VinaCapital: Đảng Dân chủ thắng lớn là chất xúc tác cho VN-Index

Ảnh minh họa có trợ giúp từ AI.

Nỗi lo thuế quan và lãi suất có thể dịu bớt

Theo ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường - VinaCapital, chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ là tin tốt cho kinh tế Việt Nam, nhưng tác động đối với thị trường chứng khoán còn lớn hơn đáng kể.

“Chúng tôi cho rằng chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ là một chất xúc tác rõ rệt cho VN-Index, trái ngược với tác động tương đối khiêm tốn đối với triển vọng kinh tế Việt Nam”, chuyên gia của VinaCapital nhận định.

Từ đầu năm, VN-Index gần như đi ngang, bất chấp GDP 9 tháng tăng 9% và lợi nhuận doanh nghiệp cả năm được dự báo tăng 25%. Theo ông Kokalari, thị trường bị kìm bởi hai nỗi lo. Thứ nhất, Mỹ có thể áp thuế cao lên hàng Việt Nam. Thứ hai, và quan trọng hơn, là lãi suất trong nước neo cao.

Về thuế quan, phía VinaCapital “chưa bao giờ xem thuế quan là một mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền kinh tế Việt Nam”. Dù vậy, thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ hiện lớn nhất trong các quốc gia, khiến nhà đầu tư dè chừng. Nếu kết quả bầu cử làm dịu nguy cơ Washington áp thêm thuế, thị trường sẽ bớt đi một nguồn áp lực tâm lý.

Nút thắt lãi suất có trọng lượng lớn hơn. Ông Kokalari cho rằng, kết quả bầu cử làm tăng đáng kể khả năng cuộc chiến Mỹ - Iran đi đến hồi kết. Khi đó, lãi suất tại Việt Nam sẽ có cơ hội giảm.

Lạm phát trong nước hiện nhỉnh hơn 5%. Trong đó, khoảng 3 điểm phần trăm đến trực tiếp từ các đợt tăng giá do chiến tranh, chủ yếu là giá xăng và dầu diesel. Vì vậy, khi chiến sự lắng xuống và giá dầu hạ, lạm phát sẽ có dư địa giảm đáng kể.

“Thị trường đã bắt đầu phản ánh kỳ vọng rằng kết quả bầu cử sẽ góp phần thúc đẩy việc chấm dứt cuộc chiến Mỹ - Iran”, ông Kokalari nhận định. Bằng chứng là, ngay ngày sau bầu cử, giá dầu đã giảm mạnh. Nếu giá năng lượng tiếp tục hạ, lạm phát trong nước sẽ giảm theo, tạo điều kiện để lãi suất ổn định hoặc đi xuống.

Lãi suất còn có thêm cơ sở để giảm từ phía hệ thống ngân hàng. Hai năm qua, tín dụng tăng nhanh hơn nhiều so với tiền gửi, buộc các ngân hàng nâng lãi suất để hút vốn. Cùng với lạm phát, đây là yếu tố cốt lõi giữ mặt bằng lãi suất ở mức cao. Theo VinaCapital, tình trạng này đang cải thiện, thể hiện qua tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) của hệ thống giảm dần.

Cả giá dầu và LDR đều đang tạo điều kiện cho lãi suất hạ, trong khi kết quả bầu cử cũng giúp nỗi lo thuế quan vơi bớt. Vì vậy, ông Kokalari cho rằng sự kết hợp này “có thể tạo động lực giúp VN-Index tăng điểm trong những tháng tới”.

Mức định giá hiện tại cũng tạo thêm dư địa cho đà tăng. Từ đầu năm, lợi nhuận doanh nghiệp tăng mạnh nhưng VN-Index gần như đứng yên, nên cổ phiếu đã rẻ đi đáng kể. VinaCapital dự báo lợi nhuận năm 2027 tăng 12%. Trên cơ sở đó, hệ số P/E so với tốc độ tăng trưởng lợi nhuận (PEG) của VN-Index hiện dưới 1 lần. Nói cách khác, thị trường đang được định giá thấp so với khả năng tăng lợi nhuận của doanh nghiệp.

Xuất khẩu sang Mỹ vẫn sẽ chậm lại

Với nền kinh tế, VinaCapital đánh giá tác động chỉ ở mức khiêm tốn. Thực tế, chiến sự Mỹ - Iran đến nay chưa gây thiệt hại lớn cho Việt Nam, nên lợi ích khi xung đột kết thúc cũng ở mức tương ứng. Ở mảng thương mại, VinaCapital vốn không kỳ vọng ông Trump can thiệp mạnh vào xuất khẩu của Việt Nam.

“Kết quả bầu cử lần này về cơ bản chỉ củng cố thêm những nhận định và triển vọng mà chúng tôi đã đưa ra trước đó”, ông Kokalari đánh giá.

Tuy nhiên, lo ngại thuế quan trước bầu cử không phải không có cơ sở. Xuất khẩu sang Mỹ là động lực tăng trưởng lớn nhất năm nay, với kim ngạch tăng 26%, chủ yếu nhờ hàng công nghệ cao. Thặng dư thương mại với Mỹ vì thế lên khoảng 30% GDP, gần bằng mức thâm hụt 32% GDP với Trung Quốc. Điều này khiến phía Mỹ nghi ngờ hàng Trung Quốc mượn đường Việt Nam. Hồi tháng 8, cố vấn Nhà Trắng Peter Navarro đã công bố báo cáo mang tên “The Great Transshipment Scam” (tạm dịch: Vụ gian lận trung chuyển hàng hóa quy mô lớn).

Mức thuế áp dụng thấp hơn nhiều so với con số thường được nhắc trên truyền thông. Số liệu của Economist Intelligence Unit (EIU) cho thấy thuế suất bình quân thực tế dưới 10%, nhờ nhiều trường hợp được miễn trừ và áp dụng ngoại lệ. Mỹ phải đưa ra các ngoại lệ này vì phụ thuộc lớn vào hàng hóa của cả Trung Quốc lẫn Việt Nam. Chẳng hạn, hai nước chiếm khoảng 60% lượng điện thoại di động Mỹ nhập khẩu.

Rủi ro gần nhất là cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Mỹ về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, dự kiến có kết luận vào cuối tháng này. “Chúng tôi sẽ không bất ngờ nếu thời hạn này được gia hạn, như đã từng xảy ra trước đây”, ông Kokalari nói. Kể cả khi Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) kết luận bất lợi, VinaCapital cũng không cho rằng Mỹ sẽ áp thuế trừng phạt. Indonesia là tiền lệ: đầu năm nay, sau một kết luận bất lợi tương tự, nước này đàm phán với Mỹ và tránh được các biện pháp trừng phạt lớn.

Dù rủi ro thuế quan không đáng lo, VinaCapital vẫn dự báo xuất khẩu sang Mỹ sẽ tăng chậm lại rõ rệt trong năm 2027. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) cho thấy đơn hàng xuất khẩu mới của khối FDI đạt đỉnh vào tháng 7 và đang giảm dần. Lượng nguyên liệu, đầu vào sản xuất mà khối này nhập khẩu cũng giảm theo.

Những tháng đầu năm, doanh nghiệp FDI ồ ạt nhập nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu, khiến thâm hụt thương mại của Việt Nam vào giữa năm lên tới mức tương đương 7% GDP. Đến nay, mức thâm hụt này đã thu hẹp đáng kể. Theo ông Kokalari, đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy xuất khẩu sang Mỹ sẽ giảm tốc mạnh trong năm tới, bất kể kết quả bầu cử ra sao.