 |
| Đến năm 2030, 100% thành phố tổ chức xây dựng và thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh, từng bước lồng ghép chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. |
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2116/QĐ-TTg ngày 5/11/2026 phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Quyết định đặt mục tiêu tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và phát triển đô thị, lấy dữ liệu làm nền tảng, ứng dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng dịch vụ và khả năng giải quyết các vấn đề đô thị.
Theo Quyết định, mục tiêu đến năm 2030 là tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và phát triển đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu, chuyển từ quản lý, xử lý sự vụ và ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị theo mục tiêu, có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đo lường bằng kết quả, tác động.
Hiệu quả quản trị đô thị sẽ được đánh giá thông qua năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn, chất lượng dịch vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Cùng với đó, từng bước hình thành nền tảng thể chế, kiến trúc, dữ liệu, hệ sinh thái ứng dụng, dịch vụ và năng lực quản trị đô thị thông minh thống nhất, liên thông từ trung ương đến địa phương.
Việc phát triển đô thị thông minh được tích hợp xuyên suốt trong quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành đô thị; đồng thời hình thành nhóm đô thị dẫn dắt và các mô hình có khả năng đánh giá, nhân rộng.
Đặc biệt, phát triển đô thị thông minh phải gắn với mục tiêu phát triển xanh, phát thải các-bon thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu, qua đó nâng cao chất lượng sống, khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của hệ thống đô thị Việt Nam.
Về các chỉ tiêu cụ thể, đến năm 2030, 100% thành phố tổ chức xây dựng và thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh, từng bước lồng ghép chuyển đổi số với chuyển đổi xanh. Các tỉnh tổ chức xây dựng, thực hiện đề án theo nhu cầu.
Tầm nhìn đến năm 2035, Việt Nam cơ bản hình thành phương thức quản trị và phát triển đô thị dựa trên dữ liệu tại các đô thị lớn, đô thị trung tâm.
Để thực hiện các mục tiêu này, việc phát triển đô thị thông minh được xác định theo cấp độ trưởng thành, vai trò, đặc thù không gian và chức năng của từng đô thị.
Theo đó, các thành phố và đô thị trung tâm vùng giữ vai trò dẫn dắt; các đô thị còn lại lựa chọn nội dung ưu tiên phù hợp với nhu cầu, mức độ sẵn sàng và nguồn lực.
Các giải pháp được thiết kế phù hợp với từng loại hình như đô thị công nghiệp, logistics - cảng biển, du lịch, đô thị ven biển thích ứng biến đổi khí hậu, vùng sông nước, khu vực đô thị hiện hữu và khu vực phát triển mới.
Đối với các khu đô thị mới, giải pháp thông minh cần được tích hợp ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế. Trong khi đó, các khu vực đô thị hiện hữu ưu tiên ứng dụng công nghệ để giải quyết những điểm nghẽn và vấn đề cấp thiết.
Quyết định cũng định hướng ứng dụng các công nghệ như GIS, BIM/CIM, mô hình 3D, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và bản sao số trên cơ sở bài toán thực tiễn, mức độ sẵn sàng của dữ liệu và hiệu quả dự kiến.
Đáng chú ý, việc phát triển đô thị thông minh không đồng nhất với một công nghệ hoặc hệ thống cụ thể, mà phải được tổ chức triển khai theo kết quả. Mỗi chương trình, dự án cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chỉ số kết quả, chi phí vòng đời, cơ chế vận hành và trách nhiệm cập nhật dữ liệu.
Để hiện thực hóa các mục tiêu, Quyết định số 2116/QĐ-TTg xác định 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, gồm: Hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị; hoàn thiện dữ liệu đô thị và nền tảng số dùng chung; quản lý quy hoạch đô thị thông minh; phát triển hạ tầng số, hạ tầng kỹ thuật thông minh và thử nghiệm có kiểm soát; phát triển khu đô thị thông minh, dịch vụ và tiện ích đô thị thông minh; đổi mới điều hành đô thị thông minh; giải quyết bài toán lớn, đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực; giám sát, đánh giá và nhân rộng; phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế.
Trong đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng, chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật và kết nối dữ liệu đô thị theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.
Các cơ quan, địa phương phải xác định rõ dữ liệu chủ, tiêu chuẩn kết nối, chất lượng, tần suất cập nhật và trách nhiệm quản trị. Việc hình thành cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung được thực hiện theo nhu cầu quản trị, ưu tiên các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và hạ tầng đô thị.
Đối với dữ liệu chuyên ngành, việc kết nối và khai thác phải thông qua cơ quan quản lý dữ liệu nguồn theo thẩm quyền, tránh hình thành các kho dữ liệu trùng lặp, phân tán.
Cùng với đó, tổ chức các kho dữ liệu và công cụ phân tích phục vụ dự báo, hỗ trợ ra quyết định; kết nối và chia sẻ dữ liệu theo Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia và các quy định pháp luật, không xây dựng những cơ chế kết nối riêng biệt làm phát sinh tình trạng cát cứ dữ liệu.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là giải quyết các bài toán lớn của đô thị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực xã hội.
Theo đó, mỗi địa phương lựa chọn những bài toán ưu tiên, xác định cụ thể số liệu nền, mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chỉ số kết quả, chi phí vòng đời và cơ chế vận hành.
Quyết định khuyến khích phát triển, làm chủ các nền tảng dữ liệu, AI, IoT, bản sao số, công nghệ an ninh mạng và các sản phẩm công nghệ chiến lược phù hợp; đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ lưỡng dụng.
Về huy động nguồn lực, định hướng nhấn mạnh phát huy mô hình hợp tác ba “Nhà”, đối tác công tư (PPP), thuê dịch vụ, vốn xanh và cơ chế đặt hàng, mua sắm theo kết quả.
Đồng thời, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng các giải pháp đô thị thông minh.
Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phục vụ quản trị và phát triển đô thị, gắn ứng dụng công nghệ với hiệu quả đầu tư, vận hành và nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp.
| Quyết định xác định lộ trình triển khai Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia theo ba giai đoạn: Giai đoạn 2026 - 2027, tập trung hoàn thiện hệ thống hướng dẫn, kiến trúc tham chiếu, bộ chỉ số và số liệu nền; đưa Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia vào vận hành. Giai đoạn 2028 - 2029, đẩy mạnh chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu theo lộ trình; triển khai và đánh giá các mô hình thí điểm; nâng cấp những nền tảng điều hành đáp ứng điều kiện; tổ chức sơ kết và nhân rộng các mô hình đã được kiểm chứng về hiệu quả. Năm 2030, tổ chức đánh giá cấp độ trưởng thành đô thị thông minh, kiểm đếm kết quả thực hiện các chỉ tiêu, tổng kết toàn bộ Định hướng, công bố những mô hình điển hình và đề xuất nhiệm vụ cho giai đoạn tiếp theo, hướng tới tầm nhìn năm 2035. |
