TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% vào nền kinh tế

Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: Thanh Sơn

Thách thức ngày càng lớn về an toàn dữ liệu tài chính

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thiếu tướng Lê Minh Mạnh, nguyên Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, Chi hội trưởng Chi hội phía Nam, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho biết chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những bước phát triển mạnh mẽ. Trong đó, lĩnh vực tài chính - ngân hàng được ví như mạch máu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, song hành với sự phát triển này là những thách thức ngày càng lớn về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và tội phạm công nghệ cao. Các nguy cơ ngày càng tinh vi, đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực bảo vệ hệ thống và tài sản của người dùng.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cho rằng an ninh tài chính số có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển kinh tế số và Trung tâm Tài chính quốc tế. Đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30% vào nền kinh tế. Tuy nhiên, để thu hút các định chế tài chính và dòng vốn quốc tế, Thành phố phải xây dựng được hạ tầng công nghệ an toàn, bảo vệ dữ liệu và tài sản của nhà đầu tư.

Ông Vũ đề xuất tập trung giải quyết 4 nhóm vấn đề cốt lõi nhằm chuyển từ định hướng chung sang các giải pháp triển khai cụ thể. Bao gồm, Thành phố cần nghiên cứu hành lang pháp lý sâu hơn để triển khai các mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực du lịch, thanh toán đa tiền tệ và blockchain; phát triển trung tâm dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo (AI); an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu; nguồn nhân lực.

Chia sẻ về tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho biết năm 2025 ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng tại Việt Nam. Nửa đầu năm 2026, cơ quan chức năng ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng.

Trong đó, hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản, bao gồm tài khoản ngân hàng, ví điện tử và tài khoản tại các tổ chức trung gian thanh toán, có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Ngành Ngân hàng đã chủ động phát đi hàng triệu cảnh báo, thực hiện các biện pháp thu hồi, tạm dừng dòng tiền liên quan đến hoạt động tội phạm mạng.

Đại tá Nguyễn Bá Sơn cảnh báo các nhóm tội phạm đang lợi dụng AI để rút ngắn thời gian tìm kiếm lỗ hổng, khai thác điểm yếu hệ thống. Ngoài mã độc tống tiền, các đối tượng còn phát tán thông tin sai sự thật hoặc lợi dụng sơ hở trong thanh toán để chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, bảo đảm an ninh mạng cần được thực hiện ngay từ khâu thiết kế hệ thống, kết hợp tăng cường chia sẻ thông tin và phát triển công nghệ phòng thủ.

Yêu cầu quản trị rủi ro đối với hệ thống ngân hàng

TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: BTC

Dưới góc độ quản lý, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, nhận định ngành Ngân hàng đang chuyển từ phổ cập giao dịch số sang phát triển chiều sâu, với yêu cầu bảo vệ tài sản, dữ liệu và quyền lợi khách hàng ngày càng cao. Theo đó, khoảng 89% người trưởng thành đã có tài khoản thanh toán, trên 70% tổ chức tín dụng ứng dụng AI trong chấm điểm tín dụng, định danh điện tử, phát hiện gian lận và phòng, chống rửa tiền. Tuy nhiên, công nghệ cũng bị tội phạm lợi dụng để tạo hình ảnh, giọng nói giả mạo bằng deepfake, thao túng tâm lý khiến khách hàng tự chuyển tiền.

Bên cạnh đó, sự phát triển của máy tính lượng tử đặt ra thách thức đối với các phương thức mã hóa truyền thống.TS. Đào Minh Tú đề xuất các ngân hàng chuẩn bị lộ trình ứng dụng mật mã hậu lượng tử (PQC), đồng thời xây dựng mô hình phòng vệ ba lớp gồm cảnh báo sớm trên ứng dụng, tạm dừng giao dịch rủi ro cao và hỗ trợ khóa tài khoản 24/7, phối hợp truy vết dòng tiền. Các hệ thống AI cũng phải được quản trị rủi ro, bảo đảm sự giám sát của con người đối với những quyết định quan trọng.

Từ góc độ ngân hàng thương mại, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank) cũng chia sẻ số liệu đến năm 2025, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đã tăng gấp 28 lần; kinh tế số đóng góp khoảng 14% GDP. Số lượng hồ sơ sinh trắc học được thu thập đã vượt 178,2 triệu. Những con số này cho thấy quy mô phát triển nhanh chóng của hạ tầng số, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo vệ dữ liệu và tài sản của người dùng.

Tuy nhiên, dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), bản chất các cuộc tấn công mạng đang thay đổi nhanh chóng. Dẫn Báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), ông Thái cho biết, 94% ý kiến được khảo sát đánh giá AI là tác nhân có ảnh hưởng lớn nhất đến an ninh mạng.

Trong đó, lừa đảo trực tuyến đã vượt qua mã độc tống tiền (ransomware), trở thành một trong những mối lo ngại hàng đầu của nhiều lãnh đạo doanh nghiệp.

Cập nhật vụ việc thời sự hiện nay như Binance bị tấn công, với giá trị tài sản bị chiếm đoạt được nêu là 6,36 tỷ USD và Bybit bị chiếm đoạt 1,5 tỷ USD, ông Thái cho rằng đây là những cảnh báo về mức độ nghiêm trọng của rủi ro trên không gian số.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thí điểm thị trường tài sản mã hóa, yêu cầu bảo mật cần được đặt lên hàng đầu, nhất là khi dòng tiền ra vào thị trường đều có sự tham gia của hệ thống ngân hàng.