tin vui là ngày 17/11/2026, Viettel đã ký hợp đồng nhượng quyền viễn thông với Viện Viễn thông Cộng hòa Dominica (Indotel), đánh dấu việc chính thức gia nhập thị trường tại quốc gia vùng Caribe. Với việc được cấp phép tại đây, Viettel hiện có hoạt động đầu tư viễn thông tại 11 thị trường quốc tế và giữ vị trí dẫn đầu về thị phần tại 7 quốc gia.
Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp hành động
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh tại cuộc gặp nhân ngày Doanh nhân Việt Nam: “Sự trưởng thành trong 5 năm, 10 năm tới phải thể hiện bằng năng suất, chất lượng việc làm và vị thế thị trường”; đồng thời đề nghị: “Xây dựng 'Chiến lược thương hiệu quốc gia' với tầm nhìn dài hạn, bằng chính năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp” và yêu cầu doanh nghiệp “cần làm chủ khâu quan trọng, đa dạng hóa thị trường, nguồn cung, chủ động ứng phó biến động”. Với các tập đoàn nhà nước, những “cánh chim đầu đàn”, đây vừa là yêu cầu, vừa là cơ hội để khẳng định vị thế.
Thông điệp ấy tiếp tục được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi tới cộng đồng doanh nghiệp khu vực tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026, khi Việt Nam chuẩn bị lần thứ ba đảm nhận vai trò Chủ nhà APEC vào năm 2027: “Doanh nghiệp không đơn thuần là chủ thể thụ hưởng quá trình hội nhập, mà chính là hạt nhân kiến tạo nên tương lai thịnh vượng của toàn khu vực”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Tôi mong các doanh nghiệp tiếp tục đi đầu trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất; chủ động mở rộng đầu tư, kết nối thị trường, xây dựng những chuỗi giá trị tự cường và bền vững; đồng thời chia sẻ tri thức, công nghệ và cơ hội phát triển, nhất là với các doanh nghiệp nhỏ và vừa”.
![]() |
| Viettel Dominicana S.A.S. đã chính thức ký kết hợp đồng nhượng quyền viễn thông với INDOTEL, đánh dấu sự hiện diện chính thức trong tiến trình kinh doanh tại thị trường Caribe đầy tiềm năng. Ảnh: Viettel Global |
Những chỉ đạo cho thấy các yêu cầu đặt ra cho doanh nghiệp nhà nước gắn kết chặt chẽ với nhau: quản trị hiện đại là điều kiện để sử dụng vốn hiệu quả; làm chủ công nghệ là nền tảng để dẫn dắt chuỗi cung ứng; và chỉ khi đủ mạnh ở thị trường trong nước, doanh nghiệp mới có thể tự tin vươn ra thế giới.
Để doanh nghiệp nhà nước hiện thực hóa những định hướng trên, vai trò kiến tạo của Nhà nước, trong đó có vai trò tham mưu của Bộ Tài chính với tư cách cơ quan đại diện chủ sở hữu, tiếp tục được phát huy. Năm 2026, hành lang pháp lý cho quản lý, đầu tư vốn và cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp đã cơ bản hoàn thiện; Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030 đã được phê duyệt; cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đang lần lượt được xây dựng cho từng tập đoàn chủ lực.
Bộ Tài chính cũng đã xây dựng dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển kinh tế nhà nước, trong đó đề xuất cho phép doanh nghiệp nhà nước được trích tối đa 10% trên phần lợi nhuận vượt kế hoạch để hình thành quỹ thưởng, nhằm cụ thể hóa yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW về xây dựng cơ chế thưởng theo tỷ lệ đối với phần lợi nhuận vượt kế hoạch.
Từ vai trò giữ các cân đối lớn của nền kinh tế đến trách nhiệm dẫn dắt trong những lĩnh vực nền tảng, doanh nghiệp nhà nước đang đứng trước yêu cầu chuyển mình mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Trong giai đoạn tăng trưởng mới, bài toán không chỉ là giữ vai trò chủ đạo, mà là chứng minh vai trò ấy bằng hiệu quả, năng suất và sức lan tỏa.
Khi quản trị tốt hơn, đầu tư hiệu quả hơn và cạnh tranh mạnh mẽ hơn, những “đầu tàu” sẽ làm tròn trách nhiệm “mở đường”, trở thành lực đẩy chiến lược để Việt Nam tiến nhanh hơn trên hành trình tăng trưởng cao, bền vững và tự chủ như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: “Thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của Việt Nam”.
Tin tức khác
Công ty Cổ phần Tập đoàn Dầu khí An Pha (ASP) đính chính thông tin báo cáo tài chính (Kỳ 2)
Mở rộng không gian giao thương, gia tăng cơ hội hợp tác quốc tế
AgriS đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất, cùng VINASME hỗ trợ doanh nghiệp phía Nam
AgriS: Kiến tạo thị trường, định hình tương lai nông nghiệp tích hợp
Tài chính doanh nghiệp 24/7: Vingroup khởi công khu nhà ở xã hội, EVF dự kiến huy động gần 1.150 tỷ đồng
Vingroup giữ vị trí thứ 6 trong khảo sát nơi làm việc tốt nhất Việt Nam
Phú Quốc đã chuẩn bị đến đâu cho sự kiện đặc biệt này?
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
PODCAST: Chính sách giảm và gia hạn thuế 366,6 nghìn tỷ đồng tạo bệ phóng giúp doanh nghiệp tái đầu tư
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
Chiều nay, Quốc hội xem xét chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp
Xây dựng Nền tảng số quốc gia về lưu trữ, hướng tới quản lý dữ liệu tập trung, thống nhất
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam và tỉnh Vân Nam
Tổng rà soát hệ thống pháp luật: Không để điểm nghẽn cản trở phát triển
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Thúc đẩy đối thoại, hợp tác kinh tế APEC vì thịnh vượng chung
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ chuyển giao vai trò Chủ nhà APEC 2027
Thúc đẩy hợp tác thực chất với Singapore và Hàn Quốc bên lề APEC 2026
Chuyển giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng
Chủ tịch Vietnam Airlines: Kết nối Việt - Trung mở rộng giao thương APEC
Đưa AI thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam
Giá xăng dầu trong nước tiếp tục giảm sâu từ 15h ngày 19/11
Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Cấp cao APEC 2026
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027
Thúc đẩy hợp tác thực chất với Singapore và Hàn Quốc bên lề APEC 2026
Kinh tế thế giới phân mảnh, giá trị của APEC càng rõ hơn














