Đấu giá quyền sử dụng khu vực biển: Công khai, cạnh tranh thực chất, rõ nghĩa vụ tài chính

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Cắt giảm thủ tục nhưng không buông lỏng quản lý môi trường

Chiều ngày 6/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là yêu cầu chuyển đổi mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng không được buông lỏng quản lý môi trường; làm rõ các yếu tố nhạy cảm về môi trường, bảo đảm phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và năng lực thực thi.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ xác định cải cách thủ tục hành chính phải gắn với đổi mới thực chất phương thức quản lý, không chỉ đơn thuần là cắt giảm thủ tục hay chuyển trách nhiệm từ cơ quan nhà nước sang doanh nghiệp.

Theo đó, dự thảo luật được chỉnh lý theo hướng quy định cụ thể các tiêu chí phân loại dự án theo mức độ rủi ro về môi trường để áp dụng thủ tục phù hợp. Việc cắt giảm thủ tục bảo đảm không giảm yêu cầu kiểm soát đối với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao.

Dự thảo cũng tiếp tục quy định các yếu tố nhạy cảm về môi trường liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân; bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường dựa trên thông tin, dữ liệu môi trường và công nghệ số, kết hợp kiểm tra thực tế để kịp thời phát hiện, cảnh báo nguy cơ ô nhiễm và xử lý vi phạm.

Một nội dung khác được Phó Thủ tướng đề cập là quản lý chất thải theo hướng kinh tế tuần hoàn, ưu tiên giảm phát sinh, tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng và phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.

Dự thảo Luật đã hoàn thiện các quy định nhằm chuyển từ tư duy quản lý chất thải sang coi chất thải là tài nguyên. Chính phủ sẽ ban hành nghị định quy định rõ lộ trình phân loại chất thải theo từng khu vực, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng địa phương trong tổ chức hạ tầng thu gom, vận chuyển, xử lý riêng đối với từng loại chất thải sau phân loại.

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung quy định kiểm soát rác thải từ lưu vực sông, từ đất liền ra biển; làm rõ các quy định về chất thải, phế liệu và vật liệu tái chế, tạo điều kiện đưa những loại chất thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trở lại làm nguyên liệu sản xuất.

Về phân định thẩm quyền quản lý, giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án có phạm vi tác động liên tỉnh, liên vùng, dự thảo Luật được rà soát theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường.

Đồng thời, xác định rõ vai trò điều phối, quản lý của các cơ quan thông qua quy hoạch, kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước, không khí, bảo đảm hài hòa lợi ích phát triển kinh tế giữa các địa phương và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải lớn có tính chất liên vùng.

Về ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng thống nhất phương pháp, quy trình, tần suất kiểm kê khí nhà kính, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định làm rõ quyền hưởng lợi và cơ chế chia sẻ lợi ích giữa các chủ thể, cộng đồng trực tiếp tham gia bảo vệ, phát triển rừng, bảo tồn hệ sinh thái và giảm phát thải. Đối với trao đổi quốc tế kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, các nguyên tắc, đối tượng, điều kiện trao đổi, tỷ lệ chuyển giao và lượng tín chỉ tối thiểu phải giữ lại để thực hiện mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định được quy định cụ thể hơn.

Quản lý biển thống nhất, bảo đảm hài hòa lợi ích

Đối với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ đã tiếp thu nhiều ý kiến đại biểu về yêu cầu thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về quản lý tổng hợp, quy hoạch và điều phối sử dụng không gian biển, dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng rõ đầu mối, rõ trách nhiệm và thẩm quyền quyết định, lấy quy hoạch không gian biển quốc gia làm công cụ quản lý và điều phối phát triển.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, yêu cầu phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực, năng lực thực hiện và kiểm tra, giám sát, không để cơ chế phối hợp liên ngành làm phân tán trách nhiệm.

Đối với việc giao, cho thuê, đăng ký và đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, các quy định được thiết kế phù hợp với đặc điểm từng vùng biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Quyền sử dụng được xác định theo phạm vi, thời hạn, mục đích, điều kiện cụ thể, có tính đến độ sâu và độ cao.

Việc sử dụng chung, đa mục đích phải bảo đảm an toàn, bảo vệ môi trường và quyền của các chủ thể. Hoạt động đấu giá phải công khai, cạnh tranh thực chất, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm, làm rõ nghĩa vụ tài chính, nhất là đối với các dự án sử dụng cả đất và biển, tránh trùng lặp thủ tục.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Một nội dung đáng chú ý khác là bảo đảm quyền tài sản, giao dịch, chế độ tài chính, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và quyền lợi của người dân khi sử dụng khu vực biển. Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định về quyền chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn, thế chấp phù hợp với hình thức sử dụng và điều kiện của từng đối tượng.

Đối với việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, dự thảo Luật làm rõ căn cứ thu hồi, quyền của người sử dụng biển, nghĩa vụ thực hiện tài sản và chi phí hợp pháp. Phó Thủ tướng cũng lưu ý tính đặc thù của việc sử dụng khu vực biển khi cho biết: “Riêng sử dụng biển thì chúng ta không có sổ”, do đó việc định giá, đền bù có tính đặc thù, được xác định trên cơ sở làm rõ nghĩa vụ, tài sản và chi phí hợp pháp.

Dự thảo Luật đồng thời phân biệt bồi thường khi thu hồi với hỗ trợ sinh kế và trách nhiệm của Nhà nước. Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề phải gắn với điều kiện sản xuất, việc làm và thu nhập, nhất là đối với cộng đồng dễ bị tổn thương.

Đặc biệt, dự thảo Luật quy định bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân, trong đó có việc bố trí lối đi và sử dụng không gian công cộng của biển.

Về phát triển kinh tế biển, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, dự thảo Luật xác định chính sách ưu đãi, hỗ trợ có trọng tâm, rõ đối tượng, điều kiện, thời hạn, kết quả và cơ chế giám sát, phù hợp với nguồn lực, tránh trùng lặp.

Việc thử nghiệm các mô hình, công nghệ mới phải xác định rõ phạm vi, thời gian, tiêu chí đánh giá, điều kiện dừng và trách nhiệm ứng phó, khắc phục, bồi thường. Hệ thống dữ liệu biển cần thống nhất, kết nối, chia sẻ, giảm trùng lặp và hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có, đồng thời bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định, ngay sau phiên thảo luận, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội tiếp thu các ý kiến, khẩn trương hoàn thiện hai dự thảo Luật với chất lượng cao nhất để trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Cùng với đó, Chính phủ sẽ chuẩn bị đồng bộ hệ thống nghị định, văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm các quy định chuyển tiếp không làm gián đoạn hoạt động hợp pháp của tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân; tổ chức tập huấn, hướng dẫn cho địa phương, nhất là cấp xã, để kịp thời triển khai thực hiện ngay sau khi luật có hiệu lực.